Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบทางเดินน้ำดี  ตับและทางเดินน้ำดี 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ท่อน้ำดีอักเสบ(Cholangitis) คือ การอักเสบติดเชื้อแบคทีเรียของท่อน้ำดี/ ระบบทางเดินน้ำดี / ท่อทางเดินน้ำดี ซึ่งจัดเป็นการอักเสบติดเชื้อที่รุนแรงจนเป็นสาเหตุให้เสียชีวิตได้สูง โดยเฉพาะในคนที่มาพบแพทย์/มาโรงพยาลาลล่าช้า

ท่อน้ำดีอักเสบ พบไม่บ่อยนัก พบทุกเชื้อชาติ พบทุกเพศใกล้เคียงกัน พบทุกอายุตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่พบบ่อยกว่าในผู้ใหญ่ในช่วงอายุ 50-60 ปี

ท่อน้ำดีอักเสบมีกี่ชนิด?

ท่อน้ำดีอักเสบ

ท่อน้ำดีอักเสบมีหลายชนิด ทั่วไปแบ่งเป็น 3 ชนิด/กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ ท่อน้ำดีอักเสบตีบแข็ง, ท่อน้ำดีอักเสบปฐมภูมิ, และ ท่อน้ำดีอักเสบจากระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคผิดปกติ(Immune cholangitis)

ก. ท่อน้ำดีอักเสบตีบแข็ง(Sclerosing cholangitis ย่อว่า SC): คือ โรคที่เกิดจาก การตีบแข็งของท่อทางเดินน้ำดี/ท่อในระบบทางเดินน้ำดี ร่วมกับมีการอักเสบติดเชื้อแบคทีเรียของท่อน้ำดีเหล่านั้น ซึ่งท่อน้ำดีอักเสบชนิดนี้จะนำไปสู่

ท่อน้ำดีอักเสบตีบแข็ง เป็นโรคพบทุกอายุ ตั้งแต่แรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ โรคกลุ่มนี้แบ่งย่อยเป็น 2ชนิด ได้แก่

ข. ท่อน้ำดีอักเสบทุติยภูมิ(Secondary cholangitis): เป็นการอักเสบติดเชื้อของท่อน้ำดีที่ทราบสาเหตุ และไม่มีการตีบแข็งของท่อน้ำดี เป็นการอักเสบติดเชื้อที่มักเกิดอย่างเฉียบบพลัน ชื่ออื่นๆของกลุ่มนี้คือ ‘Ascending cholangitis ย่อว่า AC หรือAcute cholangitis หรือ Suppurative cholangitis(กรณีมีการอักเสบจนเกิดหนอง) หรือ Simply cholangitis

สาเหตุของการอักเสบของท่อน้ำดีในกลุ่มนี้คือ เกิดการอุดตันของระบบทางเดินน้ำดี ซึ่งมักมีสาเหตุจาก

ค. ท่อน้ำดีอักเสบจะระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคผิดปกติ(Immune cholangitis): เกิดจากร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันฯผิดปกติต่อระบบทางเดินน้ำดี ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่ม โรคออโตอิมมูน ส่งผลเกิดเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดเป็นเซลล์การอักเสบที่เรียกว่า Lymphocyte จำนวนมากมายเข้ามาจับในผนังท่อน้ำดี จนส่งผลให้ท่อน้ำดีบวม อุดตัน จนเกิดเป็นการอักเสบติดเชื้อฯขึ้น โรคกลุ่มนี้พบทุกเพศทุกวัย แต่มักพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง และมักพบในผู้สูงอายุ

ท่อน้ำดีอักเสบมีสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงจากอะไร?

ปัจจัยเสี่ยงเกิดท่อน้ำดีอักเสบ ได้แก่

ท่อน้ำดีอักเสบมีอาการอย่างไร?

อาการสำคัญที่ช่วยแพทย์ให้คิดถึงโรคท่อน้ำดีอักเสบ คือ 3 อาการหลักร่วมกัน ที่อาการค่อนข้างรุนแรงถึงรุนแรงมาก เรียกว่า “Charcot’s triad” ได้แก่

อนึ่ง ในกรณี ท่อน้ำดีอักเสบรุนแรง จะประกอบด้วยอาการหลัก 5 อาการร่วมกัน เรียกว่า ‘Reynolds’ pentad’ คือ อาการของ Charcot’s triad (3อาการดังกล่าวในต้นหัวข้อนี้) ร่วมกับอีก 2 อาการคือ

นอกจากนี้ อาการอื่นที่อาจพบได้ เช่น

ควรพบแพทย์เมื่อไหร่?

เมื่อมีอาการดังกล่าวใน ‘หัวข้อ อาการฯ’ โดยเฉพาะในผู้มีปัจจัยเสี่ยงฯ ควรต้องรีบพบแพทย์/มาโรงพยาบาล ไม่ต้องรอดูแลตนเอง เพราะโรคจะรุนแรงและพัฒนารวดเร็ว ซึ่ง อัตราเสียชีวิตขึ้นกับการมาโรงพยาบาลเร็วหรือช้า

แพทย์วินิจฉัยท่อน้ำดีอักเสบได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยท่อน้ำดีอักเสบได้จาก

รักษาท่อน้ำดีอักเสบอย่างไร?

การรักษาท่อน้ำดีอักเสบ ซึ่งในระยะแรกจะเป็นการรักษาผู้ป่วยในโรงพยาบาล โดยแนวทางการรักษา ได้แก่

ก. การให้ยาปฏิชีวนะ: มักเป็นการให้ยาฯทางหลอดเลือดดำ ซึ่งชนิดยาปฏิชีวนะจะเป็นยาในกลุ่มที่ครอบคลุมการติดเชื้อแบคทีเรียได้หลายชนิดพร้อมกันที่เรียกว่า Broad-spectrum antibiotics นำไปก่อน หลังจากนั้นเมื่อผลการตรวจระบุชนิดเชื้อแบคทีเรียสาเหตุได้แล้ว แพทย์จึงพิจารณาปรับเปลี่ยนชนิดยาปฏิชีวนะ ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

ข. การรักษาแก้ไขการอุดตันของท่อน้ำดี: ซึ่งจะเลือกใช้วิธีการใดจะขึ้นกับ สภาพร่างกายผู้ป่วย และดุลพินิจของแพทย์ เช่น

ค. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เช่น

ท่อน้ำดีอักเสบก่อผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากท่อน้ำดีอักเสบที่พบบ่อย คือ

ท่อน้ำดีอักเสบรุนแรงไหม?อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิต?

ท่อน้ำดีอักเสบ เป็นโรคที่มีความรุนแรงค่อนข้างสูง/ การพยากรณ์โรคไม่ดี อัตราเสียชีวิตค่อนข้างสูง ถึงแม้ผู้ป่วยจะพบแพทย์ได้รวดเร็ว/เริ่มการรักษาได้รวดเร็ว อัตราเสียชีวิตก็จะประมาณ 5-10% ส่วนผู้ป่วยที่พบแพทย์ล่าช้าหรือไม่มาพบแพทย์ อัตราเสียชีวิตประมาณ 80-90%

ทั้งนี้ ปัจจัยเสี่ยงต่ออัตราเสียชีวิตค่อนข้างสูงได้แก่

ดูแลตนเองอย่างไร?ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

การดูแลตนเองในผู้ป่วยท่อน้ำดีอักเสบหลังการรักษา และแพทย์แนะนำให้กลับมาดูแลตนเองต่อที่บ้าน ที่สำคัญคือ

ป้องกันท่อน้ำดีอักเสบได้อย่างไร?

การป้องกันท่อน้ำดีอักเสบ คือ การป้องกันสาเหตุที่ป้องกันได้(ดังได้กล่าวใน ‘หัวข้อ สาเหตุฯ’) ที่สำคัญคือ การป้องกันการเกิดนิ่วถุงน้ำดี (แนะนำอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่รวมถึงการป้องกันได้จาก เว็บ haamor.com บทความเรื่อง นิ่วถุงน้ำดี)

บรรณานุกรม

  1. Alizadeh, A H M. J Clin Transl Hepatol 2017; 5(4): 404-413
  2. https://emedicine.medscape.com/article/184043-overview#showall [2019,April6]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Ascending_cholangitis [2019,April6]
  4. https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?ContentTypeID=85&ContentID=P00660[2019,April6]
  5. http://ddc.musc.edu/public/diseases/pancreas-biliary-system/cholangitis.html [2019,April6]
  6. https://www.merckmanuals.com/professional/hepatic-and-biliary-disorders/gallbladder-and-bile-duct-disorders/sclerosing-cholangitis[2019,April6]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Tabelog
Frame Bottom