Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คลำได้ก้อนเนื้อ 

บทนำ

มะเร็งนิวโรบลาสโตมา (Neuroblastoma) เป็นโรคมะเร็งที่เกิดจากเซลล์ตัวอ่อนของระบบประสาท(Embryonic neural creast cell)ที่เรียกว่า Neuroblast ที่จะเจริญต่อไปเป็นปมประสาท(Ganglion)ของประสาทซิมพาทีติค(Sympathetic nervous system)ที่กระจายอยู่ด้านข้างทั้งซ้ายและขวาตลอดความยาวของกระดูกสันหลัง รวมทั้งเป็นเซลล์ของเนื้อเยื่อส่วนหนึ่งของต่อมหมวกไต (Adrenal gland) ดังนั้น โรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาจึงเกิดได้ทั่วร่างกายตามแนวสองข้างซ้ายขวาของกระดูกสันหลัง และที่ต่อมหมวกไต

อนึ่ง ระบบประสาทซิมพาทีติค คือ ระบบประสาทที่มีหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆภายในร่างกาย เช่น การบีบตัวของลำไส้ การเต้นของหัวใจ และเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาที่ตองสนองต่อตัวกระตุ้นจากภายนอกร่างกาย เช่น ความเครียด ความกลัว ความกังวล การตกใจ เป็นต้น

มะเร็งนิวโรบลาสโตมา เป็นโรคมะเร็งของเด็ก พบเป็นประมาณ 6-10%ของมะเร็งในเด็กทั้งหมด ส่วนใหญ่พบในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีเช่นเดียวกับในโรคมะเร็งวิมส์ โดยมีการศึกษาพบว่า ประมาณ 40% ของ มะเร็งนิวโรบลาสโตมา พบในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี, ประมาณ 35%พบในอายุ 1-2 ปี, ประมาณ 25%พบในอายุมากกว่า 2 ปี, โดยพบในอายุมากกว่า 10 ปีและในผู้ใหญ่ได้น้อยมาก ทั้งนี้โรคพบได้ในเด็กผิวขาวสูงกว่าในเด็กผิวดำ และพบในเด็กชายบ่อยกว่าในเด็กหญิงเล็กน้อย ประมาณ 1.2:1

ในประเทศไทยรายงานในปี พ.ศ. 2546 จากสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข พบโรคนี้ในเด็กไทยทั้งหมด 6.3 รายต่อประชากรเด็กไทย 1 ล้านคน

โรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

นิวโรบลาสโตมา

สาเหตุที่แน่นอนของโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา ยังไม่ทราบ แต่การศึกษาเชื่อว่าน่าเกิดจากความผิดปกติจากพันธุกรรมทั้งชนิดถ่ายทอดได้ เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในเด็กที่ครอบครัวมีประวัติเป็นมะเร็งชนิดนี้ และอาจจากพันธุกรรมที่ผิดปกติเฉพาะตัวเด็กเอง เพราะพบมีจีน/ยีน (Gene) ผิดปกติชนิดหนึ่งที่เรียกว่า N Myc gene ซึ่งเป็นจีนที่ใช้เป็นตัวบอกว่าโรคนี้รุนแรง

ทั้งนี้ได้มีการศึกษาถึงปัจจัยเสี่ยงต่างๆของบิดามารดาในช่วงมีการผสมของไข่กับอสุจิ หรือจากมารดาในระหว่างการตั้งครรภ์ เช่น อาชีพ การได้รับสารเคมี ยาต่างๆ การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ฮอร์โมน และประเภทอาหารที่มารดาบริโภค แต่ก็ ไม่พบว่ามีอะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาที่แน่นอน ชัดเจน

โรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมามีอาการอย่างไร?

อาการของโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา ได้แก่ การคลำพบก้อนเนื้อผิดปกติในตำแหน่งของปมประสาทซิมพาทีติคที่ได้กล่าวแล้วใน บทนำ ก้อนเนื้อนี้จะไม่เจ็บ ทั้งนี้ผู้ป่วยอาจมีไข้ต่ำๆ และอาจมีท้องเสียร่วมด้วย

นอกจากนั้น จะเป็นอาการตามตำแหน่งที่เกิดโรค เช่น

ควรพบแพทย์เมื่อใด?

