Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ลูกตา  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ตาแห้ง 

บทนำ

น้ำตาเทียม (Artificial tears) ถูกผลิตขึ้นด้วยวัตถุประสงค์ที่จะนำมาเป็นสารหล่อลื่นลูกตา ใช้รักษาและบรรเทาอาการตาแห้งเนื่องจากมีน้ำตาน้อย รักษาอาการระคายเคืองในลูกตา หรือใช้หล่อลื่นลูกตาขณะใส่คอนแทคเลนส์

ส่วนประกอบหลักของน้ำตาเทียม เป็นสารเซลลูโลส (Cellulose) ที่พบมากในพืช จากนั้นนำมาผ่านกระบวนการผลิต คัดกรองและทำการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ที่อาจปนเปื้อนมากับวัตถุดิบ หากอ่านที่ฉลากของน้ำตาเทียม เราอาจจะเห็นสารสำคัญที่ทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษา/ของการหล่อลื่นลูกตา ได้แก่ Carboxymethyl, Cellulose, Hydroxypropyl cellulos, Hydroxyprepyl methycellulose หรือได้จากการนำสารเมมเบรนโปรตีน (Membrane protein) มาสังเคราะห์ช่วยการหล่อลื่นเช่น กรด Hyaluronic acid หรือแม้แต่สารโพลิเมอร์สังเคราะห์ (Synthetic polymer) เช่น Polyvinyl alcohol

โดยทั่วไปน้ำตาเทียมจัดอยู่ในหมวดยาทั่วไป/ยาแผนปัจจุบัน ชนิดยาใช้ภายนอก ไม่ได้อยู่ในกลุ่มวัตถุออกฤทธิ์ยาเสพติด หรือยาควบคุมพิเศษ แต่สำหรับบางชื่อการค้าก็จะจดทะเบียนเป็นยาใช้ภายนอกชนิดยาอันตราย อย่างไรก็ตามการใช้ยาได้อย่างปลอดภัย มีประสิทธิภาพในการรักษา ยังคงต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ที่เป็นผู้ดูแลผู้ป่วยเท่านั้น

น้ำตาเทียมมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

น้ำตาเทียม

น้ำตาเทียมมีสรรพคุณดังนี้

น้ำตาเทียมมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของน้ำตาเทียม หรือสารหล่อลื่นลูกตาส่วนใหญ่ ตัวยาจะออกฤทธิ์โดยจะทำตัวเป็นฟิล์ม (Film, เยื่อบางๆ) บางๆและมีความหนืดในตัวเอง ทำให้เกิดการจับและหล่อลื่นที่ผิวของดวงตา ลดอาการระคายเคือง และรู้สึกสบายภายในลูกตาหลังหยอดน้ำตาเทียม

น้ำตาเทียมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

น้ำตาเทียมมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาหยอดตา รูปแบบขวด ขนาดบรรจุ 5, 15, และ 30 มิลลิลิตร ใช้ได้นาน 1 เดือน
  • รูปแบบเป็นแท่งใช้หยอดตาได้ไม่เกิน 1 วัน (Monodose eye drop) ขนาดบรรจุ 0.3, 0.6, และ 0.8 มิลลิลิตร
  • น้ำตาเทียม รูปแบบขี้ผึ้งป้ายตา (เป็นหลอด) ขนาดบรรจุ 3.5 กรัม ใช้ได้นานตามข้อกำหนด ในเอกสารกำกับยาของแต่ละบริษัทผู้ผลิต

น้ำตาเทียมมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ก. น้ำตาเทียมมีขนาดการบริหารยา/วิธีการใช้ยาดังนี้

a) สำหรับอาการตาแห้ง ระคายเคืองเล็กน้อย: ให้หยอดยาวันละ 4 ครั้ง

b) สำหรับอาการตาแห้งรุนแรง: ให้หยอดยาวันละ 10 - 12 ครั้ง/วัน

c) สำหรับน้ำตาเทียมชนิดขี้ผึ้ง: ให้ป้ายยาวันละ 1 - 2 ครั้ง/วัน แนะนำให้ป้ายตาก่อนนอน


หมายเหตุ:

  • การเลือกใช้น้ำตาเทียมแบบหยอดตาทั้งชนิดขวด ชนิดใช้ครั้งเดียว หรือชนิดขี้ผึ้ง อาจพิจารณาถึงความสะดวกเหมาะสมกับการใช้ชีวิตประจำวัน หากผู้ป่วยมีความสะดวกที่จะใช้ชนิด หยอดตาได้หลายครั้งในระหว่างวัน ก็สามารถเลือกใช้ชนิดรูปแบบขวดหรือชนิดรูปแบบแท่ง ด้วยผลิตภัณฑ์ทั้ง 2 แบบมีความหนืดน้อย จึงรบกวนเรื่องการมองเห็นน้อยกว่าชนิดขี้ผึ้ง ในทางตรงกันข้าม ถ้าในระหว่างวันไม่มีความสะดวกของการใช้น้ำตาเทียมชนิดขวดและชนิดแท่งใช้วันเดียว ให้เลี่ยงมาใช้ชนิดขี้ผึ้งโดยป้าย 1 ครั้งก่อนนอน
  • ขนาดการหยอดยารวมถึงความถี่ของการใช้ยาในแต่ละวัน ขึ้นกับชนิดของสารสำคัญในน้ำตาเทียมของผู้ผลิตในแต่ละบริษัท ควรหยอดน้ำตาเทียมตามคำแนะนำของแพทย์ ประกอบกับทำความเข้าใจวิธีใช้จากเอกสารกำกับยาของยาแต่ละบริษัทผู้ผลิต

