Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ท่อไต  ระบบทางเดินปัสสาวะ 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดท้อง  ปวดหลัง 

บทนำ

นิ่วในท่อไต (Ureteric stone หรือ Ureteric calculi) เป็นโรคพบได้บ่อยโรคหนึ่ง พบได้ประมาณ 10% ของประชากรทั่วโลก โดยเกิดจากมีก้อนนิ่วเล็กๆหลุดจากก้อนนิ่วในไตหล่นเข้ามาอยู่ในท่อไต ซึ่งเป็นอวัยวะอยู่ต่อจากไต

ท่อไตเป็นอวัยวะ มีหน้าที่นำส่งน้ำปัสสาวะจากไตเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ เป็นอวัยวะคู่เช่นเดียวกับไต คือ ท่อไตซ้าย และท่อไตขวา มีลักษณะเป็นท่อขนาดเล็ก ขนาบอยู่ด้านข้างของกระดูกสันหลังช่วงเอวทั้งซ้ายและขวา ยาวประมาณ 25 -30 เซนติเมตร (ซม.) เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3-5 มิลลิเมตร (มม.) ผนังของท่อเป็นเยื่อเมือก และกล้ามเนื้อ เพื่อบีบตัวช่วยการเคลื่อนตัวของน้ำปัสสาวะจากไตสู่กระเพาะปัสสาวะ

นิ่วในท่อไต ส่วนใหญ่จะมีขนาดเล็กกว่า 5 มม. แต่อาจพบมีขนาดใหญ่กว่า 1 ซม.ได้ ซึ่งโดยทั่วไปนิ่วในท่อไตเมื่อมีขนาดประมาณ 1 มม. 87% จะหลุดออก มาได้เองกับน้ำปัสสาวะ ถ้าขนาด 2-4 มม. 5-7 มม. 7-9 มม. และขนาดใหญ่กว่า 9 มม. ประมาณ 76%, 60%, 48% และ 25% ตามลำดับ จะหลุดได้เอง ซึ่งนอก จากขนาดของก้อนนิ่วแล้ว โอกาสที่นิ่วจะหลุดได้เอง ยังขึ้นกับตำแหน่ง กล่าวคือ ก้อนนิ่วในส่วนปลายท่อไต จะหลุดได้ง่ายกว่าก้อนนิ่วที่อยู่ในส่วนต้น หรือในส่วน กลางของท่อไต

โดยทั่วไป ประมาณ 95% ก้อนนิ่วจะหลุดได้เองภายในระยะเวลา 4-6 สัปดาห์นับจากวินิจฉัยโรคได้

และเนื่องจากเป็นโรคสืบเนื่องกับนิ่วในไต จึงพบนิ่วในท่อไตได้ในผู้ใหญ่ และพบในผู้ชายบ่อยกว่าในผู้หญิง 2-3 เท่า เช่นเดียวกับในโรคนิ่วในไต

นิ่วในท่อไตมีสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงจากอะไร?

นิ่วในท่อไต

เนื่องจากนิ่วในท่อไต เป็นก้อนนิ่วที่หล่นมาจากนิ่วในไต ดังนั้นชนิดของนิ่วจึงเช่นเดียวกับในไต กล่าวคือ ส่วนใหญ่ประมาณ 75-85% เป็นนิ่วมีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นแคลเซียม ซึ่งคือ แคลเซียมออกซาเลต (Calcium oxalate) 10-15% เป็นชนิด Struvive stone (แอมโมเนียม แมกนีเซียม ฟอสเฟต/Ammonium magnesium phosphate) 5-8% เป็นชนิดเกิดจากกรดยูริค (Uric acid) และประมาณ 1% เกิดจากสารซีสตีน (Cystine, กรดอะมิโนชนิดหนึ่ง) ซึ่งกลไกการเกิดนิ่วเหล่านี้ คือ การตกตะกอนของสารเหล่านี้เรื้อรัง จนในที่สุด รวมตัวกันเป็นก้อนนิ่ว ซึ่งสาเหตุที่ทำให้สารเหล่านี้ตกตะกอน เกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น มีสารเหล่านี้เข็มข้นในปัสสาวะผิดปกติ หรือ มีการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ จึ่งก่อให้ปัสสาวะแช่ค้างอยู่นานในไต เช่น ท่อปัสสาวะตีบจากท่อปัสสาวะอักเสบติดเชื้อเรื้อรัง หรือตีบแต่กำเนิด