เมื่อเด็กมีอาการดังกล่าวในหัวข้อ อาการ โดยเฉพาะการคลำได้ก้อนเนื้อตามส่วนต่างๆของร่างกาย ต้องรีบนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอ

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจร่างกายแล้วคลำพบก้อนเนื้อ การตรวจหาสารมะเร็งนี้ในเลือด และในปัสสาวะ (โรคมะเร็งชนิดนี้สร้างสารมะเร็งที่เรียกว่า Catecholamines ซึ่งสามารถตรวจพบได้ในเลือดและในปัสสาวะ) ซึ่งสารมะเร็งนี้จะแตกตัว (Metabolite) ให้เป็นสารชื่อ Homovanillic acid (HVA) และสาร Vanillylmandelic acid (VMA)ที่สามารถตรวจพบได้ในปัสสาวะ ร่วมกับการตรวจภาพอวัยวะที่เกิดโรคด้วย อัลตราซาวด์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และ/หรือ เอมอาร์ไอ แต่การวินิจฉัยที่แน่นอน จะได้จากการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

นอกจากนั้น คือ การตรวจภาพตับด้วยอัลตราซาวด์ หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ , ตรวจภาพปอดด้วย เอกซเรย์ หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ , และตรวจภาพกระดูกทั้งตัว (Bone scan หรือ เอกซเรย์) เพื่อดูการแพร่กระจายของโรคเข้าสู่อวัยวะเหล่านี้ เพื่อการจัดระยะของโรค

โรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมามีกี่ระยะ?

การจัดระยะโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา มีได้หลายระบบ แต่ระบบที่นิยมในปัจจุบัน คือ INSS/ไอเอนเอสเอส (International Neuroblastoma staging system) โดยแบ่งเป็น 4 ระยะ ดังนี้

อนึ่ง กลุ่มแพทย์เฉพาะทางด้านโรคนี้จากนานาชาติ International Neuroblastoma Risk Group (INRG)ได้ร่วมกันจัดระยะโรคใหม่ตามปัจจัยต่อความรุนแรงของโรค(อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อถัดไป หัวข้อ ความรุนแรงของโรค) เรียกว่าเป็นการจัดระยะโรคตามปัจจัยความรุนแรงของโรค หรือ การจัดระยะโรคในระบบ International Neuroblastoma Risk Group Staging System (INRGSS) โดยแบ่งโรคเป็น 4 ระยะคือ

  • ระยะL1: โรคจำกัดเฉพาะที่ และไม่มีปัจจัยที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อความรุนแรงของโรค ทั้งนี้ L=Localized disease
  • ระยะL2: โรคจำกัดเฉพาะที่ แต่มีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคที่รุนแรง
  • ระยะM: โรคแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ ทั้งนี้ M= Metastatic disease
  • ระยะMS: คือ ระยะ 4S เช่นเดียวกับในการจัดระยะโรคด้วยระบบ INSS

โรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมารุนแรงไหม?

มะเร็งนิวโรบลาสโตมามีความรุนแรงโรค/การพยากรณ์โรคได้หลากหลาย ตั้งแต่การพยากรณ์โรคที่ดี ไปจนถึงการพยากรณ์โรคเลว ทั้งนี้ขึ้นกับหลายปัจจัย

ก. ปัจจัยต่อความรุนแรงของมะเร็งนิวโรบลาสโตมา มีหลายปัจจัย ได้แก่

  • ระยะโรค: ระยะสูงขึ้น โรคยิ่งรุนแรง
  • อายุ: อายุต่ำกว่า 18 เดือนโรครุนแรงน้อยกว่า
  • การมีจีน N Myc, โรครุนแรงกว่า
  • การแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง(Tumor grade): เซลล์ที่แบ่งตัวสูง โรคจะรุนแรงกว่า

ข.ความรุนแรงของโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ

  • กลุ่มมีความรุนแรงโรคต่ำ (Low risk group): ได้แก่ ผู้ป่วยระยะที่1,2, เซลล์มะเร็งเป็นชนิดไม่รุนแรง, และไม่มีจีน N Myc โดยผู้ป่วยกลุ่มนี้มีอัตรารอดที่ 5 ปีประมาณ 95%
  • กลุ่มมีความรุนแรงโรคปานกลาง (Intermediate risk group): ได้แก่ โรคในระยะที่ 3 หรือ 4 ในผู้ป่วยอายุต่ำกว่า 1 ปี โดยอัตรารอดที่ 5 ปีของผู้ป่วยกลุ่มนี้ ประมาณ 85%
  • กลุ่มมีความรุนแรงโรคสูง (High risk group): คือ ผู้ป่วยอายุตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไปที่มีโรคแพร่กระจาย หรือ ถ้าโรคยังไม่แพร่กระจาย แต่เซลล์มะเร็งเป็นชนิดความรุนแรงสูง และเป็นผู้ป่วยซึ่งมีความผิดปกติในพันธุกรรม คือ มีจีน N Myc โดยอัตรารอดที่ 5 ปีของผู้ป่วยกลุ่มนี้ประมาณ 30-60%

รักษาโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาอย่างไร?

