Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะปัสสาวะ  ระบบทางเดินปัสสาวะ 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปัสสาวะเป็นเลือด 

บทนำ

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ (Vesical calculi หรือ Urinary bladder stone หรือ Bladder stone ) พบประมาณ 5% ของนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ (ไต หลอดไต และกระเพาะปัสสาวะ) ทั้งหมด และพบได้ในทุกอายุตั้งแต่เด็กไปจนถึงผู้สูงอายุ โดยพบในผู้ชายบ่อยกว่าในผู้หญิง

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะเป็นโรคพบได้ประปรายในประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่พบได้บ่อยพอ ควรในบ้านเราโดยเฉพาะในคนภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะมีได้ตั้งแต่ขนาดเล็กกว่า 1 เซนติเมตร (ซ.ม.) ไปจนถึงใหญ่ได้มาก กว่า 5 ซ.ม. อาจมีก้อนเดียวหรือหลายๆก้อน อาจมีลักษณะแข็งมาก แข็งพอประมาณ จนถึงค่อน ข้างนุ่ม ทั้งนี้ขึ้นกับชนิดหรือสารที่เป็นส่วนประกอบของนิ่ว

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะมีได้ตั้งแต่ขนาดเล็กกว่า 1 เซนติเมตร (ซ.ม.) ไปจนถึงใหญ่ได้มาก กว่า 5 ซ.ม. อาจมีก้อนเดียวหรือหลายๆก้อน อาจมีลักษณะแข็งมาก แข็งพอประมาณ จนถึงค่อน ข้างนุ่ม ทั้งนี้ขึ้นกับชนิดหรือสารที่เป็นส่วนประกอบของนิ่ว

โดยนิ่วแต่ละก้อนอาจประกอบด้วยสารใดสารหนึ่งเพียงชนิดเดียวหรือสารหลายๆชนิดผสมปนกัน

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะเกิดได้อย่างไร?

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ

กลไกการเกิดโรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะคือ จากมีการตกตะกอนของสารที่ประกอบขึ้นเป็นนิ่วดังกล่าวแล้วในกระเพาะปัสสาวะ เมื่อเกิดเรื้อรัง สารเหล่านี้จึงรวมตัวกันเกิดเป็นก้อนซึ่งคือนิ่วนั่นเอง โดยสาเหตุที่ทำให้สารเหล่านี้ตกตะกอนได้ง่ายมักเกิดจากหลายสาเหตุร่วมกัน แต่อาจเกิดจากสาเหตุเดียวได้ สาเหตุต่างๆได้แก่

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะมีอาการอย่างไร?

อาการพบบ่อยของโรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะคือ มักไม่ค่อยมีอาการ แพทย์ตรวจพบโดย บังเอิญจากเอกซเรย์ช่องท้องจากโรคอื่นๆเช่น ปวดท้องหรือปวดหลัง แต่เมื่อมีอาการ อาการที่พบได้บ่อยคือ

แพทย์วินิจฉัยนิ่วในกระเพาะปัสสาวะได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจปัสสาวะ การเอกซเรย์ภาพช่องท้อง และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติมทั้งนี้ขึ้นกับอาการผู้ป่วยและดุลพินิจของแพทย์เช่น การตรวจเลือดดูการทำงานของไต การส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะ เป็นต้น

รักษานิ่วในกระเพาะปัสสาวะอย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคนิ่วในกระเพาะขึ้นกับอาการของผู้ป่วย ขนาดก้อนนิ่ว และสาเหตุของ นิ่ว

การรักษาก้อนนิ่วมีได้ตั้งแต่ดื่มน้ำมากๆเมื่อก้อนนิ่วมีขนาดเล็กกว่า 1 ซ.ม.เพื่อช่วยให้ขับนิ่วออกมาเอง การสลายนิ่วด้วยคลื่นเสียง ไปจนถึงการผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะเพื่อเอานิ่วออกเมื่อก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่

การรักษาสาเหตุเช่น ดื่มน้ำมากๆเมื่อโรคเกิดจากดื่มน้ำน้อย การผ่าตัดต่อมลูกหมากเมื่อมีต่อมลูกหมากโตอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ และแนะนำการบริโภคอาหารที่มีสารประกอบของนิ่วต่ำ (แพทย์ทราบได้จากการสอบถามเรื่องอาหารและการตรวจก้อนนิ่วทางห้องปฏิบัติการเพื่อดูสารประกอบของนิ่ว)

การรักษาประคับประคองตามอาการเช่น ยาแก้ปวด ยาลดไข้ หรือยาปฏิชีวนะเมื่อมีกระ เพาะปัสสาวะอักเสบติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย

มีผลข้างเคียงจากนิ่วในกระเพาะปัสสาวะอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากนิ่วในกระเพาะปัสสาวะคือ ทางเดินปัสสาวะอุดตันจากก้อนนิ่วหลุดเข้าท่อ ปัสสาวะ (ปวดท้องรุนแรง ปวดเบ่งปัสสาวะมาก ปัสสาวะไม่ออก ทั้งนี้อาการต่างๆเกิดอย่างเฉียบ พลันและมักรุนแรงจนต้องพบแพทย์เป็นการฉุกเฉิน) และกระเพาะปัสสาวะอักเสบติดเชื้อเรื้อรัง (เป็นได้ทั้งสาเหตุและผลข้างเคียง) และบางครั้งถ้าก้อนนิ่วอยู่ในตำแหน่งอุดกั้นปากท่อไตที่เปิดเข้ากระเพาะปัสสาวะอาจส่งผลให้เกิดภาวะไตอักเสบติดเชื้อเรื้อรังและไตวายได้ นอกจากนั้น การอักเสบติดเชื้อของกระเพาะปัสสาวะจากนิ่วอาจลุกลามเป็นการอักเสบติดเชื้อของไตและ/หรือการติดเชื้อในกระแสโลหิต (เลือด) หรือภาวะพิษเหตุติดเชื้อได้

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะรุนแรงไหม?

โดยทั่วไปนิ่วในกระเพาะปัสสาวะเป็นโรคไม่รุนแรง รักษาได้เสมอ แต่โรคจะรุนแรงขึ้นเมื่อมีนิ่วในไตร่วมด้วยหรือมีผลข้างเคียงดังกล่าว

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเองและการพบแพทย์เมื่อมีนิ่วในกระเพาะปัสสาวะคือ

  • ปฏิบัติตามแพทย์และพยาบาลแนะนำ
  • ดื่มน้ำมากๆอย่างน้อยวันละ 2 ลิตรเมื่อไม่มีโรคที่ต้องจำกัดน้ำดื่มหรือดื่มน้ำตามแพทย์ พยาบาลแนะนำ
  • จำกัดอาหารที่มีออกซาเลตสูง
  • ไม่ซื้อแคลเซียมเสริมอาหารกินเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
  • ป้องกันการเกิดเป็นนิ่วซ้ำ (โอกาสเกิดสูง) หลังรักษาหายแล้ว ดังจะกล่าวถึงในหัวข้อ การป้องกันนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ
  • พบแพทย์ตามนัดเสมอ และรีบพบก่อนนัดเมื่อมีอาการต่างๆเลวลงหรือผิดปกติไปจากเดิม
  • รีบพบแพทย์เสมอเมื่อมีอาการทางปัสสาวะและอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2 - 3 วันหลังดูแลตนเองเช่น ปวด เบ่ง ขัด สะดุด มีเลือด

ป้องกันนิ่วในกระเพาะปัสสาวะได้อย่างไร?

วิธีป้องกันนิ่วในกระเพาะปัสสาวะรวมทั้งการป้องกันนิ่วย้อนกลับเป็นซ้ำที่สำคัญคือ

  • ดื่มน้ำสะอาดมากๆ แพทย์บางท่านแนะนำวันละประมาณ 2 ลิตร บางท่านให้อย่างน้อยไม่ต่ำกว่าวันละ 10 แก้ว
  • ดื่มน้ำสะอาดมากๆ แพทย์บางท่านแนะนำวันละประมาณ 2 ลิตร บางท่านให้อย่างน้อยไม่ต่ำกว่าวันละ 10 แก้ว
  • จำกัดอาหารที่มีออกซาเลตสูง
  • กินแคลเซียมเสริมอาหารเฉพาะตามคำแนะนำของแพทย์
  • เมื่อมีอาการผิดปกติทางการถ่ายปัสสาวะควรพบแพทย์เสมอหลังดูแลตนเองแล้วไม่ดีขึ้นใน 2 - 3 วันเพื่อป้องกันการเกิดกระเพาะปัสสาวะอักเสบเรื้อรัง

บรรณานุกรม

1. Basler, J. Bladder stoneshttp://emedicine.medscape.com/article/440657-overview#showall [2015,Feb28]
2. Low oxalate diet. http://www.upmc.com/patients-visitors/education/nutrition/pages/low-oxalate-diet.aspx [2015,Feb28]
3. Hammad, F., Kaya, M., and Kazim, E. (2006). Bladder calculi: did the clinical picture change?.Urology. 67,1154-1158.

Updated 2015, Feb 28


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 8 คน sirikul bumbumbimbim Boom112233 Ggtom somporn111 ember1234 thep365 Golfzaa
Frame Bottom