Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

วิตกกังวล 

บทนำ

ยาบิวสไปโรน (Buspirone) เป็นยาสำหรับรักษาอาการวิตกกังวล จัดอยู่ในสารเคมีประเภท Azapirone chemical class (กลุ่มยารักษาทางจิตเวชกลุ่มหนึ่ง) ซึ่งมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่แตกต่างจากยากลุ่ม Benzodiazepines หรือ Barbiturates และไม่ทำให้เสพติดหรือมีอาการถอนยาหลังหยุดใช้ยาอย่างถูกต้องตามคำสั่งแพทย์

เราเริ่มรู้จักยาบิวสไปโรนตั้งแต่ปี ค.ศ. 1972 (พ.ศ. 2515) และนำมาใช้รักษาอาการวิตกกังวลในช่วงระยะสั้นๆ โดยเริ่มใช้ในแถบอเมริกาและอังกฤษก่อน ทางคลินิกยังนำยาบิวสไปโรนมารักษาอาการโรคสมาธิสั้นและภาวะอาการของ Cerebellar ataxia (อาการเซเหตุจากโรคทางสมอง) อีกด้วย

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาบิวสไปโรนจะเป็นชนิดเม็ดรับประทาน ตัวยามีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหาร และกระจายตัวเข้าสู่กระแสเลือดเพียงประมาณ 4% จากนั้นจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 86 - 95% ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยทำลายโครงสร้างของยานี้อย่างต่อเนื่อง เมื่อตัวยานี้ผ่านไปถึงสมองจะแสดงฤทธิ์ของการรักษาออกมา ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2 - 3 ชั่วโมงในการกำจัดปริมาณยานี้ 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

ยังมีเกณฑ์บางประการที่แพทย์ใช้พิจารณาประกอบก่อนการสั่งจ่ายบิวสไปโรนเช่น

  • หากผู้ป่วยใช้ยารักษาความวิตกกังวลกลุ่มอื่นๆอยู่ แพทย์จะสั่งให้หยุดการใช้และให้มาใช้ บิวสไปโรนแทน หรือพิจารณาเป็นรายบุคคลว่าสมควรใช้ยาอื่นใดร่วมในการรักษาด้วย
  • ผู้ป่วยมีการใช้ยากลุ่ม MAOI ภายใน 14 วันที่ผ่านมาหรือไม่ด้วยการใช้ร่วมกับยาบิวสไปโรนในช่วงเวลาดังกล่าวจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) จากยาทั้งสองติดตามมาได้อย่างมาก
  • ผู้ป่วยมีโรคตับโรคไตหรือไม่ด้วยอวัยวะทั้ง 2 นี้เป็นอวัยวะที่คอยทำลายและขับยานี้ออกจากร่างกาย
  • เคยมีประวัติแพ้ยานี้หรือไม่
  • หากเป็นสตรีอยู่ในภาวะตั้งครรภ์หรือเลี้ยงลูกด้วยน้ำนมมารดาหรือไม่ ด้วยข้อมูลทางคลินิกที่ใช้สนับสนุนความปลอดภัยต่อเด็กทารกยังมีไม่มากพอ

ทั้งนี้หลังจากมีการสั่งจ่ายยานี้ให้กับผู้ป่วย โดยปกติแพทย์จะกำชับผู้ป่วยให้ปฏิบัติตัวดังนี้เช่น

  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเองหรือหยุดการใช้ยานี้โดยทันทีเพราะอาจทำให้ผู้ป่วยต้องเผชิญกับอาการที่เรียกว่า การถอนยา และยานี้จะแสดงประสิทธิผลได้นั้นต้องใช้เวลาประมาณ 2 - 4 สัปดาห์ขึ้นไป
  • ห้ามรับประทานยานี้พร้อมดื่มสุรา/เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามด้วยจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียงของยานี้อย่างมากมาย
  • กรณีรับประทานยานี้แล้วมีอาการคล้ายแพ้ยาเช่น อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ผื่นคัน ลมพิษขึ้นเต็มตัว มือ-เท้าบวม ต้องรีบหยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วนำตัวผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว/ทันที/ฉุกเฉิน

บิวสไปโรนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

บิวสไปโรน

ยาบิวสไปโรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

บิวสไปโรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาบิวสไปโรนคือ ตัวยาจะมีกลไกออกฤทธิ์ต่อตัวรับ (Receptor) ในสมองเช่น 5-HT1A (5-hydroxytryptamine1A หรือ Serotonin 1A) receptor และ 5-HT2 receptor รวมถึง D2 (Dopamine2) receptor ส่งผลต่อสมดุลของสารสื่อประสาทในสมองของมนุษย์ทำให้อารมณ์ความรู้สึกกลับมาเหมือนปกติ และเป็นที่มาของสรรพคุณ

บิวสไปโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาบิวสไปโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 5, 7.5, 10, 15 และ 30 มิลลิกรัม/เม็ด

บิวสไปโรนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาบิวสไปโรนมีขนาดรับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่ที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานเริ่มต้นครั้งละ 7.5 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้ง หรือรับประทานครั้งละ 5 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 20 - 60 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานวันละ 3 ครั้ง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 60 มิลลิกรัม/วัน

    เด็กอายุ 6 - 18 ปี: ขนาดรับประทานเริ่มต้น 2.5 - 10 มิลลิกรัม/วัน ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 15 - 60 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานตามคำสั่งแพทย์

  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลการใช้ยานี้ที่แน่ชัด การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุล พินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*อนึ่ง: สามารถรับประทานยาบิวสไปโรนก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาบิวสไปโรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาบิวสไปโรนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

แต่อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาบิวสไปโรนให้ตรงเวลา

บิวสไปโรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาบิวสไปโรนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น มีอาการตาพร่า เหงื่อออกมาก ขาดสมาธิ ท้องเสีย ง่วงนอน ปากแห้ง ปวดกล้ามเนื้อ กล้ามเนื้อเกร็งตัว นอนไม่หลับ ฝันร้าย อ่อนเพลีย

ทั้งนี้ อาการข้างเคียงเหล่านี้อาจเกิดหรือไม่เกิดขึ้นก็ได้โดยขึ้นกับการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วย

*อนึ่ง สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดจะมีอาการวิงเวียน ง่วงนอน ขาดสมาธิ คลื่นไส้ อาเจียน รู้สึกไม่สบายในกระเพาะอาหาร รูม่านตาแคบลง ซึ่งเมื่อใช้ยานี้แล้วมีอาการดังกล่าวควรหยุดยานี้และรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้บิวสไปโรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาบิวสไปโรนเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาบิวสไปโรนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่ม เติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

บิวสไปโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาบิวสไปโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาบิวสไปโรนอย่างไร?

ควรเก็บยาบิวสไปโรนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

บิวสไปโรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาบิวสไปโรนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Anxiolan (แอนซิโอแลน) Medochemie
Buspar (บัสปาร์) Bristol-Myers Squibb

บรรณานุกรม

  1. http://www.drugs.com/buspirone.html [2015,Oct31]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Buspirone [2015,Oct31]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Anxiolan/ [2015,Oct31]
  4. http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/buspirone-oral-route/proper-use/drg-20062457 [2015,Oct31]
  5. http://www.drugs.com/drug-interactions/buspirone-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Oct31]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul ploypn0708 aw248
Frame Bottom