Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

กลุ่มยานอนเบนโซไดอะซิปีน (Nonbenzodiazepine) เป็นยาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทเหมือนกับยากลุ่มเบนโซไดอะซิปีน (Benzodiazepine) อีกทั้งการออกฤทธิ์จะไปกระตุ้นตัวรับในสมองที่มีชื่อเรียกว่า กาบา เอ รีเซปเตอร์ (GABAA receptor, Gamma-aminobutyric acidA receptor) เช่น เดียวกัน แต่ยาทั้ง 2 กลุ่มมีโครงสร้างทางเคมีที่ต่างกันออกไป ซึ่ง GABA เป็นสารสื่อประสาทชนิดหนึ่งของระบบประสาทที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการทำงานของกล้ามเนื้อและกับการตื่นตัวของร่างกาย

ทางการแพทย์ได้ใช้ยานอนเบนโซไดอะซิปีนในการรักษาอาการนอนไม่หลับ ซึ่งบางกรณีจะให้ผลการรักษาดีกว่ายากลุ่มเบนโซไดอะซิปีนเสียอีก

เราอาจแบ่งยานอนเบนโซไดอะซิปีนออกเป็นหมวดย่อยต่างๆดังนี้

  • หมวด Imidazopyridines ประกอบด้วยตัวยาเช่น Zolpidem, Alpidem, Necopidem และ Saripidem
  • หมวด Pyrazolopyrimidines ประกอบด้วยตัวยาเช่น Zaleplon, Divaplon, Fasiplon, Indiplon, Lorediplon, Ocinaplon, Panadiplon และ Taniplon
  • หมวด Cyclopyrrolones ประกอบด้วยตัวยาเช่น Eszopiclone, Zopiclone, Pagoclone, Pazinaclone, Suproclone และ Suriclone
  • หมวด β-Carbolines ประกอบด้วยตัวยาเช่น Abecarnil และ Gedocarnil

ปัจจุบันมียาบางตัวในกลุ่มยานอนเบนโซไดอะซิปีนได้ถูกเพิกถอนออกจากตลาดยาด้วยมีผลเสียต่อตับรุนแรงเช่น ยา Alpidem

สำหรับจุดเด่นของยานอนเบนโซไดอะซิปีนเห็นจะได้แก่ยาในหมู่ที่เรียกกันว่า “Z-drug” ซึ่งประกอบไปด้วย Zopiclone, Zolpidem และ Zaleplon ยาทั้ง 3 ตัวถูกนำมาใช้รักษาอาการนอนไม่หลับที่ระดับไม่รุนแรงมากนัก นักวิทยาศาสตร์พบว่า Z-drug มีความปลอดภัยมากกว่ายารุ่นเก่าอย่างเช่น Barbiturates โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการได้รับยาเกินขนาด และยังก่อให้เกิดอาการติดยาน้อยกว่ายาในกลุ่มเบนโซไดอะซิปีนเสียอีก จึงเป็นเหตุให้ Z-drugs ถูกใช้กันอย่างแพร่หลายในผู้สูง อายุ อย่างไรก็ตามไม่แนะนำให้ใช้ยากลุ่ม Z-drug นานเกินไปเพราะอาจเป็นสาเหตุให้ติดยาได้เช่น เดียวกัน

สำหรับผู้ป่วยที่ใช้ยานอนเบนโซไดอะซิปีนเป็นเวลา 2 - 3 สัปดาห์แล้ว แพทย์จะคอยปรับลดขนาดการใช้ และแนะนำไม่ควรหยุดยาทันทีด้วยจะก่อให้เกิดอาการนอนไม่หลับเพราะร่างกายคุ้นเคยกับการได้รับยาก่อนนอนหรือที่เรียกกันว่า “Rebound withdrawal effects”

สำหรับอาการข้างเคียง/ผลข้างเคียงของ Z-drug อาจส่งผลให้เกิดภาวะความจำเสื่อม (การสูญเสียความทรงจำ) ระยะสั้น ในขณะที่ยาเบนโซไดอะซิปีนสามารถทำให้เกิดอาการประสาทหลอน

การใช้ Z-drug กับผู้สูงอายุก็สามารถส่งผลข้างเคียงที่คล้ายกันกับยากลุ่มเบนโซไดอะซิปีนได้เช่นเดียวกัน กล่าวคือผู้ป่วยอาจสูญเสียการทรงตัวในขณะลุกขึ้นยืนหรือลุกจากที่นอน จนบางครั้งยาทั้ง 2 กลุ่มเป็นเหตุให้ผู้ป่วยสูงอายุบางรายหกล้มและได้รับบาดเจ็บถึงขั้นกระดูกหัก

ในทางคลีนิกพบว่า Z-drug กับยากลุ่มเบนโซไดอะซิปีนยังมีรายละเอียดปลีกย่อยที่ต้องระมัด ระวังอีกมากมาย การใช้ยาทั้ง 2 กลุ่มนี้จึงควรเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น ผู้บริโภค/ผู้ป่วยไม่สมควรไปซื้อหายามารับประทานเองโดยเด็ดขาด

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

นอนเบนโซไดอะซิปีน

ยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนมีสรรพคุณดังนี้

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ต่อการทำงานของสมองโดยเข้าจับกับ GABAA receptors ส่งผลทำให้เกิดภาวะสงบประสาท ช่วยทำให้นอนหลับและมีความรู้สึกผ่อนคลายความกังวล และระยะเวลาของการออกฤทธิ์ที่เกิดขึ้นต่อร่างกายจะเป็นไปตามธรรมชาติของยาแต่ละตัวที่ผู้ป่วยได้รับ

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดและยาแคปซูลชนิดรับประทานที่มีขนาดต่างๆตามแต่ละชนิดของตัวยา ซึ่งแต่ละตัวยาก็ยังมีรูปแบบจำหน่ายได้ในหลายขนาดยาเช่น ยา Zolpidem ชนิดรับประทาน 5 และ 10 มิลลิกรัม/เม็ด เป็นต้น

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีขนาดรับประทาน/การบริหารยาอย่างไร?

การรับประทานยานอนเบนโซไดอะซิปีนควรต้องเป็นตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ด้วยยากลุ่มนี้มีข้อห้าม ข้อควรระวัง และผลข้างเคียงได้สูง ผู้ป่วยไม่สมควรซื้อยากลุ่มนี้ใช้เอง หรือปรับขนาดการรับประทานด้วยตนเอง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ง่วงนอน วิงเวียน ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ความคิดอ่านผิดปกติไปจากเดิม ตาพร่า บางคนอาจรู้สึกปวดหลัง เกิดภาวะตับอักเสบ บางคนอาจมีอาการแพ้ยา

สำหรับอาการของผู้ที่ได้รับยากลุ่มนี้เกินขนาดมีดังนี้เช่น สูญเสียการควบคุมสติของตนเอง การหายใจผิดปกติไป และอาจเกิดภาวะโคม่า หากเกิดอาการดังกล่าวต้องรีบพาผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลทันที

มีข้อควรระวังการใช้นอนเบนโซไดอะซิปีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยานอนเบนโซไดอะซิปีนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยานอนเบนโซไดอะซิปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษานอนเบนโซไดอะซิปีนอย่างไร?

ควรเก็บรักษายากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนในช่วงอุณหภูมิห้องที่เย็น ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

นอนเบนโซไดอะซิปีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยากลุ่มนอนเบนโซไดอะซิปีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Apo-Zopiclone (อาโป-โซพิโคลน) Apotex
Ambien (แอมเบียน) Sanofi-aventis US
Eurovan (ยูโรแวน) Europharm Laboratoires
Imovane (อิโมแวน) Sanofi-aventis
Insopin (อินโซปิน) CCM Duopharma BioTech
Sonata (โซนาตา) King Pharmaceuticals Inc
STILNITE (สติลไนท์) Zydus
Stilnox (สติลนอกซ์) Sanofi-aventis
Zopiclone Synthon (โซพิโคลน ซินทอน) Synthon
Zolon (โซลอน) Taiwan Biotech
Zomni (ซอมนี) Jean-Marie
ZOPICON (โซพิคอน) Intas
ZOPITRAN (โซพิทราน) Alembic
ZALEP (ซาเลพ) Cipla
ZALPILO (ซาลพิโล) Micro Synchro
ZAPLON (ซาพลอน) Torrent
ZASO (ซาโซ) Cadila

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Nonbenzodiazepine#Pharmacology [2015,Feb28]
2 http://www.sleepdex.org/nonbenzo.htm [2015,Feb28]
3 http://knowledgex.camh.net/primary_care/guidelines_materials/Pregnancy_Lactation/Pages/per_anxiolytics.aspx [2015,Feb28]
4 http://www.non-benzodiazepines.org.uk/z-drugs.html [2015,Feb28]
5 http://www.emedicinehealth.com/understanding_insomnia_medications/page9_em.htm [2015,Feb28]
6 http://www.mims.com/USA/drug/info/zolpidem/?type=full&mtype=generic [2015,Feb28]
7 http://www.mims.com/USA/drug/info/zaleplon/?type=full&mtype=generic#Actions [2015,Feb28]
8 http://en.wikipedia.org/wiki/Zopiclone#Contraindications [2015,Feb28]
9 http://drugs.medsort.com/drugs/ClassProfile.aspx?ClassID=184 [2015,Feb28]
10 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=Zopiclone&AllFlag=ALL [2015,Feb28]
11 http://www.mims.com/USA/drug/info/zopiclone/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Feb28]
12 http://www.mims.com/USA/drug/info/Sonata/Sonata%20Capsule?type=full [2015,Feb28]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน OOOkdOOO Apple0049
Frame Bottom