นอกจากนั้น ปัจจัยเสี่ยงสำคัญในการเกิดนิ่วในท่อไต เป็นปัจจัยเสี่ยงเดียวกับการเกิดนิ่วในไต เพราะเป็นการเกิดโรคสืบเนื่องกัน เช่น

  • จากพันธุกรรม
  • จากดื่มน้ำน้อย
  • จากมีการติดเชื้อเรื้อรังในทางเดินปัสสาวะ
  • จากกินอาหารมีสารต่างๆที่ก่อการตกตะกอนในปัสสาวะในปริมาณสูงต่อเนื่อง (อ่านเพิ่มเติมในเรื่อง นิ่วในไต)
 

นิ่วในท่อไตมีอาการอย่างไร?

อาการพบบ่อยของโรคนิ่วในท่อไต คือ เมื่อก้อนนิ่วมีขนาดเล็ก ผู้ป่วยจะไม่มีอาการ นิ่วจะผ่านออกมาทางปัสสาวะได้เอง แต่เมื่อก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่ขึ้น หรือ เมื่อมีการติดเชื้อในไต และ/หรือ ในกระเพาะปัสสาวะจะส่งผลให้ท่อไตอักเสบ บวม รูท่อไตจึงตีบแคบลง ก้อนนิ่วจึงค้างติดอยู่ได้ง่ายในท่อไต ซึ่งอาการพบบ่อยของนิ่วในท่อไต คือ

 

แพทย์วินิจฉัยนิ่วในท่อไตได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยนิ่วในท่อไตได้จาก ประวัติอาการ ประวัติการเคยเป็นนิ่วในไต หรือในท่อปัสสาวะ หรือ ปัสสาวะมีก้อนนิ่วปน การตรวจร่างกาย การตรวจปัสสาวะ การตรวจภาพ ไต หลอดไต ด้วยเอกซเรย์ และ/หรือ อัลตราซาวด์ และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติมตามดุลพินิจของแพทย์ เช่น การส่องกล้องตรวจทางเดินปัสสาวะ

อนึ่ง อาการของโรคนิ่วในท่อไต มักคล้ายคลึงกับการปวดท้องจากหลายสาเหตุ เช่น โรคแผลในกระเพาะอาหาร และโดยเฉพาะเมื่อเป็นนิ่วในท่อไตข้างขวา แพทย์ต้องแยกออกจากโรคนิ่วในถุงน้ำดี (ซึ่งไม่ได้มีอะไรเกี่ยวข้องกับนิ่วในไต หรือ ในท่อไต เป็นคนละเรื่อง คนละโรค แต่ให้อาการคล้ายคลึงกันได้) และโรคไส้ติ่งอักเสบ

