Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หลอดเลือดสมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดศีรษะไมเกรน 

บทนำ

ยาซูมาทริปแทน (Sumatriptan) จัดเป็นสารสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างประเภททริปแทน (Triptan) ทางคลินิกนำมาใช้บำบัดอาการปวดศีรษะไมเกรน ชื่อการค้ารู้จักกันดีคือ Imitrex และ Imigran โดยมีรูปแบบยาแผนปัจจุบันเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ยาฉีดใต้ผิวหนัง และยาพ่นจมูก ยาซูมาทริปแทนในรูปแบบของยาฉีดจะออกฤทธิ์บำบัดอาการปวดไมเกรนได้ดีกว่าชนิดรับประทานและชนิดพ่น

ด้วยกลไกการออกฤทธิ์ของยานี้ที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว จึงมีข้อพึงระวังของการเกิดภาวะ หัวใจล้มเหลว กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ และเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะติด ตามมา

มีการศึกษาการกระจายตัวของยาซูมาทริปแทนในร่างกายของคนเราพบว่า การดูดซึมของยา จากระบบทางเดินอาหารมีเพียงประมาณ 14% ดูดซึมจากโพรงจมูกประมาณ 16% การดูดซึมจาก การฉีดเข้าใต้ผิวหนังมีถึงประมาณ 96% ที่นับว่าเป็นปริมาณมากที่สุด เมื่อตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 14 - 21% ยาซูมาทริปแทนสามารถซึมเข้าน้ำนมของมารดาได้ จึงไม่เหมาะกับสตรีที่เลี้ยงลูกด้วยนมบุตร ตัวยาส่วนใหญ่จะถูกกำจัดออกจากร่างกายโดยผ่านไปกับปัสสาวะ

การใช้ยาซูมาทริปแทนในรูปแบบต่างๆจะมีระยะเวลาการออกฤทธิ์โดยสรุปดังนี้

  • การได้รับยาจากการรับประทาน ตัวยาจะเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 30 นาทีหลังรับประทาน
  • การฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง ตัวยาจะเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 10 - 15 นาที
  • หากพ่นยาเข้าทางจมูก ตัวยาจะเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 15 นาที

ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยานี้ในลักษณะใดก็ตามควรต้องให้แพทย์เป็นผู้แนะนำ ด้วยสภาพร่างกายของผู้ป่วยมีความแตกต่างกันทั้งทางอายุ เพศ โรคประจำตัวของแต่ละบุคคล หรือมีการรับประทานยาชนิดอื่นร่วมอยู่ด้วย

ปัจจุบันยาซูมาทริปแทนมีการพัฒนาจากยาเดี่ยวมาเป็นยาผสมร่วมกับยา Naproxen ทำให้การรักษาได้ผลดีมากขึ้น มากไปกว่านั้นยังมียาซูมาทริปแทนชนิดพลาสเตอร์ปิดผิวหนังที่ปลดปล่อยตัว ยาเข้าสู่ผิวหนังโดยใช้อุปกรณ์ไมโครชิพ (Microchip) ช่วยกระตุ้นให้เกิดแรงดันไฟฟ้าระดับต่ำๆเพื่อขับเคลื่อนตัวยาและปลดปล่อยตัวยาเข้าสู่ผิวหนังภายใน 30 นาที

อนึ่ง ก่อนการสั่งจ่ายยานี้ให้กับผู้ป่วยไม่ว่าจะเป็นแบบยารับประทาน ยาฉีด ยาพ่นจมูก ฯลฯ แพทย์มักสอบถามข้อมูล/ประวัติทางการแพทย์ของผู้ป่วยในเบื้องต้นเช่น

หากการตรวจคัดกรองอาการของผู้ป่วยผ่านไปได้ด้วยดีและแพทย์พร้อมที่จะสั่งยานี้ให้ผู้ป่วย แพทย์มักจะกำชับการใช้ยานี้ดังนี้

  • สามารถรับประทานเป็นครั้งที่ 2 หลังจากการรับประทานครั้งแรกแล้วอาการไม่ดีขึ้นโดยต้องเว้นระยะเวลาห่างกันประมาณ 1 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ
  • ยาซูมาทริปแทนใช้บำบัดอาการของโรคไมเกรน ดังนั้นหากพบว่าจะเกิดไมเกรนควรรีบใช้ยา นี้ตามคำแนะนำของแพทย์โดยเร็วและถูกต้อง
  • เฉพาะยาฉีดกรณีฉีดไปแล้ว 1 เข็มแล้วอาการไม่ดีขึ้น แพทย์จะไม่สั่งจ่ายการฉีดยาเข็มที่สอง แต่จะปรับการรักษาใหม่
  • หากมีอาการแพ้ยาจะต้องมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยทันที/ฉุกเฉิน
  • ผู้ป่วยอาจมีอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) หรือไม่พบอาการข้างเคียงใดๆเลยก็ได้ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเฉพาะบุคคล อาการข้างเคียงบางอย่างที่ไม่รุนแรงอาจไม่จำเป็นต้องใช้ยาอื่นเข้ามาช่วยบำบัด ทั้งนี้ขึ้นกับอาการและดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา
  • การรับประทานยานี้เกินขนาดอันเนื่องมาจากหลงลืมจนเกิดข้อผิดพลาด ให้รีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว/ฉุกเฉิน
  • อย่าปรับขนาดรับประทานยานี้หรือแบ่งยานี้ให้ผู้อื่นรับประทานเป็นอันขาด

