Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบทางเดินอาหาร  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อพยาธิลำไส้ 

บทนำ

ยาฟลูเบนดาโซล(Flubendazole) เป็นยาฆ่าพยาธิ/ยาถ่ายพยาธิที่ใช้ได้ทั้งกับมนุษย์และสัตว์เลี้ยงอย่างเช่น สุนัข และแมว ทางคลินิกได้นำยาฟลูเบนดาโซลมาใช้รักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด(Enterobiasis) พยาธิไส้เดือน(Ascariasis) พยาธิปากขอ(Hookworm) และพยาธิแส้ม้า(Trichuriasis)

สำหรับมนุษย์ ยาฟลูเบนดาโซลมีรูปแบบเภสัชภัณฑ์เป็นยาชนิดรับประทาน ยานี้ละลายน้ำได้น้อยมาก และถูกดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารเข้าสู่กระแสเลือดได้ต่ำจึงไม่เหมาะจะนำไปใช้รักษาการติดเชื้อพยาธิตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย ยกเว้นการติดเชื้อในลำไส้เพราะ ยาส่วนใหญ่จะออกฤทธิ์ที่ลำไส้ และส่งผลต่อตัวพยาธิโดยตรง โดยยาฟลูเบนดาโซลจะเข้าจับกับสารโปรตีนที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ทำให้มีการเคลื่อนตัวในระดับเซลล์ของตัวพยาธิ หรือที่เรียกกันว่าไมโครทิวบูล(Microtubule) การปิดกั้นโดยตัวยาที่มีต่อไมโครทิวบูลดังกล่าว ทำให้ตัวพยาธิไม่สามารถลำเลียงสารอาหารประเภทน้ำตาลกลูโคสเข้าสู่ตัวมันได้ จึงส่งผลให้เกิดการตัดขาดแหล่งพลังงานในการดำรงชีวิตของพยาธิเหล่านั้น จนเป็นเหตุให้พยาธิเหล่านั้นเป็นอัมพาตและตายลงในที่สุด

การใช้ยาฟลูเบนดาโซลรักษาการติดเชื้อพยาธิแต่ละชนิด มีความแตกต่างกันออกไปในขนาดของยา เช่น การรักษาพยาธิเข็มหมุดให้รับประทานยานี้ 100 มิลลิกรัม เพียงครั้งเดียว และอาจต้องให้ยาซ้ำอีก 1 ครั้งในเวลา 2–3 สัปดาห์ถัดมา สำหรับการรักษาเชื้อ พยาธิไส้เดือน พยาธิปากขอ และพยาธิแส้ม้า ต้องรับประทานยา 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 3 วัน ทางคลินิกระบุขนาดการใช้ยานี้ในผู้ใหญ่และเด็กเป็นขนาดเดียวกัน

อย่างไรก็ตามการใช้ยาฟลูเบนดาโซลกับสตรีมีครรภ์/ตั้งครรถ์ ถือเป็นข้อห้าม ด้วยผู้ป่วยกลุ่มนี้ มีความเสี่ยงต่อการใช้ยาแทบทุกประเภทในการอาจเกิดผลข้างเคียง ที่รุนแรง ประกอบกับยาฟลูเบนดาโซลบางส่วนที่ถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้บ้างนั้น อาจก่อผลกระทบบางอย่างที่รุนแรง คือ กดการทำงานของไขกระดูกนั่นเอง

สำหรับอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)อื่นๆที่อาจพบเห็นจากยาฟลูเบนดาโซล เช่น รู้สึกไม่สบายในกระเพาะอาหาร-ลำไส้ อาจพบอาการปวดศีรษะ วิงเวียน ได้บ้าง อาการเหล่านี้จะทุเลาและดีขึ้นเมื่อหยุดใช้ยานี้ และเราอาจพบเห็นการใช้ยานี้ได้ในประเทศเพื่อนบ้านโดยมีชื่อการค้าว่า “Fluvermal”

ฟลูเบนดาโซลมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ฟลูเบนดาโซล

ยาฟลูเบนดาโซลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อ บำบัดการติดเชื้อ พยาธิเข็มหมุด พยาธิปากขอ พยาธิแส้ม้า และพยาธิไส้เดือน โดยต้องรับประทานยาในขนาดที่เหมาะสมต่อการฆ่าพยาธิแต่ละชนิด

ฟลูเบนดาโซลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิของยาฟลูเบนดาโซลคือ ตัวยาจะเข้าปิดกั้นการทำหน้าที่ของ Microtubule ซึ่งมีลักษณะเป็นท่อเล็กๆ อยู่ในระดับเซลล์ของตัวพยาธิ จากผลดังกล่าว ทำให้ตัวพยาธิไม่สามารถลำเลียงสารอาหารอย่างน้ำตาลกลูโคสเข้าสู่ตัวมันได้ ทำให้พยาธิขาดพลังงานในการดำรงชีวิต และตายลงในที่สุด

ฟลูเบนดาโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟลูเบนดาโซลมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

ฟลูเบนดาโซลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ก่อนการใช้ยาฟลูเบนดาโซลรักษาโรคพยาธิ ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจยืนยันจากแพทย์ว่า มีการติดเชื้อพยาธิชนิดใดเสียก่อน เพราะยาฟลูเบนดาโซลมีขนาดรับประทานต่างกันในแต่ละชนิดของพยาธิ ตัวอย่างเช่น

ก.สำหรับรักษาการติดเชื้อพยาธิเข็มหมุด:

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: รับประทานยา 100 มิลลิกรัม ครั้งเดียว และอาจต้องรับประทานยาซ้ำภายในเวลา 2–3 สัปดาห์ถัดมา โดยขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

ข.สำหรับรักษาการติดเชื้อ พยาธิแส้ม้า พยาธิไส้เดือน และพยาธิปากขอ:

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: รับประทานยาครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น เป็นเวลา 3 วันติดต่อกัน

อนึ่ง:

  • *หลีกเลี่ยงการใช้ยานี้กับเด็กที่มีอายุน้อยกว่า 1 ปีลงมา ด้วยทางคลินิกยังไม่ทราบประสิทธิผลของยานี้ที่รวมถึงผลข้างเคียงที่แน่ชัด
  • การได้รับยานี้เกินขนาดอาจพบอาการเป็นตะคริวที่หน้าท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย หากพบอาการได้รับยาเกินขนาด ควรรีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว
  • ดูแลสุขอนามัยโดยเฉพาะเรื่องการรับประทาน เพื่อป้องกันมิให้เกิดการติดเชื้อพยาธิซ้ำ
  • รับประทานยานี้ ก่อน หรือ หลังอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาฟลูเบนดาโซล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

กรณีที่ลืมรับประทานยาฟลูเบนดาโซล สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ทั้งนี้ การรับประทานยาฟลูเบนดาโซลให้ได้ประสิทธิผลของการรักษาเชื้อพยาธิ ต้องอาศัยความต่อเนื่องของการใช้ยานี้ตามคำสั่งแพทย์

ฟลูเบนดาโซลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟลูเบนดาโซลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ฟลูเบนดาโซลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฟลูเบนดาโซล เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ก่อนใช้ยานี้ ต้องได้รับการตรวจจากแพทย์ให้แน่ชัดว่า ติดพยาธิชนิดใด เพราะขนาดยาที่ใช้กับพยาธิแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น สียาเปลี่ยน เม็ดยาชื้น หรือแตกหัก หรือยาตกตะกอนแข็งกรณีเป็นยาน้ำ
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมกับสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคเลือด โรคตับ
  • ระวังเรื่องสุขอนามัยพื้นฐาน เพื่อป้องกันการกลับมาติดเชื้อพยาธิ เช่น รับประทานอาหารที่สุกสะอาด ล้างมือก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
  • รับประทานยานี้ต่อเนื่องตรงตามขนาดและเวลาในแต่ละวันตามคำสั่งแพทย์
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง เพื่อรับการตรวจร่างกายและดูความก้าวหน้าของการรักษาจากแพทย์
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฟลูเบนดาโซลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ฟลูเบนดาโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟลูเบนดาโซลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาฟลูเบนดาโซลอย่างไร?

ควรเก็บยาฟลูเบนดาโซลภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และ เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น

ฟลูเบนดาโซลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟลูเบนดาโซล มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Fluvermal (ฟลูเวอร์มอล)JANSSEN-ClLAG

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ เช่น Flutelmium , Flubenol, Biovermin, Flumoxal

บรรณานุกรม

  1. http://parasitipedia.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2702&Itemid=2993[2017,March11]
  2. http://www.mims.com/india/drug/info/flubendazole/?type=full&mtype=generic#Indications[2017,March11]
  3. http://www.mims.com/philippines/drug/info/flubendazole?mtype=generic[2017,March11]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Flubendazole[2017,March11]
  5. https://www.medicinep.com/fluvermal-for-synthetic-broad-spectrum-anthelmintic-1316.html[2017,March11]
  6. https://books.google.co.th/books?id=t7sADAAAQBAJ&pg=PA438&lpg=PA438&dq=phenytoin+with+flubendazole&source=bl&ots=vp5ji8Bt_C&sig=9QD-BrWNVdeUuJz2VL2HcXdLbRQ&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjcpNz1yJvSAhUGvI8KHcM4AlQQ6AEIGDAA#v=onepage&q=phenytoin%20with%20flubendazole&f=false[2017,March11]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน nongmeen kudomzzu jopol-dee404
Frame Bottom