ข.วิธีใช้น้ำตาเทียม: วิธีการใช้/การหยอด/ป้ายน้ำตาเทียม ให้ปฏิบัติดังนี้

  • เอียงศีรษะเล็กน้อย โดยอยู่ในมุมที่ถนัดที่สุด
  • ดึงเปลือกตาล่างลงเบาๆ เพื่อเปิดพื้นที่ของการหยอดน้ำตาเทียม
  • มองที่ปลายหลอดของยาหยอดตาและวางในตำแหน่งที่ห่างจากดวงตาพอประมาณ
  • บีบหลอดยาของน้ำตาเทียมให้ยาหยดตรงบริเวณดวงตา จำนวนหยดให้ใช้ตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา
  • หลับตาประมาณ 2 - 3 นาที โดยเอียงศีรษะเพื่อไม่ให้น้ำตาเทียมไหลออกมาจากดวงตา
  • หลังหยอดน้ำตาเทียม ควรหลีกเลี่ยงการกระพริบตาถี่ๆ (เพราะจะทำให้น้ำตาเทียมไหลออกจากตาเร็วขึ้น) และใช้นิ้วมือคลึงเบาๆบริเวณหัวมุมของเปลือกตาเพื่อช่วยกระจายน้ำตาเทียม
  • หากมีการใช้ยาหยอดตาชนิดอื่นร่วมด้วย ควรเว้นระยะเวลาห่างกันอย่างน้อยประมาณ 10 นาที

รูปแบบของน้ำตาเทียมต่างกันอย่างไร?

เปรียบเทียบการบริหารยาของน้ำตาเทียมตามรูปแบบของผลิตภัณฑ์ได้ดังนี้

ก. น้ำตาเทียมรูปแบบแท่งใช้วันเดียว (Monodose eye drops):

  • แบ่งบรรจุเป็นหลอดเล็กๆและสะดวกต่อการใช้แต่ละวัน
  • การใช้หยอดตาแต่ละครั้งจะได้ปริมาณน้ำตาเทียมเท่าๆกันของการหยอดแต่ละครั้ง
  • สามารถแบ่งพกพาได้ตามจำนวนวันที่ต้องหยอดตา
  • โอกาสปนเปื้อนจากสิ่งสกปรกภายนอกน้อยกว่า ด้วยเหตุที่เปิดภาชนะและใช้หยอดตาเพียง 1 วัน
  • ไม่มีสารกันบูด จึงลดโอกาสตาแพ้สารกันบูด แต่อาจแพ้สารเพิ่มความหนืดของน้ำตาเทียมได้

ข. น้ำตาเทียมชนิดรูปแบบขวดใช้ได้นาน 1 เดือน:

  • สามารถใช้หยอดดวงตาได้หลายครั้ง หลังเปิดใช้งานแล้วไม่ควรใช้เกิน 1 เดือน
  • หลังการเปิดใช้หยอดตาแต่ละครั้ง หากปิดขวดเก็บไม่มิดชิด อาจจะเกิดการปนเปื้อนจากสิ่ง แวดล้อมได้ง่าย ต้องเพิ่มความระมัดระวังด้านการจัดเก็บและการใช้หยอดตาในครั้งถัดไป ต้องระมัดระวังความเสี่ยงของการติดเชื้อที่ดวงตาติดตามมา
  • ใส่สารกันบูด ตาจึงอาจแพ้สารกันบูดได้
  • ราคาตามท้องตลาดถูกกว่าชนิดใช้ 1 วันมาก

ค. น้ำตาเทียมชนิดรูปแบบขี้ผึ้ง:

