Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดบุหรี่ 

บทนำ

ยาบูโพรพิออน (Bupropion) หรืออีกชื่อคือ Amfebutamone ถูกขึ้นทะเบียนและรับรองการใช้ครั้งแรกที่สหรัฐอเมริกาเมื่อปี ค.ศ. 1989 (พ.ศ. 2532) ทางคลินิกได้ใช้ยานี้รักษาอาการของโรคซึมเศร้าและใช้เป็นยาช่วยเลิกบุหรี่ ต่างประเทศจะรู้จักในชื่อการค้าว่า “Wellbutrin” และ “Zyban” มีบางประเทศแถบยุโรปใช้ยาบูโพรพิออนในขนาดที่แตกต่างจากขนาดรับประทานมาตรฐานโดยเฉพาะกับผู้ที่ติดบุหรี่ จุดเด่นของบูโพรพิออนเมื่อใช้เป็นยาต้านอารมณ์ซึมเศร้าจะไม่ก่อให้เกิดอาการข้างเคียงเรื่องน้ำหนักเพิ่มหรือสมรรถภาพทางเพศถดถอยเหมือนยาต้านอารมณ์ซึมเศร้าตัวอื่น แต่ในทางกลับกันบูโพรพิออนกลับเพิ่มอาการข้างเคียงของการเกิดอาการชักในผู้ป่วยมากขึ้น จนบางช่วงเวลายานี้ได้ถูกเพิกถอนออกจากตลาดการค้า และต้องปรับลดขนาดการรับประทานลงมาเพื่อความปลอดภัยต่อผู้ บริโภค รูปแบบของยาแผนปัจจุบันของยานี้จะพบเห็นเป็นยารับประทาน

หลังจากที่ยานี้เข้าสู่กระแสเลือด จะเข้ารวมกันพลาสมาโปรตีนประมาณ 84% ตับจะคอยเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยานี้อย่างสม่ำเสมอ ร่างกายต้องใช้เวลาอย่างน้อยประมาณ 11 ชั่วโมงในการกำจัดยาปริมาณ 50% ออกจากกระแสเลือด โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะเสียเป็นส่วนใหญ่ บางส่วนก็จะถูกขับออกไปกับอุจจาระ

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้ระบุให้บูโพรพิออนเป็นยาอันตราย และผู้ป่วยที่ได้รับยานี้จะต้องรับประทานยาตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามมิให้ปรับขนาดรับประทานเองโดยเด็ดขาด

บูโพรพิออนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

บูโพรพิออน

ยาบูโพรพิออนมีสรรพคุณดังนี้

บูโพรพิออนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธ์ของยาบูโพรพิออนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดกลับของสารสื่อประสารทประเภทแคททีโคลามีน (Cathecolamine, สารเกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ) เช่น Noradrenaline และ Dopamine อีกทั้งมีฤทธิ์ (แต่เพียงเล็กน้อย) ที่ทำให้เกิดการดูดกลับเข้าสมองของสารสื่อประสาทที่มีชื่อว่า Serotonin (สารที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ จิตใจ) จากกลไกทางเคมีเหล่านี้ที่เกิดกับเซลล์ประสาทของร่างกายทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

บูโพรพิออนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาบูโพรพิออนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 75, 100, 150 และ 300 มิลลิกรัม/เม็ด

บูโพรพิออนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาบูโพรพิออนมีขนาดรับประทานดังนี้เช่น

ก. สำหรับรักษาอาการซึมเศร้า:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทานครั้งละ 100 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง หากจำเป็นแพทย์จะปรับขนาดรับประทานเพิ่มเป็น 100 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง ซึ่งขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 450 มิลลิกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทาน

    อนึ่ง การรับประทานยาแต่ละมื้อไม่ควรเกิน 150 มิลลิกรัม เมื่อใช้ยาไปสักระยะหนึ่งแล้วอาการไม่ดีขึ้นควรหยุดการใช้ยานี้ และปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินแนวทางการรักษาใหม่

ข. สำหรับช่วยลดการสูบบุหรี่:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทานครั้งละ 150 มิลลิกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 3 วัน จากนั้นแพทย์อาจพิจารณาปรับขนาดรับประทานเพิ่มเป็น 150 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง โดยขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 300 มิลลิกรัม/วัน

ค. เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกสำหรับการใช้ยาบูโพรพิออนกับเด็ก

*****หมายเหตุ:

  • สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาบูโพรพิออน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาบูโพรพิออนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

บูโพรพิออนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาบูโพรพิออนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ปากแห้ง นอนไม่หลับ ปวดศีรษะ ปวดไมเกรน คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก มีอาการตัวสั่น สามารถพบอาการผื่นคัน บางคนอาจเกิดลมชัก

อาการของผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดได้แก่ เกิดอาการชัก ประสาทหลอน สูญเสียการควบคุมสติ หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ (Sinus tachycardia) มีไข้ เกิดการสลายของกล้ามเนื้อ/กล้ามเนื้ออักเสบรุนแรง ความดันโลหิตต่ำ มีภาวะโคม่า บางรายอาจถึงขั้นเสียชีวิต (ตาย) หากพบอาการดังกล่าวต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลทันที ไม่แนะนำการกระตุ้นให้ผู้ป่วยอาเจียนเพื่อขับยาออกจากกระเพาะอาหาร ควรใช้วิธีล้างท้องพร้อมกับการใช้เครื่องช่วยหายใจรวมถึงรักษาระดับสัญญาณชีพต่างๆของผู้ป่วยให้กลับมาเป็นปกติ ซึ่งจะต้องให้การรักษาภาวะนี้โดยแพทย์

มีข้อควรระวังการใช้บูโพรพิออนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้บูโพรพิออนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาบูโพรพิออนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

บูโพรพิออนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาบูโพรพิออนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาบูโพรพิออนอย่างไร?

สามารถเก็บยาบูโพรพิออนภายใต้อุณหภูมิที่ต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

บูโพรพิออนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาบูโพรพิออนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Quomem (คูโอเมม) GlaxoSmithKline
Wellbutrin XL (เวลบูทริน เอ็กซ์แอล) GlaxoSmithKline

บรรณานุกรม

1 http://www.drugs.com/bupropion.html [2015,Feb 21]
2 http://en.wikipedia.org/wiki/Bupropion [2015,Feb 21]
3 http://www.mims.com/USA/drug/info/Bupropion%20Hydrochloride%20Tablet,%20Film%20Coated/?type=full [2015,Feb 21]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Wellbutrin%20XL/?type=full#Storage [2015,Feb 21]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Quomem/?type=brief [2015,Feb 21]
6 http://www.drugs.com/drug-interactions/bupropion-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Feb 21]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน sirikul Malibob Littleboy Fefafefa
Frame Bottom