Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้ออ่อนแรง 

บทนำ

ยานีโอสติกมีน (Neostigmine) เป็นสารประกอบประเภทพาราซิมพาโทมิเมติก (Parasym pathomimetic) มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ประเภท อะเซทิลโคลีนเอสเทอเรส (Acetylcholinesterase inhibitor) ถูกสังเคราะห์ขึ้นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1931 (พ.ศ. 2474) ทางคลินิกได้ใช้ยานี้มาบำบัดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงเอมจี (Myasthenia gravis) รวมถึงใช้เป็นยาถอนฤทธิ์ยาคลายกล้ามเนื้อ/ยาหย่อนกล้ามเนื้ออย่างเช่น Rocuronium และ Vecuronium ที่ผู้ป่วยได้รับร่วมกับการวางยาสลบเพื่อการผ่าตัดรักษาโรค นอกจากนี้ยานีโอสติกมีนยังช่วยทำให้อาการปัสสาวะขัดที่มีสาเหตุจากการได้รับยาชา/ยาสลบกลับมาเป็นปกติ หรือใช้บำบัดอาการในผู้ป่วยที่ได้รับพิษจาก Curariform (สารที่มีฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อเป็นอัมพาต) อีกด้วย

ด้วยการดูดซึมของตัวยานีโอสติกมีนทางระบบทางเดินอาหารมีต่ำ จึงพบเห็นยานีโอสติกมีน ถูกนำมาใช้ในลักษณะของยาฉีด ซึ่งเมื่อตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเกิดการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 15 - 25% ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 42 - 60 นาทีเพื่อกำจัดยานี้โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

กรณีที่ผู้ป่วยได้รับยานีโอสติกมีนมากเกินขนาดจะพบอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงตลอดจนเกิดภาวะกล้ามเนื้อลายสลายและถึงขั้นเสียชีวิต

มีบางปัจจัยหรือมีเหตุผลบางประการที่เป็นข้อห้ามในการใช้ยานีโอสติกมีนหรือต้องใช้ยานี้ด้วยความระมัดระวังอาทิ

ยานีโอสติกมีนเป็นอีกหนึ่งรายการยาที่องค์การอนามัยโลกกำหนดให้เป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐาน ที่สถานพยาบาลควรมีประจำสำรองใช้กับผู้ป่วย

ตามกฎหมายยาของไทยได้จัดให้ยานีโอสติกมีนอยู่ในหมวดยาอันตราย การใช้ยานี้จะมีแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ผู้บริโภค/ผู้ป่วยสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมของยานีโอสติกมีนได้จากแพทย์ผู้รักษาหรือเภสัชกรในสถานพยาบาลนั้นๆ

นีโอสติกมีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

นีโอสติกมีน

ยานีโอสติกมีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

  • รักษาและบำบัดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงเอมจี (Myasthenia gravis)
  • บำบัดอาการปัสสาวะขัดหลังเข้ารับการผ่าตัด
  • ใช้เป็นยาถอนพิษของสารประเภทยาหย่อนกล้ามเนื้อ นอนดีโพลาไรซิ่ง นิวโรมัสคูลาร์ บล็อกกิ้งเอเจนท์ (Nondepolarizing neuromuscular blocking agents)

นีโอสติกมีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยานีโอสติกมีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ชื่อว่า อะเซทิลโคลีนเอสเทอเรส (Acetylcholinesterase) ซึ่งมีหน้าที่คอยทำลายสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีน (Acetylcholine) ส่งผลให้ปริมาณสารอะเซทิลโคลีนในร่างกายเพิ่มขึ้นและเกิดการกระตุ้นให้มีการหดตัวของกล้ามเนื้อ จากกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

นีโอสติกมีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยานีโอสติกมีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีดขนาด 2.5 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาฉีดขนาด 12.5 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

นีโอสติกมีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยานีโอสติกมีนมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาเช่น

ก. ขนาดการรักษาโรคกล้ามเนื้ออ่อนเรงเอมจี:

ข. ขนาดการบำบัดอาการปัสสาวะขัดหลังการผ่าตัด:

หากอาการยังไม่ดีขึ้นภายใน 1 ชั่วโมงแพทย์สามารถให้ยาซ้ำอีก 1 ครั้ง หรือแพทย์อาจฉีดยาทุก 3 ชั่วโมงได้อีก 5 ครั้งโดยขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วย

ค. ใช้ถอนพิษสารประเภทนอนดีโพลาไรซิ่ง นิวโรมัสคูลาร์ บล็อกกิ้ง เอเจนท์ (Nondepo larizing neuromuscular blocking agents):

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำอย่างช้าขนาด 0.5 - 2.5 มิลลิกรัม แพทย์สามารถให้ยาซ้ำได้ และโดยผู้ป่วยไม่ควรได้รับยาทั้งหมดเกิน 5 มิลลิกรัม

*อนึ่งการใช้ยานี้กับผู้ป่วยเด็กให้เป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้นไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยานีโอสติกมีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

นีโอสติกมีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยานีโอสติกมีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้

มีข้อควรระวังการใช้นีโอสติกมีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยานีโอสติกมีนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยานีโอสติกมีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

นีโอสติกมีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยานีโอสติกมีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษานีโอสติกมีนอย่างไร?

ควรเก็บยานีโอสติกมีนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

นีโอสติกมีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยานีโอสติกมีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Neostigmine GPO (นีโอสติกมีน จีพีโอ)GPO
Neostigmine Chi Sheng (นีโอสติกมีน ไชเชง)Chi Sheng
Prostigmin (โพรสติกมิน)A.Menarini

อนึ่งยานีโอสติกมีนที่จำหน่ายในประเทศตะวันตกมียาชื่อการค้าอื่นเช่น Vagostigmin, Bloxiverz

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Neostigmine#Medical_uses [2016,April2]
  2. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Neostigmine%20GPO/?type=brief [2016,April2]
  3. http://www.drugs.com/cdi/neostigmine.html [2016,April2]
  4. http://www.drugbank.ca/drugs/DB01400 [2016,April2]
  5. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Neostigmine [2016,April2]
  6. http://www.drugs.com/sfx/neostigmine-side-effects.html [2016,April2]
  7. http://www.drugs.com/drug-interactions/acetaminophen-tramadol-with-neostigmine-85-0-1706-0.html [2016,April2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน v007
Frame Bottom