Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  รังไข่  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

การคุมกำเนิด 

บทนำ

ยาดีโซเจสตรีล (Desogestrel) เป็นฮอร์โมนเพศหญิงในกลุ่มโปรเจสติน (Progestin) ถูกนำมาใช้เป็นยาเม็ดคุมกำเนิดโดยใช้ร่วมกับฮอร์โมนเอสทินิล เอสตราไดออล (Ethinyl estradiol) หรือ ใช้เป็นลักษณะแบบยาเดี่ยวก็ได้ ตัวยาดีโซเจสตรีลจะทำตัวเป็นสารตั้งต้นซึ่งเมื่อเข้าสู่ร่างกายจะถูกเปลี่ยนไปเป็นสาร Etonogestrel ซึ่งเป็นฮอร์โมนตัวออกฤทธิ์ (Active metabolite) ที่จะออกฤทธิ์ยับยั้งการตกไข่ในเพศหญิง และเป็นฮอร์โมนที่แสดงฤทธิ์ลักษณะของเพศชายได้ในระดับต่ำๆ

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้ที่พบเห็นกันได้แก่ ยารับประทาน ซึ่งมีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้รวดเร็วและดูดซึมได้เกือบทั้งหมดของตัวยา เมื่อเข้าสู่กระแสเลือดจะมีการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนได้ถึงประมาณ 98.3% สูตรตำรับยาที่ใช้ในประเทศไทยจะมีทั้งประเภทฮอร์โมนผสมและฮอร์โมนชนิดเดี่ยว

ก่อนการเลือกใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิดชนิดใดๆ ผู้ใช้ควรมีการตรวจร่างกายและรับคำแนะนำการใช้ยากลุ่มฮอร์โมนอย่างถูกต้องและปลอดภัยโดยแพทย์/สูตินรีแพทย์ และผู้ใช้มักจะได้ยินคำถามต่างๆจากแพทย์เช่น

อนึ่ง หลังจากที่ได้รับยาฮอร์โมนนี้กลับมารับประทานแล้ว สิ่งที่ต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดได้แก่

  • ควรรับประทานยานี้ให้ตรงเวลาและเริ่มรับประทานตามลำดับของคำแนะนำในเอกสารกำกับยา
  • หลีกเลี่ยงการปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ในช่วงแรกของการใช้ยานี้อาจพบมีเลือดซึมออกจากช่องคลอดเล็กน้อย
  • อาจพบการติดเชื้อในบริเวณช่องคลอดในกรณีที่ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดนี้ซึ่งพบได้ในผู้บริโภคน้อยราย
  • การเริ่มรับประทานยานี้ควรเริ่มในวันแรกของการมีประจำเดือน
  • หลังการใช้ยานี้หากมีอาการแพ้ยาเช่น มีผื่นคันตามร่างกาย หน้า-คอ-ปากบวม อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ต้องหยุดการใช้ยาฮอร์โมนดังกล่าวนี้แล้วรีบมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันที/ฉุกเฉิน

ยาดีโซเจสตรีลเป็นยาฮอร์โมนที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทย โดยสูตรตำรับจะระบุสัดส่วนของฮอร์โมนผสมต่อเม็ดดังนี้ Ethinyl estradiol 20 ไมโครกรัม + Desogestrel 150 ไมโครกรัม

เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคในการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด ควรต้องได้รับคำแนะนำจากแพทย์ หรือขอความรู้การใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดจากเภสัชกรตามร้านขายยาใกล้บ้านได้โดยทั่วไป

ดีโซเจสตรีลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ดีโซเจสตรีล

ยาดีโซเจสตรีลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ดังนี้เช่น

ดีโซเจสตรีลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ในที่นี้ขอกล่าวถึงเฉพาะกลไกการออกฤทธิ์ของยาดีโซเจสตรีลในการใช้เป็นยาเม็ดคุมกำเนิด คือ ตัวยาจะยับยั้งการตกไข่ของสตรีรวมถึงมีกลไกเพิ่มปริมาณเมือกในบริเวณปากมดลูก ทำให้อสุจิผ่านเข้าในโพรงมดลูกได้ยากยิ่งขึ้น จากกลไกเหล่านี้จึงส่งผลต่อการคุมกำเนิดตามสรรพคุณ

ดีโซเจสตรีลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาดีโซเจสตรีลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

ดีโซเจสตรีลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาดีโซเจสตรีลมีขนาดรับประทานขึ้นกับข้อบ่งใช้ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะการใช้ฮอร์โมนเดี่ยวเพื่อการคุมกำเนิด ส่วนขนาดยาในข้อบ่งใช้อื่นๆหรือในยารูปแบบยาผสมจะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์

การใช้เพื่อคุมกำเนิดและใช้เป็นฮอร์โมนเดี่ยวขนาด 75 ไมโครกรัม:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานวันละ 1 เม็ด ควรเริ่มรับประทานในวันแรกของการมีประจำเดือน ควรรับ ประทานยาส่วนบนของแผงโดยเริ่มให้ตรงกับวันที่รับประทานเช่น เริ่มมีประจำเดือนวันพุธให้เลือกเม็ดยาด้านบนของแผงที่ตรงกับวันพุธมารับประทาน ระหว่างการรับประทานหากพบว่ามีเลือดออกคล้ายมีประจำเดือนให้รับประทานยาต่อเนื่องไปอย่างปกติ เมื่อรับประทานยาจนหมดแผงสามารถเริ่มรับประ ทานยาแผงใหม่ในวันถัดมาได้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้มีประจำเดือนมาก่อน
  • เด็ก: การใช้ยานี้ในเด็กควรเป็นคำแนะนำจากแพทย์

อนึ่ง: สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาดีโซเจสตรีล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดดีโซเจสตรีลควรปฏิบัติดังนี้

ก. หากลืมรับประทานแต่ไม่เกิน 12 ชั่วโมง: ให้รับประทานยานี้ทันทีเมื่อนึกขึ้นได้และรับประทานยาเม็ดถัดไปในเวลาเดิมตามปกติ

ข. หากลืมรับประทานยานานเกิน 12 ชั่วโมง: ให้รับประทานยาทันทีเมื่อนึกขึ้นได้และรับประทานยาเม็ดถัดไปในเวลาเดิม หรืออาจกล่าวได้ว่ารับประทานยา 2 เม็ดภายใน 1 วันซึ่งปกติจะไม่ก่ออันตรายใดๆกับผู้บริโภคแต่จะมีความเสี่ยงของการตั้งครรภ์ติดตามมา แนะนำให้ใช้การคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วยเช่น การใช้ถุงยางอนามัยชายร่วมด้วยภายใน 7 วันถัดจากวันที่ลืมรับประทานยา ทั้งนี้สามารถหาข้อมูลเพิ่มเติมได้จากเว็บ haamor.com เรื่องยาเม็ดคุมกำเนิด (Birth control pill)

* เพื่อประสิทธิภาพของการคุมกำเนิด ควรรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดทุกชนิดรวมถึงยาดีโซเจสตรีลให้ตรงตามเวลาอย่างสม่ำเสมอ

ดีโซเจสตรีลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาดีโซเจสตรีลอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) หรือไม่มีอาการข้างเคียงใดๆเลยก็เป็นไปได้ ทั้งนี้ขึ้นกับร่างกายและการตอบสนองของแต่ละบุคคล

ก. อาการข้างเคียงที่สามารถพบได้บ่อย: มีอารมณ์หงุดหงิด ความต้องการทางเพศลดลง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เกิดสิว เจ็บเต้านม อาจมีหรือไม่มีประจำเดือน น้ำหนักตัวเพิ่ม