  • มีความหนืดมากกว่าน้ำตาเทียมชนิดขวดและชนิดใช้ 1 วัน จึงทำให้ความถี่ในการหยอดยาน้อยกว่าน้ำตาเทียมชนิดขวดและชนิดใช้ 1 วัน
  • ในสูตรตำรับอาจพบองค์ประกอบของ White petrolatum Lanolin หรือ Minerol oil เพื่อทำให้ฟิล์มของน้ำตาเทียมชนิดขี้ผึ้งจับที่ผิวดวงตาได้นานขึ้น จึงให้ความรู้สึกเหนอะหนะที่ตา
  • มักจะรบกวนการมองเห็นมากกว่าชนิดขวดและชนิดใช้ครั้งเดียว จึงแนะนำให้หยอดตาในช่วงก่อนนอน
  • ผู้ที่ใช้คอนแทคเลนส์ไม่ควรใช้น้ำตาเทียมชนิดขี้ผึ้ง ด้วยจะรบกวนการมองเห็นภาพและอาจทำให้คุณภาพของคอนแทคเลนส์ลดลงไป
  • ต้องจัดเก็บยาหลังการเปิดใช้ด้วยความระมัดระวัง เพราะมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนจากสิ่งแวดล้อมได้ง่าย

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงน้ำตาเทียม ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมหยอดน้ำตาเทียมควรทำอย่างไร?

หากลืมหยอดยา สามารถหยอดยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการหยอดยาในเวลาถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณการหยอดยาเป็น 2 เท่า

น้ำตาเทียมมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

น้ำตาเทียมอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น ทำให้การมองเห็นภาพไม่ค่อยชัดเจน อาจก่อให้เกิดอาการระคายเคืองตา ทำให้เกิดการแพ้แสงสว่าง ทำให้เปลือกตาบวม มีอาการคล้ายกับตาแฉะ ซึ่งอาการข้างเคียงดังกล่าวอาจมีสาเหตุจากสารอื่นๆที่เป็นองค์ประกอบร่วมในสูตรตำรับยา เช่น สารกันบูด สารเพิ่มความหนืดของยา

มีข้อควรระวังการใช้น้ำตาเทียมอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้น้ำตาเทียมดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมน้ำตาเทียมด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

น้ำตาเทียมมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

น้ำตาเทียม จัดเป็นยาใช้ภายนอกที่ใช้กับตา จึงมีข้อมูลที่ก่อปฏิกิริยาระหว่างยากับยารับประทานน้อยมาก ยกเว้นอาจรบกวนการดูดซึมของยาหยอดตาชนิดอื่น (เมื่อต้องใช้ร่วมกัน ควรหยอดยาแต่ละชนิดให้ห่างกันอย่างน้อยประมาณ 10 นาที) หากพบอาการผิดปกติหลังการใช้ยาหยอดตา ให้ รีบปรึกษาแพทย์ทันที

ควรเก็บรักษาน้ำตาเทียมอย่างไร?

สามารถเก็บน้ำตาเทียม

  • ชนิดรูปแบบหยอด ที่อุณหภูมิระหว่าง 15 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius)
  • ชนิดรูปแบบขี้ผึ้ง เก็บที่อุณหภูมิระหว่าง 15 - 30 องศาเซลเซียส

เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

น้ำตาเทียมมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Cellufresh MD/Celluvisc MD (เซลลูเฟรช เอ็มดี/เซลลูวิส เอ็มดี) Allergan
Cellufresh/Celluvise (เซลลูเฟรช/เซลลูวิส) Allergan
Endura(เอ็นดูรา) Allergan
Duratears (ดูราเทีย) Alcon
Optal-Tears (ออพตัล-เทียร์) Olan-Kemed
Genteal Gel (เจนเทียล เจล) Alcon
Hialid (ไฮอะลิด) Santen
Lac-Oph (แล็ค-ออฟ) Semg Thai
Lacryvisc (ลาครีวิส) Alcon
Liposic (ลิโพซิค) Bausch & Lomb
Liquifilm (ลิควิฟิล์ม) Allergan
Natear (นาเทียร์) Silom Medical
Opsil Tears (ออฟซิล เทียร์) Silom Medical
Optive (ออฟทีบ) Allergan
Refresh (รีเฟรช) Allergan
Tears Naturale Free (เทียร์ แนเชอรอล) Alcon
Tears Naturale ll (เทียร์ แนเชอรอล 2) Alcon
VislubeA (วิสลูบเอ) TRB Chemedica
Vidisic (วิดิซิค) Bauch & Lomb

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Artificial_tears [2014,Sept27]
2 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Vislube/?type=full#Contraindications [2014,Sept27]
3 http://www.mims.com/USA/drug/info/polyvinyl%20alcohol/?type=full&mtype=generic#Dosage [2014,Sept27]
4 http://www.drugs.com/mtm/artificial-tears.html [2014,Sept27]
5 http://www.drugs.com/sfx/artificial-tears-side-effects.html [2014,Sept27]
6 http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=1a8640de-e2bb-48e5-b664-e0c157a2337d [2014,Sept27]
7 http://www.healthcentral.com/medications/r/medications/artificial-tears-opht-799/dosage [2014,Sept27]
8 http://www.mims.com/thailand/drug/info/Duratears/ [2014,Sept27]
9 http://www.webmd.com/drugs/2/drug-10427/artificial-tear-ointment-opht/details#uses [2014,Sept27]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน humnoy12 samlong456
Frame Bottom