Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคมะเร็ง 

บทนำ

ยาบลีโอมัยซิน(Bleomycin หรือ Bleomycin hydrochloride หรือ Bleomycin HCl) เป็นยาอีกหนึ่งตัวของกลุ่มไกลโคเปปไทด์ (Glycopeptide antibiotic) ที่สกัดแยกได้จากแบคทีเรียที่ชื่อว่า Streptomyces verticillus และยังจัดอยู่ในกลุ่มของยาเคมีบำบัด ทางคลินิกนำมาใช้รักษาโรคมะเร็งชนิดต่างๆ เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง ฮอดจ์กิน (Hodgkin’s lymphoma), มะเร็งต่อมน้ำเหลืองนอน-ฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin’s lymphoma) มะเร็งอัณฑะ (Testicular cancer), มะเร็งรังไข่ (Ovarian cancer) , มะเร็งปากมดลูก (Cervical cancer) และมะเร็งชนิดอื่นๆ ถูกค้นพบในปี ค.ศ.1966 (พ.ศ.2509)โดยนักวิทยาศาสตร์ชาวญี่ปุ่นที่ชื่อว่า Hamao Umezawa

รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาบลีโอมัยซินเป็นยาฉีด เมื่อเข้าสู่ร่างกาย ยาบลีโอมัยซินจะออกฤทธิ์โดยสร้างความเสียหายต่อสารพันธุกรรมหรือ DNA ของเซลล์มะเร็ง ส่งผลให้เซลล์มะเร็งหยุดการขยายตัวและการแพร่กระจาย ร่างกายต้องใช้เวลาเฉลี่ยประมาณ 2 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ทิ้งไปกับปัสสาวะ

มีคำเตือนหรือข้อควรระวังที่แพทย์จะให้ความสำคัญมากเมื่อต้องใช้ยาบลีโอมัยซิน คือ การเกิดพังผืดในปอด (Pulmonary fibrosis) ของผู้ป่วย ความเสี่ยงดังกล่าวจะยิ่งพบได้มากเมื่อใช้ยาบลีโอมัยซินกับผู้ป่วยโรคไต สำหรับผู้ป่วยด้วยมะเร็งต่อมน้ำเหลือง(Lymphoma) ยาชนิดนี้จะกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาต่างๆในร่างกายได้หลายชั่วโมงซึ่งเป็นเหตุให้มีอาการวิงเวียน รู้สึกสับสน มีไข้ หนาวสั่น หายใจมีเสียงวี๊ด เป็นต้น

สิ่งที่ผู้ป่วยต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ขณะที่ได้รับยาบลีโอมัยซินมีอยู่หลายประการ เช่น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาบลีโอมัยซินลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยอยู่ในกลุ่มยาอันตราย โดยเราจะพบเห็นการใช้ยาชนิดนี้ในสถานพยาบาลเท่านั้น และต้องอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์แต่ผู้เดียว

บลีโอมัยซินมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

บลีโอมัยซิน

ทางคลินิก ยาบลีโอมัยซินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้คือ ใช้ในการรักษาโรคมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองฮอดจ์กิน (Hodgkin’s lymphoma), มะเร็งต่อมน้ำเหลืองนอน-ฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin’s lymphoma), มะเร็งอัณฑะ (Testicular cancer), มะเร็งรังไข่ (Ovarian cancer), มะเร็งปากมดลูก (Cervical cancer), มะเร็งผิวหนัง (Skin cancer), มะเร็งระบบศีรษะและลำคอ (Head and Neck cancer), มะเร็งปอด (Lung cancer) และ มะเร็งต่อมไทรอยด์ (Thyroid cancer)

บลีโอมัยซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาบลีโอมัยซิน มีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะยับยั้งการสังเคราะห์สารพันธุกรรมของเซลล์มะเร็ง อย่างเช่น DNA ส่งผลให้เซลล์มะเร็งหมดสภาพการสร้างโปรตีน ไม่สามารถขยายขนาด จึงตายลงในที่สุด

บลีโอมัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาบลีโอมัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาฉีด ที่ประกอบด้วย Bleomycin HCl ขนาด 15 มิลลิกรัม/ขวด
  • ยาฉีด ที่ประกอบด้วย Bleomycin HCl ขนาด 15, 30 และ 15,000 อินเตอร์เนชั่นแนล ยูนิต

บลีโอมัยซินมีขนาดบริหารยาอย่างไร?

เนื่องจากยาบลีโอมัยซินใช้รักษาโรคมะเร็งได้หลากหลายชนิด ซึ่งมีขนาดการใช้ยาที่แตกต่างกันไปในแต่ละโรค ในบทความนี้ ขอยกตัวอย่างขนาดบริหารยา/ใช้ยาบลีโอมัยซิน เฉพาะสำหรับมะเร็งผิวหนังชนิด Squamous cell carcinoma และมะเร็งอัณฑะ (Testicular cancer) เช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็ก: ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ หรือเข้ากล้ามเนื้อ หรือเข้าใต้ผิวหนังขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ ขนาด 0.25–0.50 อินเตอร์เนชั่นแนล ยูนิต(International unit)/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม สัปดาห์ละ1ครั้ง หรือ 2 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยเป็นไปตามคำสั่งแพทย์

อนึ่ง:

  • ผู้ป่วยโรคไต ต้องปรับลดขนาดการใช้ยานี้ตามค่า Creatinine clearance
  • ผู้ป่วยต้องมารับการฉีดยานี้ตามนัดหมายของแพทย์ทุกครั้ง
  • ระยะเวลาการใช้ยานี้อยู่ที่การตอบสนองของเซลล์มะเร็ง แพทย์จะเป็นผู้ระบุระยะเวลาการใช้ยาได้อย่างเหมาะสมที่สุด

*****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้ เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาบลีโอมัยซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมมารับการฉีดยาควรทำอย่างไร?

การใช้ยาบลีโอมัยซินต้องเป็นไปตามที่แพทย์นัดหมาย ทั้งนี้มาจากเหตุผลด้านระยะเวลาของการออกฤทธิ์ และการกำจัดทำลายยานี้ออกจากร่างกาย กรณีที่ผู้ป่วยลืม/ไม่สามารถมารับการฉีดยานี้ตามนัดหมาย ควรรีบติดต่อแพทย์/พยาบาล/บุคคลากรที่เกี่ยวข้อง และทำการนัดหมายใหม่โดยเร็ว

บลีโอมัยซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาบลีโอมัยซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้บลีโอมัยซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาบลีโอมัยซิน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาบลีโอมัยซินด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

บลีโอมัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาบลีโอมัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาบลีโอมัยซินอย่างไร?

ควรเก็บยาบลีโอมัยซินภายใต้อุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น ห้ามเก็บยาภายใต้อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

บลีโอมัยซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาบลีโอมัยซิน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Bleocin (บลีโอซิน)Nippon Kayaku

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Bleomycin[2018,March31]
  2. http://www.mims.com/thailand/drug/info/bleomycin/?type=brief&mtype=generic[2018,March31]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/info/bleocin/?type=brief[2018,March31]
  4. https://www.drugs.com/cdi/bleomycin.html [2018,March31]
  5. https://www.drugs.com/pro/bleomycin.html [2018,March31]
  6. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=bleomycin [2018,March31]
  7. http://www.just.edu.jo/DIC/AZLibrary/Bleomycin.pdf [2018,March31]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน santirat_ Apple0049
Frame Bottom