ข. อาการข้างเคียงที่ไม่ปกติแต่พบได้น้อย: เช่น มีการติดเชื้อในบริเวณช่องคลอด อาเจียน ผมร่วง ปวดขณะมีประจำเดือน มีภาวะถุงน้ำในรังไข่ (พบได้จากการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องด้วยสา เหตุอื่น) และอ่อนเพลีย ซึ่งถ้าเกิดอาการเหล่านี้หลังรับประทานยานี้ควรรีบพบแพทย์/สูตินรีแพทย์/ไปโรงพยาบาล

ค. อาการข้างเคียงที่สามารถพบได้น้อยมากๆ: เช่น มีอาการผื่นคันตาผิวหนัง หรือคลำพบก้อนเนื้อใต้ผิวหนัง นอกจากนี้ในสตรีบางรายที่ใช้ฮอร์โมนดีโซเจสตรีลอาจมีภาวะหลั่งน้ำนมเกิดขึ้นได้ ซึ่งถ้าเกิดอาการเหล่านี้หลังรับประทานยานี้ควรรีบพบแพทย์/สูตินรีแพทย์/ไปโรงพยาบาล

ง. สำหรับอาการของผู้ที่รับประทานยาฮอร์โมนนี้เกินขนาด: อาจพบอาการคลื่นไส้ อาเจียน และมีภาวะเลือดออกจากช่องคลอดเล็กน้อย ซึ่งถ้าอาการไม่ดีขึ้น มีอาการมาก หรือกังวลในอาการ ควรพบแพทย์/สูตินรีแพทย์/ไปโรงพยาบาล

มีข้อควรระวังการใช้ดีโซเจสตรีลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาดีโซเจสตรีลเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวม ยาดีโซเจสตรีลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ดีโซเจสตรีลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาดีโซเจสตรีลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • การใช้ยาดีโซเจสตรีลร่วมกับยาต้านเชื้อไวรัสเช่น Amprenavir อาจเป็นเหตุให้ประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดของยาดีโซเจสตรีลด้อยลงไป หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาดีโซเจสตรีลร่วมกับยา Rifampin และ Phenobarbital อาจทำให้ระดับยาดีโซเจสตรีลลดต่ำลงและส่งผลให้มีภาวะเลือดออกทางช่องคลอดผิดปกติติดตามมาหรืออาจมีผลลดประสิทธิภาพในการคุมกำเนิด จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาดีโซเจสตรีลร่วมกับยา Cyclosporine หรือ Theophylline อาจทำให้ระดับยา Cyclosporine และ Theophylline ในกระแสเลือดเพิ่มสูงขึ้นจนอาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียงต่างๆตามมา กรณีต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป
  • ควรเก็บรักษาดีโซเจสตรีลอย่างไร?

    สามารถเก็บยาดีโซเจสตรีลในช่วงอุณหภูมิ 2 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

    ดีโซเจสตรีลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

    ยาดีโซเจสตรีลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

    ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
    Daisy (เดย์ซี่) Famy Care
    Femine 30 (เฟมีน 30) Millimed
    Marvelon 21/Marvelon 28 (มาร์วีลอน 21/มาร์วีลอน 28)MSD
    Mercilon 21/Mercilon 28 (เมอร์ซิลอน 21/เมอร์ซิลอน 28)MSD
    Minny/Minny 28 (มินนี/มินนี 28) Biolab
    Novynette (โนวีเน็ท) Gedeon Richter
    Oilezz (ออยเลซ) Aspen Pharmacare

    บรรณานุกรม

    1. https://en.wikipedia.org/wiki/Desogestrel [2015,Oct3]
    2. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=desogestrel [2015,Oct3]
    3. http://www.drugs.com/uk/desogestrel-75-microgram-film-coated-tablets-leaflet.html [2015,Oct3]
    4. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Desogestrel [2015,Oct3]
    5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Cerazette/?type=full#Dosage [2015,Oct3]
    6. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/125#item-8749 [2015,Oct3]
    7. http://www.stragen-pharma.com/pdf_fiches_pharma/Desogestrel75_web.pdf [2015,Oct3]
    8. http://www.drugs.com/drug-interactions/desogestrel-ethinyl-estradiol-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Oct3]


    สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
    Frame Bottom