รักษานิ่วในท่อไตอย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคนิ่วในท่อไตขึ้นกับ ขนาดของก้อนนิ่ว การที่ผู้ป่วยมีการติดเชื้อร่วมด้วย และโรคของไต (เช่น เมื่อมีไตบวมร่วมด้วย) ซึ่งในผู้ป่วยที่ก้อนนิ่วเล็กกว่า 1 ซม. ไม่ติดเชื้อ ไม่มีโรคของไต แพทย์มักให้ยาแก้ปวด ยาขับนิ่ว ยาปฏิชีวนะ ยาลดบวม และแนะนำให้ดื่มน้ำมาก อาจวันละถึง 2 ลิตร เพื่อรอให้นิ่วหลุดออกได้เอง โดยจะนัดตรวจผู้ป่วยบ่อยๆ ร่วมกับการตรวจตำแหน่งของนิ่วด้วยอัลตราซาวด์ แต่ถ้าก้อนนิ่วไม่เคลื่อนที่ อาจพิจารณาเอาก้อนนิ่วออก ซึ่งมักเป็นการสลายนิ่ว แต่บางครั้งอาจเป็นการผ่าตัด ทั้งนี้ขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์และดุลพินิจของแพทย์ แต่ถ้านิ่วก้อนใหญ่ตั้งแต่ 1 ซม.ขึ้นไป ผู้ป่วยติดเชื้อ และ/หรือ มีโรคของไต แพทย์มักแนะนำการสลายนิ่วตั้งแต่แรก

นอกจากนั้น คือ การรักษานิ่วในไต เพราะตราบใดที่ยังมีนิ่วในไต ก็จะมีโอกาสเกิดนิ่วในท่อไตย้อนกลับเป็นซ้ำเสมอ

มีผลข้างเคียงจากนิ่วในท่อไตไหม?

ผลข้างเคียงที่อาจพบได้จากโรคนิ่วในท่อไต คือ การติดเชื้อของไต และถ้าก้อนนิ่วอุดกั้นท่อไตเรื้อรัง อาจเป็นสาเหตุให้ไตข้างนั้นบวม ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อไตข้างนั้นเสียการทำงาน และเกิดเป็นโรคไตเรื้อรังได้

นิ่วในท่อไตรุนแรงไหม?

โดยทั่วไป นิ่วในท่อไตเป็นโรคไม่รุนแรง รักษาได้ ยกเว้นเมื่อปล่อยเรื้อรังจนไตเสียการทำงาน

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีนิ่วในท่อไต? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเองเมื่อมีนิ่วในท่อไต และการพบแพทย์ ได้แก่ เมื่อมีอาการดังกล่าว ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเป็นการฉุกเฉินเสมอ เพื่อป้องกันการเกิดผลข้างเคียงต่อไต ไม่ควรซื้อยากินเอง นอกจากนั้น คือ ต้องรักษานิ่วในไตด้วยเสมอตามแพทย์แนะนำ

ป้องกันนิ่วในท่อไตได้อย่างไร?

การป้องกันนิ่วในท่อไต คือ การป้องกันนิ่วในไตนั่นเอง เพราะสาเหตุของนิ่วในท่อไต เกิดจากนิ่วในไต ซึ่งที่สำคัญ คือ

 

บรรณานุกรม

  1. Braunwald, E., Fauci, A., Kasper, L., Hauser, S., Longo, D., and Jameson, J. (2001). Harrison’s principles of internal medicine (15th ed.). New York: McGraw-Hill.
  2. Cooper, J., Stack, G., and Cooper, T. (2000). Intensive medical management of ureteral calculi. Urology. 56, 575-578.
  3. Gettman, M., and SEGURA, J. (2001). Current evaluation and management of renal and ureteral stones. Saudi Medical Journal. 22,306-314.
  4. Lee, F. (2008). Update on the management of ureteric stones. The Hong Kong Medical Diary. 13, 11-12.
  5. Taylor, J., and Rideout, S. (2011). Ureteral calculi: what should you consider before intervening. The Journal of Family Practice. 60, 232-233.
Updated 2013, July 14

เว็บบอร์ด
User โรคมือเท้าปาก จากโรงเรียนหนูน้อย อาการเจ็บซี่โครง อาจเกิดจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ และ/หรือของกระดูกซี่โครง ดังนั้นจึงขึ้นกับว่าคุณไปทำอะไรมา เช่น การออกแรงใช้กล้ามเนื้อ/กระดูก.... โดย Tippatai » 02/05/2012

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 8 คน sirikul rdeos xuzipoz cakepoopoom57 gun.yim2000 goo.gift.5 Gyoza.NC poopo.mad
Frame Bottom