อย่างไรก็ตาม กรณีที่มีข้อสงสัย สามารถซักถามข้อมูลเพิ่มเติมจากแพทย์ผู้รักษาหรือสามารถขอข้อมูลเพิ่มเติมจากเภสัชกรตาสถานพยาบาลหรือเภสัชใกล้บ้านได้โดยทั่วไป

ซูมาทริปแทนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซูมาทริปแทน

ยาซูมาทริปแทนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ซูมาทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาซูมาทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาเข้าจับกับตัวรับ (Receptor) ที่มีชื่อว่า 5-HT1B (5-hydroxytryptamine receptor 1B) และ 5-HT1D receptor (5-hydroxytryptamine receptor 1D) ซึ่งอยู่ในบริเวณหลอดเลือดของสมอง ทำให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดจนก่อให้เกิดฤทธิ์ลดการปวดศีรษะไมเกรนตามสรรพคุณ

ซูมาทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ในประเทศไทยยาซูมาทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 25, 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาดความแรง 6 มิลลิกรัม/1 กล่องบรรจุ
  • ยาพ่นจมูก ขนาดความแรง 5 และ 20 มิลลิกรัม

ซูมาทริปแทนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาซูมาทริปแทนมีขนาดรับประทาน เช่น

  • ผู้ใหญ่ที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานครั้งละ 50 - 100 มิลลิกรัม เมื่ออาการดีขึ้นแต่รู้สึกเหมือนจะกลับมาเป็นไมเกรนอีกครั้งให้รับประทานยามื้อถัดไปโดยเว้นระยะเวลาห่างจากมื้อแรกประ มาณ 24 ชั่วโมง หากอาการไม่ดีขึ้นห้ามรับประทานยาเพิ่มหรือรับประทานติดต่อในเวลาที่ใกล้เคียงกัน ควรต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ที่แจ้งไว้ก่อนการใช้ยา สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้
  • เด็กและผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางการศึกษาที่แน่ชัดในผลข้างเคียงของยานี้ในคนกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในคนกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาซูมาทริปแทน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

ซูมาทริปแทนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซูมาทริปแทนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่างๆ ดังนี้เช่น มีอาการตัวร้อน ความดันโลหิตสูง หน้าแดง วิงเวียน รู้สึกอ่อนเพลีย ไม่มีแรง คลื่นไส้ อา เจียน และตาพร่า

มีข้อควรระวังการใช้ซูมาทริปแทนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซูมาทริปแทนเช่น

***** อนึ่ง

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซูมาทริปแทนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ซูมาทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซูมาทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาซูมาทริปแทนร่วมกับยากลุ่มทริปแทน (Triptan) ตัวอื่นด้วยจะทำให้อาการข้างเคียงต่างๆเพิ่มมากขึ้นหรืออาจถึงขั้นเป็นพิษต่อร่างกาย
  • การใช้ยาซูมาทริปแทนร่วมกับยาประเภท Ergot alkaloid (สารพิษที่ได้จากเชื้อรากลุ่มที่มีชื่อว่า Ergot) เช่น Ergotamine อาจทำให้หลอดเลือดดำเกร็งตัวได้ยาวนานจนอาจเกิดอันตรายต่อผู้ ป่วยได้ เพื่อหลีกเลี่ยงอาการดังกล่าวจึงไม่ควรใช้ยาร่วมกัน
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาซูมาทริปแทนร่วมกับยากลุ่ม Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) และ Serotonin norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs) ด้วยอาจเกิดความเสี่ยงของภาวะ Serotonin syndrome ติดตามมา
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาซูมาทริปแทนร่วมกับยากลุ่ม MAOIs ด้วยจะทำให้เกิดความเสี่ยงที่ผู้ป่วย จะได้รับผลข้างเคียงของยาซูมาทริปแทนเพิ่มมากขึ้นติดตามมา

ควรเก็บรักษาซูมาทริปแทนอย่างไร?

ควรเก็บยาซูมาทริปแทนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ซูมาทริปแทนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซูมาทริปแทนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Imigran (อิมิแกรน) GlaxoSmithKline
Imitrex (อิมิเทรค) GlaxoSmithKline

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sumatriptan#Adverse_effects [2015,Aug1]
  2. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=sumatriptan [2015,Aug1]
  3. http://mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Sumatriptan [2015,Aug1]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Imigran/?type=brief [2015,Aug1]
  5. http://www.rxlist.com/imitrex-drug/side-effects-interactions.html [2015,Aug1]
  6. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/23027 [2015,Aug1]
  7. http://www.drugs.com/imprints/imitrex-100-709.html [2015,Aug1]
  8. http://www.drugs.com/uk/sumatriptan-6mg-injection-leaflet.html [2015,Aug1]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom