Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาซัลฟิซ็อกซาโซน (Sulfisoxazole) หรืออีกชื่อหนึ่งว่า ซัลฟาฟูราโซล (Sulfafurazole) เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่มซัลโฟนาไมด์ (Sulfonamide) มีฤทธิ์กว้างขวางในการต่อต้านและฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ทั้งชนิดแกรมบวกและแกรมลบ มีฤทธิ์ของการรักษาในระยะสั้น ตัวยาจะยับยั้งการเจริญเติบโตรวมถึงการแบ่งเซลล์ของแบคทีเรีย จึงถูกนำมาใช้รักษาได้หลายอาการโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย

มีเงื่อนไขบางประการที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถใช้ยาซัลฟิซ็อกซาโซนหรือควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้อาทิเช่น

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาซัลฟิซ็อกซาโซนจะเป็นยารับประทาน ด้วยเป็นยาที่ถูกดูดซึมได้ดีจากระบบทางเดินอาหาร หลังจากยาซัลฟิซ็อกซาโซนเข้าสู่กระแสเลือด ตัวยาจะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 85 - 90% และยังสามารถซึมผ่านเข้าน้ำไขสันหลัง รก และน้ำนมของมารดาได้ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 5 - 8 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

เมื่อได้รับประทานยาซัลฟิซ็อกซาโซนผู้ป่วยควรต้องดื่มน้ำตามในปริมาณมากกว่าปกติทั้งนี้เพื่อช่วยในการกระจายตัวและช่วยป้องกันการตกตะกอนของยาในไต ผู้ป่วยจะรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้ สิ่งสำคัญการใช้ยานี้ต้องให้ครบคอร์ส (Course) ของการรักษา กล่าวคือหากใช้ยาไปแล้ว 1 - 2 วันอาการเริ่มดีขึ้น ผู้ป่วยควรต้องรับประทานยาต่อจนครบตามคำสั่งแพทย์ทั้งนี้เพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดเชื้อดื้อยา กรณีใช้ยาแล้วมีอาการวิงเวียน แพทย์จะแนะนำให้หลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะต่างๆและ/หรือการทำงานกับเครื่องจักรเพราะจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย หรือหลังการใช้ยานี้แล้วพบอาการแพ้ยาเกิดขึ้นต้องหยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็วทันทีฉุกเฉิน

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนไม่สามารถรักษาอาการโรคที่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัส และการใช้ยานี้เป็นเวลานานหรือบ่อยถี่เกินไปอาจทำให้เกิดภาวะเชื้อโรคดื้อยา

ขณะที่ใช้ยาซัลฟิซ็อกซาโซนผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะผื่นแพ้แสงแดดได้ง่าย จึงควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดดโดยตรง บางกรณียังพบอาการท้องเสียอย่างรุนแรงหลังใช้ยานี้และห้ามมิให้ผู้ป่วยรักษาภาวะท้องเสียด้วยตนเองโดยไม่มีการปรึกษากับแพทย์

การใช้ยาซัลฟิซ็อกซาโซนกับผู้ป่วยโรคเบาหวานอาจทำให้มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำที่เราสามารถสังเกตได้จากอาการหนาวสั่น ชีพจรเต้นเร็ว ปวดศีรษะ เหงื่อออกมาก หิวอาหารมากขึ้น กระ สับกระส่าย หมดแรง วิงเวียน ง่วงนอน และอาจเป็นลม

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนจะไม่นำมาใช้กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 2 เดือนด้วยจะทำให้เด็กเกิดภาวะตัวเหลือง - ตาเหลืองหรือที่เราเรียกกันว่า ดีซ่าน

สำหรับอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ที่อาจพบได้โดยทั่วไปหลังจากรับประทานยาซัลฟิซ็อกซาโซนได้แก่ มีอาการวิงเวียน ง่วงนอน เบื่ออาหาร คลื่นไส้ ผื่นแพ้แสงแดด และอาเจียน เป็นต้น

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนสามารถใช้รักษาอาการป่วยได้หลายอาการโรคก็จริง แต่จะมีขนาดรับประทานและระยะเวลาของการใช้ยาที่แตกต่างกันออกไป เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย/ผู้บริโภค การใช้ยาซัลฟิซ็อกซาโซนจึงต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซัลฟิซ็อกซาโซน

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อรักษาอาการอักเสบที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียของอวัยวะตามร่างกายเช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis) เยื่อบุตาอักเสบ (Conjunctivitis) โรคริดสีดวงตา (Trachoma) มาลาเรีย (Malaria) โรคโนคาร์ดิโอซิส (Nocardiosis, การติดเชื้อแบคทีเรียในสกุล Nocardia) หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis media) โรคการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน (Pelvic inflam matory disease) กรวยไตอักเสบ (Pyelonephritis) โรคทอกโซพลาสโมซิส (Toxoplasmosis) เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และฝีมะม่วงหรือแผลริมอ่อน (Chancroid) เป็นต้น

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาซัลฟิซ็อกซาโซนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์กรดนิวคลีอิก (Nucleic acid กรดที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสารพันธุกรรม DNA และ RNA) ในตัวแบคทีเรีย ส่งผลให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโตไม่สามารถขยายพันธุ์ได้และตายลงในที่สุด

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 500 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาน้ำชนิดรับประทานขนาด 500 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนมีขนาดรับประทานแตกต่างกันในแต่ละผู้ป่วย ขึ้นกับชนิดอาการ ความรุนแรงของโรค และดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเช่น

1. สำหรับรักษาโรคทอกโซพลาสโมซิส (Toxoplasmosis):

ก. ผู้ใหญ่: รับประทานยาซัลฟิซ็อกซาโซนครั้งละ 2 กรัมทุกๆ 6 ชั่วโมงร่วมกับการใช้ยาอีก 2 รายการคือ

  • รับประทานยา Pyrimethamine 75 มิลลิกรัม 1 ครั้ง จากนั้นให้รับประทานต่อเนื่องในขนาด 25 มิลลิกรัมวันละครั้ง
  • รับประทานยา Folinic acid 3 - 9 มิลลิกรัม 2 - 3 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยยานี้มีวัตถุประสงค์ป้องกันการเกิดพิษต่อไขกระดูก

อนึ่งการรักษาโรคนี้ควรใช้เวลาระยะ 2 - 4 เดือนโดยขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์เป็นสำคัญ

ข. เด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป: เริ่มต้นรับประทานยา 75 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน จากนั้นให้รับประทานยาขนาด 150 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน 4 - 6 ครั้งโดยใช้ร่วมกับยา Pyrimethamine ตามคำสั่งแพทย์ ขนาดรับประทานสูงสุดของยาซัลฟิซ็อกซาโซนคือ 6 กรัม/วัน

2. สำหรับการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน (Pelvic inflammatory disease):

ก. ผู้ใหญ่: รับประทานยาครั้งละ 500 มิลลิกรัมทุกๆ 6 ชั่วโมงเป็นเวลา 21 วันโดยใช้ร่วมกับ Ceftriaxone ตามคำสั่งแพทย์

ข. เด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป: รับประทานยาครั้งละ 100 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานทุกๆ 6 ชั่วโมง และใช้ร่วมกับ Ceftriaxone ตามคำสั่งแพทย์

*อนึ่ง

  • เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือนลงมา: ทางคลินิกยานี้ส่งผลให้เด็กกลุ่มนี้มีตัวเหลืองตาเหลืองได้ แพทย์จึงมักหลีกเลี่ยงการใช้ในเด็กกลุ่มวัยนี้
  • สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้
  • การใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคตับ โรคไต แพทย์อาจต้องปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้นไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาซัลฟิซ็อกซาโซน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาซัลฟิซ็อกซาโซนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาซัลฟิซ็อกซาโซนตรงเวลา

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ซัลฟิซ็อกซาโซนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซัลฟิซ็อกซาโซนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาชนิดนี้
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานหรือหยุดการใช้ยานี้โดยมิได้ปรึกษาแพทย์
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน
  • การใช้ยานี้กับผู้สูงอายุควรต้องได้รับคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • รับประทานยานี้ให้ครบคอร์สถึงแม้จะอาการดีขึ้นแล้วก็ตา
  • ดื่มน้ำเป็นปริมาณมากกว่าปกติเมื่อรับประทานยานี้
  • ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์และมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมซัลฟิซ็อกซาโซนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาซัลฟิซ็อกซาโซนอย่างไร?

ควรเก็บยาซัลฟิซ็อกซาโซนในอุณหภูมิห้องที่เย็นหรือในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส(Celsius) เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ซัลฟิซ็อกซาโซนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซัลฟิซ็อกซาโซนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Gantrisin (แกนไทรซิน) Roche Laboratories
Pyrizole (ไพริโซล) BJ Benjaosoth

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sulfafurazole [2016,March5]
  2. http://www.drugs.com/cdi/sulfisoxazole.html [2016,March5]
  3. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Sulfafurazole [2016,March5]
  4. http://www.mims.com/India/drug/info/sulfafurazole/?type=full&mtype=generic#Dosage [2016,March5]
  5. http://www.drugs.com/drug-interactions/sulfisoxazole-index.html?filter=3&generic_only= [2016,March5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน nanzaaa
Frame Bottom