Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆหลากหลายในระบบประสาทอัตโนมัติ 

บทนำ

กลุ่มยาพาราซิมพาโทมิเมติก (Parasympathomimetic drugs หรือ Cholinomimetic drugs) อาจเรียกอีกชื่อ เช่น Parasympathomimetic alkaloid เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติที่มีชื่อว่า พาราซิมพาเทติก (Parasympathetic nervous system) ของร่าง กาย หรืออีกชื่อหนึ่งที่วงการแพทย์ใช้กันอย่างคุ้นเคยคือ “กลุ่มยาคอลิเนจิก (Cholinergic drugs)” ตัวยาต่างๆของยาในกลุ่มนี้จะออกฤทธิ์ได้ก็ต่อเมื่อเกิดกลไกใดกลไกหนึ่งหรือทั้ง 2 กลไกดังต่อไปนี้

1. กลไกออกฤทธิ์โดยตรง (Direct acting): ตัวยาจะจับกับตัวรับ (Receptor) ที่ชื่อว่า นิโคตินิก หรือ มัสคารินิก (Nicotinic or muscarinic receptors) และตัวยาจะออกฤทธิ์กระตุ้นที่ตัวรับโดยตรง

2. กลไกออกฤทธิ์โดยอ้อม (Indirect acting): ตัวยาจะเข้าไปยับยั้งการทำงานของสารเคมีที่มีชื่อว่า คอลีนเอสเทอเรส (Cholinesterase, สารเคมีที่เป็นเอนไซม์เกี่ยวข้องกับการทำงานของสารสื่อประสาทชื่อ Acetylcholine) ในขณะเดียวกันจะสนับสนุนให้มีการหลั่งสารสื่อประสาทที่เรียกว่า อะเซ ทิลคอลีน (Acetylcholine, สารสื่อประสาทที่ทำงานเกี่ยวข้องกับสมองและระบบประสาทอัตโนมัติ)

จากกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างกันดังกล่าวข้างต้น กลุ่มนักวิทยาศาสตร์จึงมีข้อตกลงให้แบ่งหมวดหมู่ของสารออกฤทธิ์และหมวดยากลุ่มนี้ตามกลไกที่กล่าวมาข้างต้นคือ

1. กลุ่มสารเคมีหรือยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทพาราซิมพาโทมิเมติกโดยตรง เช่น

2. กลุ่มสารเคมีหรือยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทพาราซิมพาโทเมติกโดยอ้อม เช่น

จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นว่ายากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีหมวดยาและตัวยามากมายหลายตัว ซึ่งสรุปหมวดโรคที่สามารถใช้ยากลุ่มนี้รักษาได้ดังนี้

จะเห็นได้ว่า ยาของกลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกเป็นกลุ่มยาหมวดที่ใหญ่มาก และถูกพัฒนาให้รองรับกับหลากหลายอาการโรค ทั้งขนาด วิธีใช้ยา เกณฑ์ของอายุผู้ป่วย หรือแม้แต่ความเหมาะสมของร่างกายในผู้ป่วยแต่ละคนที่มีความแตกต่างกันออกไป แพทย์เท่านั้นที่จะสามารถระบุการใช้ยากลุ่มนี้ได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและปลอดภัย

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

พาราซิมพาโทมิเมติก

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีสรรพคุณดังนี้ เช่น

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากลุ่มนี้มีกลไกการออกฤทธิ์หลัก 2 กลไกคือ

1.ตัวยาจะเข้าจับกับตัวรับที่มีชื่อว่า Nicotinic receptors และ Muscarinic receptors จากนั้นจะกระตุ้นให้อวัยวะที่มีตัวรับดังกล่าวข้างต้น (หัวข้อ บทนำ) ตอบสนองตามชนิดของตัวยานั้นๆ

2. ตัวยาจะเข้าไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ คอลีนเอสเทอเรส และกระตุ้นหรือสนับสนุนให้อวัยวะที่มีการตอบสนองต่อยาที่ได้รับ เกิดการหลั่งสารอะเซทิลคอลีน

ทั้งนี้ จากทั้ง 2 กลไกดังกล่าวจะส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษา

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายหลากหลายขึ้นกับแต่ละตัวยาเช่น ยารับประทานทั้งชนิดเม็ดและยาน้ำ, ยาฉีด, ยาใช้เฉพาะที่ (ยาใช้ภายนอกเช่น ยาหยอดตา) และพลาส เตอร์ปิดผิวหนัง

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยยาในกลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีหลากหลายรายการ ขนาดรับประทานหรือการบริหารยา/การใช้ยาจึงขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูล/ประวัติทางการแพทย์ของผู้ป่วย รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการใช้ยาจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาในกลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติก ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยา/ใช้ยาในกลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกสามารถรับประทาน/ใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยา/ใช้ยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า อย่างไรก็ตาม หากลืมรับประทานยา/ใช้ยาบ่อยๆหลายๆครั้งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการรักษา

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น อาจมีอาการแน่นหน้าอก/หายใจลำบาก เป็นตะคริวที่ท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ หัวใจเต้นช้า หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหยุดเต้น ความดันโลหิตต่ำ ตาพร่า เหงื่อออกมาก กระสับกระส่าย อ่อนเพลีย หลอดลมหดตัว/หายใจลำบาก กล้ามเนื้อเป็นอัมพาต/กล้ามเนื้ออ่อนแรง

มีข้อควรระวังการใช้ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษายากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกอย่างไร?

โดยทั่วไปให้เก็บยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกที่อุณหภูมิต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยากลุ่มพาราซิมพาโทมิเมติกที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Emetal (อีเมทัล)Asian Pharm
Hawkperan (ฮ็อกเพอแรน)L.B.S.
H-Peran (เฮท-เพอแรน)L.B.S.
K.B. Meta (เค.บี. เมต้า)K.B. Pharma
Manosil (แมโนซิล)March Pharma
Maril (แมริล)Atlantic Lab
Metoclopramide GPO (เมโทโคลพราไมด์ จีพีโอ)GPO
Metoclor (เมโทคลอ)Pharmaland
Dovizin (โดวิซิน)Ranbaxy
Dozozin (โดโซซิน)Umeda
Duracard (ดูราการ์ด)Sun Pharma
Genzosin (เจนโซซิน)Genovate Biotechnology
Pencor (เพนคอร์)Unison
Xadosin (ซาโดซิน)MacroPhar
Urief (ยูรีฟ)Eisai
Atodel (อโทเดล)Remedica
Hyposin 2 (ไฮโพซิน 2)V S Pharma
Lopress (โลเพรส)Siam Bheasach
Mima (มิมา)New Life Pharma
Minipress (มินิเพรส)Pfizer
Polypress (โพลีเพรส)Pharmasant Lab
Prazosin T.O. (พราโซซิน ที.โอ.)T.O. Chemicals
Pressin (เพรสซิน)Utopian
Harnal OCAS (ฮาร์นอล โอซีเอเอส)Astellas Pharma
Xatral XL (ซาทอล เอ็กซ์แอล)sanofi-aventis
Hytrin (ไฮทริน)Abbott
Desirel (ดิไซเรล)Codal Synto
Trazo (ทราโซ)Medifive
Trazodone Pharmasant (ทราโซโดน ฟาร์มาซันท์)Pharmasant Lab
Zodonrel (โซดอนเรล)Condrugs
Zorel (โซเรล)Utopian
Bi Miotic (ไบ ไมโอติก)Bell Pharma
Antilirium (แอนไทไลเรียม)Forest
Isopto Eserine (ไอซอปโต อีเซอรีน)Alcon
Anticholium (แอนไทโคเลียม)Dr. Kohler Pharma
Cipasid (ซิพาซิด)Siam Bheasach
Cisapac (ซิซาแพค)Inpac Pharma
Cisapid (ซิซาพิด)Inpac Pharma
Cisaride (ซิซาไรด์)Pharmasant Lab
Palcid (แพลซิด)Pharmadica
Pri-De-Sid (ไพร-เด-ซิด)Polipharm
Auto (ออโต้)Patar Lab
Avomit-M (เอโวมิท-เอ็ม)V S Pharma
Dany (แดนี)The Forty-Two
Dolium (โดเลี่ยม)Utopian
Domerdon (โดเมอร์ดอน)Asian Pharm
Dominox (โดมิน็อก)T. Man Pharma
Domp (ดอมพ์)Community Pharm PCL
Domperdone (ดอมเพอร์โดน)Polipharm
Domper-M (ดอมเพอร์-เอ็ม)Bangkok Lab & Cosmetic
Domp-M (ดอมพ์-เอ็ม)Community Pharm PCL
Alperol (อัลพิรอล)Pharmasant Lab
Betalol (เบตาลอล)Berlin Pharm
Betapress (เบตาเพรส)Polipharm
C.V.S. (ซี.วี.เอส)T. Man Pharma
Cardenol (คาร์ดินอล)T.O. Chemicals
Chinnolol (ชินโนลอล)Chinta
Emforal (เอ็มโฟรอล)Remedica
Idelol 10 (ไอดิลอล 10)Medicine Products
Inderal (อินดิรอล)AstraZeneca
Normpress (นอร์มเพรส)Greater Pharma
Palon (พาลอล)Unison
Perlol (เพอร์ลอล)Asian Pharm
Hypodine (ไฮโปดีน)Central Poly Trading
Clonidine Hydrochloride Injection (โคลนิดีน ไฮโดรคลอไรด์ อินเจ็กชั่น)APP Pharmaceuticals, LLC
Clonidine Hydrochloride Tablet (โคลนิดีน ไฮโดรคลอไรด์ แท็บเล็ท)Qualitest Pharmaceuticals
Catapres (คาทาเพรส)Boehringer Ingelheim Pharmaceutical Inc
Duraclon (ดูราคลอน)Xanodyne
Clonidine Patch (โคลนิดีน แพทช์)Mylan Pharmaceuticals Inc
Ucholine (ยูคอลีน)M & H Manufacturing
Neuris (นูริส)NeuPharma
Lopress (โลเพรส)Siam Bheasach

บรรณานุกรม

  1. http://quizlet.com/9040982/mod-4-systemic-parasympathomimetic-drugs-flash-cards/ [2018,Jan13]
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Parasympathomimetic_drug [2018,Jan13]
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Alpha-1_blocker [2018,Jan13]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/propranolol.html [2018,Jan13]
  5. http://www.drugs.com/drug-interactions/clonidine.html [2018,Jan13]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/cisapride-index.html?filter=3&generic_only= [2018,Jan13]
Updated 2018, Jan13


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom