Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เต้านมผู้ชาย  ระบบต่อมไร้ท่อ 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ผู้ชายมีหน้าอก  ผู้ชายมีเต้านมโต  นมตั้งเต้า 

บทนำ

ผู้ชายมีนม หรือ ผู้ชายมีเต้านม หรือผู้ชายมีนม หรือผู้ชายมีหน้าอก หรือมีก้อนในเต้านมผู้ชาย หรือ การมีเต้านมในผู้ชาย หรือเต้านมโตในผู้ชาย (Gynecomastia, กัยเนโคมาสเตีย หรือ ไกเนโคมาสเตีย)ไม่ใช่โรค แต่เป็นภาวะที่เนื้อเยื่อเต้านมผู้ชายมีการเจริญเติบโตผิดปกติ จึงส่งผลให้มีลักษณะเหมือนเต้านมของผู้หญิงแต่ขนาดเล็กกว่า(นมตั้งเต้า) ซึ่งโดยทั่วไปมักเป็นการเจริญของท่อน้ำนม ไม่ใช่การเจริญของต่อมสร้างน้ำนม ดังนั้นภาวะนี้ในผู้ชาย โดยทั่วไปจึงผลิตน้ำนมไม่ได้ แต่บางครั้งการมีเต้านมในผู้ชายเกิดจากโรคอ้วน ซึ่งส่งผลให้มีไขมันจับในเต้านมมากขึ้น จึงดูเหมือนมีเต้านม ซึ่งเรียกภาวะที่เกิดจากไขมันจับในเต้านมนี้ว่า “ภาวะมีเต้านมเทียม หรือภาวะมีเต้านมหลอก หรือภาวะมีเต้านมไม่แท้ (Pseudogynecomastia)”

ผู้ชายมีเต้านม อาจเกิดได้ทั้งเป็นภาวะปกติตามธรรมชาติ (Physiologic gynecomastia) เช่น ในเด็กชายเมื่ออย่างเข้าสู่วัยรุ่น ที่เรียกว่า แตกพาน/นมแตกพาน หรือเกิดจากโรคหรือภาวะผิดปกติ (Nonphysiologic gynecomastia) เช่น ในผู้ป่วยโรคตับ เช่น โรคตับแข็ง หรือการกินฮอร์โมนเพศ หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น ยา Bicalutamide เป็นต้น

ผู้ชายมีเต้านม อาจเกิดกับเต้านมทั้ง 2 ข้าง โดยทั้งสองข้างอาจมีขนาดเต้านมเท่ากัน หรือไม่เท่ากันก็ได้ หรืออาจเกิดกับเต้านมข้างใดข้างหนึ่งเพียงข้างเดียว ซึ่งบางรายงานพบเกิดกับข้างซ้ายบ่อยกว่าข้างขวา แต่บางรายงานพบเกิดกับข้างขวาบ่อยกว่าข้างซ้าย ทั้งนี้เนื่องจากแหล่งที่มาของข้อมูลที่แตกต่างกัน

ภาวะผู้ชายมีเต้านมมีสาเหตุเกิดได้อย่างไร?

ผู้ชายมีนม

สาเหตุของการเกิดเต้านมในผู้ชายยังไม่ชัดเจน แต่จากการศึกษาเชื่อว่า อาจเกิดจาก ผลของฮอร์โมนเพศ คือ

อนึ่ง ผู้ชายปกติทุกคน ในร่างกายจะมีทั้งฮอร์โมนเพศชายและฮอร์โมนเพศหญิง แต่จะมีฮอร์โมนเพศชายในปริมาณสูงกว่าปริมาณเพศหญิงมาก ทั้งนี้ฮอร์โมนเพศทั้งสองชนิดนี้ของผู้ชายสร้างจากอัณฑะและจากต่อมหมวกไต นอกจากนั้นโดยธรรมชาติ ร่างกายยังมีกลไกที่แปลงฮอร์โมนเพศชายบางส่วนที่มีอยู่ในเนื้อเยื่อต่างๆให้เป็นฮอร์โมนเพศหญิงได้ ดังนั้นในบางภาวะทั้งที่ปกติตามธรรมชาติ และ ที่ผิดปกติ จึงอาจมีสมดุลของฮอร์โมนทั้งสองเพศผิดไป หรือเต้านมของคนๆนั้นเกิดการไว/ตอบสนองต่อฮอร์โมนเพศหญิงมากขึ้นกว่าปกติ

สาเหตุหลักที่ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศดังกล่าว แบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ เป็นไปตามธรรมชาติ และที่เกิดจากโรคหรือจากภาวะผิดปกติ

ก. การเกิดมีเต้านมในผู้ชายจากภาวะปกติตามธรรมชาติ: พบได้ใน 3 ช่วงอายุคือ เมื่อแรกเกิด ในวัยรุ่น และในวัยกลางคนขึ้นไป

ข.การเกิดมีเต้านมจากโรคหรือจากภาวะผิดปกติ: พบเกิดได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ ทั้งนี้ขึ้นกับสาเหตุ โดยสาเหตุมีได้หลากหลาย แบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ๆได้ดังนี้ คือ ผลข้างเคียงจากยาต่างๆ, จากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และ สารเสพติด, จากภาวะทางโภชนาการ, จากโรคเรื้อรังต่างๆ , จากโรคเนื้องอก หรือโรคมะเร็ง บางชนิดที่สร้างฮอร์โมนเพศได้, และอื่นๆ

อนึ่ง ถัวเหลืองซึ่งเป็นพืชที่มีฮอร์โมนพืชที่คล้ายฮอร์โมนเพศหญิง หรือผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองในปริมาณปกติ ยังไม่มีรายงานว่า เป็นสาเหตุให้เกิดเต้านมในผู้ชาย แต่มีรายงานว่า ถ้ากินในปริมาณสูงมากๆต่อเนื่อง อาจเป็นสาเหตุได้ เช่น มีรายงานเกิดเต้านมในผู้ป่วยชายซึ่งดื่มนมถั่วเหลืองถึงวันละมากกว่า 3 ลิตรอย่างต่อเนื่องนานเกินกว่า 6 เดือน และเมื่อได้รับการรักษาด้วยการหยุดบริโภคนมถั่วเหลือง เต้านมก็ค่อยๆยุบลงและกลับเป็นปกติในที่สุด

มีอาการอื่นร่วมกับการมีเต้านมไหม?

การมีเต้านมในผู้ชาย ส่วนใหญ่มักมีอาการเพียงเต้านมใหญ่ขึ้น ส่งผลถึงการรู้สึกอับอาย แต่บางครั้งในช่วงที่มีการเจริญเติบโตสูงของเซลล์เต้านม อาจก่อให้เกิด อาการเจ็บที่เต้านมได้ ซึ่งอาการมักหายไปเอง เมื่อเต้านมโตคงที่แล้ว

นอกจากนั้น บางครั้ง (พบได้น้อยมากๆ) อาจคลำพบก้อนเนื้อได้ ซึ่งอาจเป็นก้อนเนื้องอก หรือก้อนเนื้อมะเร็งเต้านมของผู้ชาย โดยสาเหตุไม่ได้เกิดจากภาวะของการมีเต้านม แต่เป็นสาเหตุของเนื้องอก หรือของมะเร็งเอง และจากการมีก้อน จึงทำให้คิดว่า เกิดจากภาวะมีเต้านม ดังนั้น เมื่อมีเต้านมและคลำได้ก้อนเนื้อ เป็นตัวบ่งชี้ว่า ควรต้องรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล เพื่อการวินิจฉัยแยกโรคว่าไม่ได้เกิดจากมะเร็งเต้านม อย่างไรก็ตามะเร็งเต้านมในผู้ชาย พบได้น้อยมากๆ

แพทย์วินิจฉัยสาเหตุผู้ชายมีเต้านมได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยภาวะผู้ชายมีเต้านมได้จาก ประวัติอาการ อายุ ประวัติการเจ็บป่วยทั้งในอดีตและปัจจุบัน โรคประจำตัวต่างๆ ยาต่างๆที่ใช้อยู่หรือเพิ่งหยุดไป สมุนไพร ยาพื้นบ้าน พันธุกรรม การตรวจร่างกาย และอาจมีการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นกับสิ่งที่แพทย์ตรวจพบ และดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจเลือดดูระดับฮอร์โมนต่างๆ การตรวจภาพรังสีเต้านม/แมมโมแกรม (Mammogram) และบางกรณีเมื่อสงสัยมะเร็งเต้านม จะมีการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนในเต้านม เพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยาร่วมด้วย เป็นต้น

รักษาภาวะผู้ชายมีเต้านมได้อย่างไร?

แนวทางการรักษาภาวะผู้ชายมีเต้านม คือ การรักษาตามสาเหตุ โดยทั่วไปอาการที่เป็นจากธรรมชาติตามอายุ มักไม่มีการรักษา โดยเฉพาะในเด็กอ่อน และในวัยรุ่น แต่ในผู้สูงอายุ หรือในวัยรุ่นที่มีปัญหาด้านจิตใจกับภาวะนี้ แพทย์อาจให้การรักษาโดยการให้ยา เช่น ยาฮอร์โมนเพศชาย หรือยาต้านฮอร์โมนเพศหญิง หรือในบางราย อาจพิจารณาผ่าตัดทำศัลยกรรมตกแต่ง ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

ส่วนใน ภาวะมีเต้านมที่เกิดจากโรค เมื่อรักษาควบคุมโรคได้ ภาวะมีเต้านมก็จะค่อยๆกลับเป็นปกติ เช่น การรักษาโรคตับแข็ง การหยุดยาที่เป็นสาเหตุ การเลิกกินอาหารหรือสมุนไพรที่เป็นสาเหตุ เป็นต้น แต่ก็เช่นเดียวกับในกรณีของการเกิดภาวะนี้ตามธรรมชาติ ถ้าภาวะนี้ส่งผลให้เกิดปัญหาด้านอารมณ์ จิตใจ แพทย์จะให้การรักษาด้วยวิธีเช่นเดียวกับการรักษาภาวะนี้ที่เกิดตามธรรมชาติ ดังได้กล่าวแล้ว

แต่ถ้ารักษาควบคุมโรคที่เป็นสาเหตุไม่ได้ การมีเต้านมก็จะยังคงอยู่โดยไม่ก่ออาการอื่น ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องมีการรักษา ผู้ป่วยเพียงแต่คอยสังเกตเต้านมของตนเอง เมื่อพบผิดปกติไปจากเดิม เช่น คลำได้ก้อนชัดเจน เต้านมโตขึ้นรวดเร็วเพียงข้างเดียว หรือมีเลือดออกทางหัวนม ก็ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล เพราะอาจเป็นอาการของมะเร็งเต้านมได้

อนึ่ง เมื่ออาการเกิดจากเป็นมะเร็งเต้านม การรักษาจะเช่นเดียวกับการรักษาโรคมะเร็งเต้านม ของผู้หญิง

ภาวะผู้ชายมีเต้านมรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงอย่างไร?

โดยทั่วไป ภาวะผู้ชายมีเต้านมเป็นภาวะไม่รุนแรง มักหายไปเองเมื่อผ่านวัยต่างๆ หรือได้รับการดูแลรักษาสาเหตุ และภาวะนี้ไม่เป็นสาเหตุให้เกิดมะเร็งเต้านม แต่โรคมะเร็งเต้านม ทำให้เกิดภาวะนี้ได้

อย่างไรก็ตาม ผู้ชายบางคน อาจมีปัญหาในภาพลักษณ์ ส่งผลให้เกิดปัญหาด้านอารมณ์ จิตใจ

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูตนเองเมื่อมีภาวะเต้านม เมื่อเกิดในช่วงวัยตามธรรมชาติ คือ ความเข้าใจและยอมรับในธรรมชาติของภาวะนี้ แต่เมื่อกังวล ก็ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

แต่ถ้าเกิดภาวะมีเต้านม ซึ่งไม่ได้เกิดตามวัย/ตามธรรมชาติ ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อการวินิจฉัยหาสาเหตุ เพื่อแยกจากโรคมะเร็งเต้านม ถึงแม้โอกาสเกิดมะเร็งเต้านมในผู้ชายจะน้อยมากก็ตาม แต่ก็เป็นโรครุนแรง ที่สมควรได้รับการวินิจฉัยและการรักษาแต่เนิ่นๆ ซึ่งจะให้ผลการรักษาและการควบคุมโรคได้ดีกว่า

เมื่อมีอาการเจ็บเต้านมร่วมด้วย อาการมักดีขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป และช่วงที่เจ็บสามารถกินยาแก้ปวดพาราเซตามอล (Paracetamol)ได้

อนึ่ง นอกเหนือจากที่กล่าวแล้ว การดูแลตนเอง การใช้ชีวิตประจำวัน เหมือนปกติทุกอย่าง

ป้องกันภาวะผู้ชายมีเต้านมอย่างไร?

ภาวะผู้ชายมีเต้านมที่เกิดในวัยตามธรรมชาติ ไม่สามารถป้องกันได้ เพราะเป็นเรื่องตามธรรมชาติ

ภาวะผู้ชายมีเต้านมที่เกิดจากโรค หรือจากสาเหตุอื่นๆ การป้องกันคือ การ ป้องกันสาเหตุ ซึ่งที่สำคัญ ได้แก่

บรรณานุกรม

  1. Bembo, S., and Carlson, H. (2004). Gynecomastia: its features, and when and how to treat it. Cleaveland Clinic Journal of Medicine. 71, 511-517.
  2. Braunstein, G. (2007). Gynecomastia. N Engl J Med. 357, 1229-1237.
  3. Dickson G. (2012). Gynecomastia. Am Fam Physician. 85, 716-722.
  4. Martinez, J., and Lewi, J. (2008). An unusual case of gynecomastia associated with soy product consumption. Endocr Pract. 14, 415-418. [PubMed]
  5. http://pediatrics.aappublications.org/content/105/4/e55.full [2017,Feb4]
  6. http://en.wikipedia.org/wiki/Gynecomastia [2017,Feb4]
  7. http://emedicine.medscape.com/article/120858-overview#showall [2017,Feb4]
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10742376 [2017,Feb4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน montreeza66666 falamrai
Frame Bottom