การรักษาโรคมะเร็งนิวโรคบลาสโตมา ขึ้นกับปัจจัยต่อความรุนแรงของโรค โดย

  • โรคกลุ่มความรุนแรงต่ำ จะใช้การผ่าตัดรักษาเพียงวิธีการเดียว ตามด้วยการตรวจติดตามจากแพทย์เป็นระยะๆเพื่อคอยเฝ้าติดตาโรค
  • โรคในกลุ่มมีความรุนแรงปานกลาง และกลุ่มความรุนแรงสูง การรักษา คือ การผ่าตัดร่วมกับยาเคมีบำบัด และอาจร่วมกับรังสีรักษาเป็นกรณีไป( เช่น กรณีผ่าตัดไม่ได้ หรือ ผ่าตัดได้ไม่หมด) เป็นต้น

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งนิวโรบลาสโตมาจะขึ้นกับแต่ละวิธีของการรักษา คือ

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาไหม?

ในอดีต เคยมีการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาในเด็กอ่อนด้วยการตรวจปัสสาวะหาสารมะเร็งของโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา คือ สาร HVA และสาร VMA แต่ต่อมาพบว่า การตรวจคัดกรองไม่ได้เพิ่มอัตรารอดที่ 5 ปี หรือลดอัตราเสียชีวิตของผู้ป่วย นอกจากนั้นยังสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย และเป็นปัญหาในการดูแลเด็กอีกด้วย โดยทำให้เด็กได้รับการตรวจรักษาที่ไม่จำเป็น และมากเกินเหตุ ดังนั้น ปัจจุบันจึงยังไม่มีองค์กรใด แนะนำการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งนิวโร บลาสโตมา

ป้องกันโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมาอย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา ดังนั้นผู้ปกครอง จึงต้องเป็นผู้ให้ความเอาใจใส่ดูแลเด็ก โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ยังไม่สามารถบอกเล่าอาการได้ ซึ่งเมื่อพบอาการผิดปกติต่างๆ โดยเฉพาะการคลำพบก้อนเนื้อ ไม่ว่าจะเกิดในตำแหน่งใดของร่างกายก็ตาม ควรต้องรีบนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล เพื่อการตรวจวินิจฉัยและการรักษาแต่เนิ่นๆ ซึ่งจะช่วยให้ได้ผลการรักษาที่ดีกว่า และยังเป็นวิธีรักษาที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน

ดูแลผู้ป่วยมะเร็งนิวโรบลาสโตมาอย่างไร?

เนื่องจากผู้ป่วยโรคมะเร็งนิวโรบลาสโตมา อยู่ในกลุ่มผู้ป่วยที่ยังเป็นเด็กเล็ก การดูแลจึงต้องอาศัยบิดามารดา ญาติพี่น้อง ซึ่งต้องเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ พยาบาล ที่ให้การรักษาผู้ป่วย

ดังนั้น ผู้ดูแลเด็ก ต้องมีสมุดจดบันทึกอาการเด็ก และข้อสงสัย เพื่อการสอบถามแพทย์ พยาบาล ได้ครบถ้วน ถูกต้อง รวมทั้งควรจดบันทึกคำแนะนำของแพทย์ พยาบาลด้วย เพื่อการดูแลเด็ก

ผู้ดูแลเด็กต้องเพิ่มการสังเกตอาการต่างๆของเด็ก เพราะเด็กจะเล็กเกินกว่าจะบอกเล่าได้ ซึ่งเมื่อพบเด็กมีอาการผิดปกติไปจากเดิม ควรต้องรีบนำเด็กพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเสมอ

บรรณานุกรม

  1. Haffty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology: basic principles and clinical protocols. Boston: Jones and Bartlett Publishers. [2016Sept24]
  2. Halperin,E., Wazer, D., Perez,C., and Brady,L. (2013). Principle and practice of radiation oncology.(6th ed). Walter KLUWER/Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia. [2016Sept24]
  3. Halperin,E. et al. (2005).Pediatric radiation oncology. London: Lippincott Williams&Wilkins.
  4. http://www.cancer.org/cancer/neuroblastoma/detailedguide/neuroblastoma-survival-rates [2016Sept24]
  5. http://en.wikipedia.org/wiki/Neuroblastoma [2016Sept24]
  6. Sriplung, H. et al. (2003). Cancer in Thailand. Volume.III, 1995-1997. Thai National Cancer Institute.
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Sympathetic_nervous_system [2016Sept24]
  8. https://codys-crew.org/Success_Stories.html [2016Sept24]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Godpower
Frame Bottom