Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบประสาทวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้ออ่อนแรง 

บทนำ

ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) คือ ยา สารเคมีที่ใช้รักษาโรคมะเร็งชนิดต่างๆ ส่งผลให้ผู้ป่วยโรคมะเร็งหายจากโรคก็มาก แต่ก็เช่นเดียวกับยารักษาโรคทุกชนิดที่จะมีผลข้างเคียงต่อร่างกายด้วยซึ่งก็พบได้บ่อย เช่น ผมร่วง คลื่นไส้อาเจียน กดการทำงานของไขกระดูก ส่งผลให้เม็ดเลือดขาวลดลงจึงติดเชื้อง่าย ซึ่งผลข้างเคียงต่างๆที่กล่าวมานั้น เป็นที่ทราบกันดี แต่ยังมีผลข้างเคียงต่อระบบประสาทซึ่งพบได้บ้างไม่บ่อยนัก จึงขอเล่าให้ฟัง เพื่อที่เราจะได้รู้วิธีการดู แลตนเองให้ดีขึ้น

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทคืออะไร?

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทคือ ผลของยาเคมีบำบัดดังกล่าวทำให้ระ บบประสาทได้รับผลกระทบ เช่น ความจำลดลง ชาตามมือ เท้า แขน ขา แขนขาอ่อนแรง มีอา การเซ/เดินเซ เป็นต้น

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทเกิดขึ้นได้อย่างไร?

กลไกที่แน่ชัดของผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท ยังไม่ทราบ แต่จากการศึกษา สันนิษฐานว่า น่าจะเกิดจากการทำลายคุณสมบัติและหน้าที่ของ Blood-brain barriers (เยื่อกั้นระหว่างสมองและหลอดเลือด) ให้เสียไป ทำให้ยาเคมีบำบัดมีผลต่อเนื้อเยื่อสมอง นอกจากนี้ อาจเกิดจากมีการทำลายโปรตีน และดีเอ็นเอ จึงส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันต้าน ทานโรค และมีการทำลายและรบกวนการซ่อมแซมเซลล์ประสาท จึงมีผลกระทบต่อการทำงานของเส้นประสาทต่างๆได้ด้วย

ทั้งนี้ ยังไม่มีการศึกษาที่ระบุได้แน่ชัดว่า ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทนั้น พบได้บ่อยมากน้อยเพียงใด แต่พบได้ไม่บ่อยเท่าอาการข้างเคียงอื่นๆ เช่น การกดไขกระ ดูก ผมร่วง คลื่นไส้อาเจียน

อาการที่เกิดจากผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทมีอะไรบ้าง?

อาการจากผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทที่เกิดขึ้น แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ

อะไรเป็นปัจจัยให้เกิดผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท?

ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท คือ

เมื่อมีอาการควรพบแพทย์เมื่อไร?

กรณีที่ผู้ป่วยได้รับยาเคมีบำบัดแล้วมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น ถ้าอาการนั้นไม่รุนแรงก็ควรแจ้งให้แพทย์ทราบในการพบแพทย์ครั้งถัดไป แต่ถ้าอาการนั้นรุนแรงหรือไม่สบายใจ ก็ควรไปพบแพทย์ก่อนนัด เพื่อแจ้งอาการผิดปกติดังกล่าวให้แพทย์ทราบ

แพทย์ทราบได้อย่างไรว่าเป็นผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัด?

แพทย์จะทราบได้ว่าอาการผิดปกตินั้นๆ เป็นผลจากยาเคมีบำบัด โดยจะใช้ข้อมูลจากประวัติที่ได้รับยาเคมีบำบัดว่า มีความสัมพันธ์กับอาการที่เกิดขึ้นอย่างไร และลักษณะของความผิดปกติดังกล่าวว่า น่าจะมีความผิดปกติที่สมอง และ/หรือที่เส้นประสาท โดยจะต้องตรวจวินิจ ฉัยให้แน่ใจว่า อาการนั้นๆไม่ได้เกิดจากมีโรคมะเร็งกระจายมาที่สมอง ไขสันหลัง และ/หรือที่เส้นประสาท หรือเกิดจากสาเหตุอื่นๆ เช่น ผลข้างเคียงจากยาอื่นๆที่ไม่ใช่ยาเคมีบำบัด เช่น ยา สเตียรอยด์ เป็นต้น

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

กรณีที่พบอาการผิดปกติได้เร็ว ให้การวินิจฉัยได้เร็ว และสามารถปรับเปลี่ยนสูตรยาเคมีบำบัดได้ อาการก็จะค่อยๆดีขึ้น หลังหยุดยาเคมีบำบัด แต่ถ้าพบว่าสมองหรือเส้นประสาทนั้นๆ ถูกทำลายหรือมีพยาธิสภาพมากแล้ว การหยุดยาก็จะทำให้อาการไม่เป็นมากขึ้น แต่อาการก็อาจไม่หายเป็นปกติ

รักษาผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทได้อย่างไร?

การรักษาผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท คือ การหยุดยาเคมีบำบัดดัง กล่าว และรักษาประคับประคองตามอาการต่ออาการผิดปกติที่เกิดขึ้นตามอาการที่พบ เช่น ให้ยารักษาอาการ ชา หรืออาการอ่อนแรง เป็นต้น

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีอาการจากผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาท?ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไร?

การดูแลตนเองเมื่อมีผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทที่ดี คือ ต้องหมั่นสัง เกตตนเองว่า มีอาการผิดปกติอะไรเกิดขึ้นบ้าง ถ้าพบอาการผิดปกติ ก็ควรแจ้งให้แพทย์ทราบ และหมั่นออกกำลังกายให้ร่างกายแข็งแรง พักผ่อนให้เพียงพอ และไม่ควรทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หรือสมุนไพรเพิ่มเติม เพราะอาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยา ส่งผลให้อาการรุนแรงขึ้นได้

กรณีอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นนั้น เกิดขึ้นในขณะนอนรักษาในโรงพยาบาล ก็ควรรีบแจ้งให้แพทย์ พยาบาล ทราบทันที

เมื่ออยู่บ้าน กรณีมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นอาการใดๆก็ตาม หรือมีอาการของการติดเชื้อ (เช่น มีไข้ ไอมาก หรือ ปัสสาวะแสบ ขัด) หรือเมื่อกังวลในอาการ ก็ควรต้องรีบพบแพทย์ก่อนนัดเสมอ

ป้องกันไม่ให้เกิดผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประสาทได้หรือไม่?

ปัจจุบันมีการศึกษาจำนวนมากเพื่อการลดผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดต่อระบบประ สาท เช่น การผลิตยาที่ออกฤทธิ์โดยตรง เฉพาะกับเซลล์มะเร็ง/ยารักษาตรงเป้า (Targeted therapy) เพื่อไม่ให้ยาส่งผลกระทบถึงระบบประสาท, การให้สารบางชนิด เช่น แมกนีเซียม (Magnesium) และแคลเซียมก่อนให้ยาเคมีบำบัดบางชนิด พบว่า อาจช่วยลดผลข้างเคียงได้, แต่การให้วิตามิน อี, สาร กลูตาไธโอน (Glutathione), หรือ สารต้านอนุมูลอิสระอื่นๆ ข้อมูลทางการศึกษาทางการแพทย์ ยังไม่แน่ชัด

สรุป

ดังนั้น ผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับยาเคมีบำบัด ควรหมั่นสังเกตว่า ตนเองมีความผิดปกติของระบบประสาทเกิดขึ้นหรือไม่ ถ้าพบควรรีบแจ้งให้แพทย์ พยาบาล ให้ทราบ เพื่อการรักษา แก้ไขที่ทันเวลา และเพื่อป้องกันไม่ให้ความผิดปกตินั้นๆเป็นมากขึ้น



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน fqqq montreeza66666
Frame Bottom