Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ลำไส้ใหญ่  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ท้องผูก  ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ 

บทนำ

ยาพิโคซัลเฟต (Picosulfate หรือ Picosulphate ) เป็นยาที่กระตุ้นให้ระบาย/ยาแก้ท้องผูก ใช้เป็นยาระบายและใช้เตรียมให้กับผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy)

ยาพิโคซัลเฟตเป็นยาที่ออกฤทธิ์เร็วใช้เวลาไม่เกินประมาณ 1 ชั่วโมงหลังบริโภคยาผู้ป่วยจะรู้สึกอยากระบาย

อาการข้างเคียงที่พบได้บ่อยของยาพิโคซัลเฟตคือ เกิดตะคริวที่ท้อง หัวใจเต้นเร็วและมีภาวะท้องเสียจนอาจส่งผลรบกวนสมดุลของเกลือแร่/อิเล็กโทรไลต์ (Electrolyte) ภายในร่างกายเช่น ทำให้เกลือโซเดียมและเกลือโพแทสเซียมในร่างกายต่ำ นอกจากนี้ผู้ป่วยยังรู้สึกกระหายน้ำเพิ่มมากขึ้น

ธรรมชาติของยาพิโคซัลเฟตยังไม่สามารถออกฤทธิ์ได้ทันที แต่หลังบริโภคจะต้องถูกแบคทีเรียในลำไส้เปลี่ยนโครงสร้างยาจนได้สารประกอบที่ก่อให้เกิดฤทธิ์กระตุ้นผนังลำไส้ให้มีการบีบตัวอีกทีหนึ่ง

แพทย์ผู้รักษาอาจสั่งจ่ายสูตรตำรับยาที่มียาพิโคซัลเฟตร่วมกับยา Magnesium citrate (ยาระบาย) เพื่อช่วยระบายได้มากยิ่งขึ้น ทางคลินิกแพทย์แนะนำให้ใช้ยานี้เพียงแต่ระยะสั้นๆเท่านั้น กรณีที่ผู้ป่วยมีอาการท้องผูกนานถึง 5 วัน ควรต้องขอคำปรึกษาจากแพทย์ในการใช้ยาร่วมกับปรับพฤติ กรรมของการบริโภคอาหารที่มีกากใยและดื่มน้ำในปริมาณที่เพียงพอ

รูปแบบของยาแผนปัจจุบันของยาพิโคซัลเฟตจะเป็นยาชนิดรับประทานทั้งชนิดแคปซูลและชนิดผงละลายน้ำ การใช้ยานี้จะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น หากผู้ป่วยได้รับยาพิโคซัลเฟต มากเกินไปอาจก่อให้เกิดอันตรายกับผู้ป่วยได้ และเพื่อประสิทธิผลของการรักษาแพทย์จะแนะนำให้ผู้ป่วยรับประทานยานี้ตรงเวลาเพื่อกันลืม และไม่ควรแบ่งยานี้ให้ผู้อื่นรับประทาน หรือถ้าพบอาการผิดปกติหลังการใช้ยานี้ต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

ประเทศไทยมีสูตรตำรับยาพิโคซัลเฟตที่มีลักษณะเป็นยาผงสำหรับละลายน้ำก่อนรับประทาน โดยในสูตรตำรับจะมีเกลือ Magnesium oxide และกรด Citric acid ผสมร่วมอยู่ด้วยทั้งนี้เกลือแมกนี เซียม (Magnesium) จะช่วยเพิ่มฤทธิ์ในการระบาย

คณะกรรมการอาหารและยาได้ระบุให้ยาพิโคซัลเฟตเป็นยาควบคุมพิเศษและมีใช้แต่ในสถาน พยาบาลเท่านั้น เราจึงไม่พบเห็นการซื้อขายยานี้ได้จากร้านขายยาทั่วไป

พิโคซัลเฟตมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

พิโคซัลเฟต

ยาพิโคซัลเฟตมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

พิโคซัลเฟตมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาพิโคซัลเฟตคือ หลังรับประทานยาพิโคซัลเฟตตัวยาจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีในขณะอยู่ในลำไส้ไปเป็นสารประกอบที่มีฤทธิ์กระตุ้นผนังลำไส้ให้บีบตัว ผู้ป่วยจึงรู้สึกอยากระบายอุจจาระและเกิดการระบายอุจจาระตามมา

พิโคซัลเฟตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาพิโคซัลเฟตมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 2.5 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาผงละลายน้า ขนาด 10 มิลลิกรัม/ซอง
  • ยาน้ำชนิดรับประทาน ขนาด 5 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

พิโคซัลเฟตมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาพิโคซัลเฟตจะขึ้นกับข้อบ่งใช้จึงอยุ๋ในดุลพินิจของแพทย์เป็นกรณีไป ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างขนาดยาพิโคซัลเฟตสำหรับใช้เป็นยาระบายก่อนที่จะเข้ารับการทำหัตถการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ หรือเอ็กซเรย์สวนแป้งลำไส้ใหญ่ หรือรับการผ่าตัดลำไส้ดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 9 ปีขึ้นไป: ใช้ยาชนิดผงละลายน้ำรับประทาน 1 ซองพร้อมกับค่อยๆดื่มน้ำตามอีก 1,250 มิลลิลิตรก่อนนอนก่อนวันที่ต้องทำหัตถการ 1 วัน รับประทานซองที่ 2 ในช่วงเช้าของวันถัดมาพร้อมกับดื่มน้ำตามอีก 750 มิลลิลิตรโดยรับประทานก่อนเข้ารับการทำหัตถการ 5 - 9 ชั่วโมง
  • เด็กอายุ 4 - 9 ปี: รับประทาน 1 ซองในช่วงเช้าและอีก ½ ซองในช่วงบ่าย
  • เด็กอายุ 2 - 4 ปี: รับประทาน ½ ซองในช่วงเช้าและอีก ½ ซองในช่วงบ่าย
  • เด็กอายุ 1 - 2 ปี: รับประทาน ¼ ซองในช่วงเช้าและอีก ¼ ซองในช่วงบ่าย

*อนึ่ง

  • การใช้ยานี้กับเด็กในช่วงอายุ 1 - 9 ปี ให้รับประทานยาในช่วงก่อน 8 โมงเช้า จากนั้นเว้นระยะ เวลา 6 - 8 ชั่วโมงให้เด็กรับประทานยาช่วงที่ 2 ตอนบ่ายตามขนาดรับประทานที่แพทย์ระบุ และแพทย์จะเป็นผู้กำหนดการดื่มน้ำเพิ่มเติมหลังการรับประทานยาในแต่ละครั้ง
  • ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่ชัดเจนในการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป
  • ควรรับประทานยานี้ในช่วงท้องว่าง

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดและระยะเวลาของการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาพิโคซัลเฟต ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาพิโคซัลเฟตสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาพิโคซัลเฟตตรงเวลา

พิโคซัลเฟตมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาพิโคซัลเฟตสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เป็นตะคริวที่ท้อง หัวใจเต้นเร็ว มีภาวะท้องเสีย วิงเวียน ระดับเกลือโซเดียมในเลือดต่ำ และโพแทสเซียมในเลือดต่ำ เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้พิโคซัลเฟตอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาพิโคซัลเฟตเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาพิโคซัลเฟตด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

พิโคซัลเฟตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาพิโคซัลเฟตมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาพิโคซัลเฟตอย่างไร?

เก็บยาพิโคซัลเฟตภายใต้อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

พิโคซัลเฟตมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาพิโคซัลเฟตที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dulcolax Pico (ดัลโคแลค พิโค) Boehringer Ingelheim Limited
Picoprep (พิโคเพรบ) Ferring

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sodium_picosulfate [2016,Jan16]
  2. http://patient.info/medicine/sodium-picosulfate-dulcolax-pico [2016,Jan16]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Picoprep/?type=BRIEF [2016,Jan16]
  4. http://www.medicinesforchildren.org.uk/sodium-picosulfate-constipation [2016,Jan16]
  5. http://www.drugs.com/uk/sodium-picosulfate-5mg-5ml-oral-solution-leaflet.html [2016,Jan16]
  6. http://www.drugs.com/uk/pdf/leaflet/618432.pdf [2016,Jan16]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Fangzz
Frame Bottom