Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาซัลฟาเมทอกซาโซน (Sulfamethoxazole) เป็นยาในกลุ่มซัลฟา (Sulfa drug) ทางคลินิกใช้เป็นยาปฏิชีวนะเพื่อต่อต้านเชื้อแบคทีเรียทั้งชนิดแกรมบวกและลบ เหมาะที่จะนำมารักษาโรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ โรคติดเชื้อของหลอดลม/หลอดลมอักเสบ และโรคติดเชื้อของต่อมลูกหมาก เริ่มแรกมีการใช้ยานี้ในอเมริกาเมื่อปี ค.ศ. 1961 (พ.ศ. 2504) แต่ถูกเพิกถอนไปสักระยะหนึ่ง ปัจจุบันวงการแพทย์ได้นำยานี้กลับมาใช้ใหม่โดยนำมาผสมร่วมกับยา Trimethoprim และมีการใช้ชื่อย่อว่า SMX-TMP หรือ SMZ-TMP (Sulfamethoxazole and Trimethoprim ) รูปแบบของยาแผนปัจจุบันของยานี้มีทั้งยาชนิดรับประทานและยาฉีด

เมื่อตัวยาซัลฟาเมทอกซาโซนเข้าสู่กระแสเลือด จะเกิดการรวมตัวเข้ากับพลาสมาโปรตีนประมาณ 70% ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและทำลายยาซัลฟาเมทอกซาโซนอย่างต่อเนื่อง ร่างกายมนุษย์ต้องใช้เวลาประมาณ 10 ชั่วโมงขึ้นไปในการกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือด และผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ ธรรมชาติของยาซัลฟาเมทอกซาโซนสามารถซึมผ่านเข้าไปได้ทั่วเนื้อเยื่อของอวัยวะต่างๆในร่างกาย และยานี้ยังสามารถผ่านรกได้อีกด้วย นอกจากนั้นสามารถตรวจพบยานี้กระจายตัวอยู่ในน้ำหล่อเลี้ยงหูชั้นกลาง พบในเสมหะ รวมถึงน้ำที่หล่อเลี้ยงบริเวณช่องคลอดอีกด้วย

อาการข้างเคียงที่สามารถพบได้บ่อยเมื่อมีการใช้ยาซัลฟาเมทอกซาโซนคือ คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ผื่นคัน หรือกรณีที่รุนแรงอาจเกิดภาวะ Stevens-Johnson syndrome

ทั้งนี้มีเงื่อนไขบางประการที่ผู้บริโภคควรทราบก่อนการใช้ยาซัลฟาเมทอกซาโซนคือ

ปัจจุบันยาซัลฟาเมทอกซาโซนเป็นหนึ่งในรายการยาที่บรรจุอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทยโดยต้องผสมกับตัวยา Trimethoprim และมีรูปแบบผลิตภัณฑ์ทางการค้าทั้งที่เป็นยาชนิดเม็ด ยาแคปซูล ยาน้ำแขวนตะกอนชนิดรับประทาน รวมถึงยาฉีดที่ปราศจากเชื้อ

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนจัดอยู่ในหมวดของยาอันตราย การใช้ยานี้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ผู้บริโภคสามารถพบเห็นการใช้ยานี้ในสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชนและสามารถหาซื้อจากตามร้านขายยาโดยทั่วไป

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซัลฟาเมทอกซาโซน

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาซัลฟาเมทอกซาโซนคือ ตัวยาจะรบกวนการสังเคราะห์กรดนิวคลีอิก (Nucleic acid, สารเกี่ยวกับการสร้างสารพันธุกรรม) ในตัวแบคทีเรีย ส่งผลให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโต ไม่สามารถกระจายพันธุ์และตายลงในที่สุด

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

ก. ยาเม็ดที่ผสมร่วมกับยา Trimethoprim เช่น

ข. ยาแคปซูลที่ผสมร่วมกับยา Trimethoprim เช่น

  • Trimethoprim 80 มิลลิกรัม + Sulfamethoxazole 400 มิลลิกรัม/แคปซูล

ค. ยาน้ำแขวนตะกอนที่ผสมร่วมกับ Trimethoprim เช่น

  • Trimethoprim 40 มิลลิกรัม + Sulfamethoxazole 200 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

ง. ยาฉีดที่ผสมร่วมกับ Trimethoprim เช่น

  • Trimethoprim 80 มิลลิกรัม + Sulfamethoxazole 400 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนมีขนาดรับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 2 กรัม จากนั้นแพทย์จะให้รับประทานต่อเนื่องครั้งละ 1 กรัมวันละ 2 ครั้งเช้า - เย็นก่อนอาหาร กรณีที่ติดเชื้อขั้นรุนแรงแพทย์จะปรับขนาดรับประทานเป็นครั้งละ 1 กรัม วันละ 3 ครั้งเช้า - กลางวัน - เย็น
  • เด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป: เริ่มต้นรับประทาน 50 - 60 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม จากนั้นแพทย์จะให้รับประทานยา 25 - 30 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละ 2 ครั้ง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 75 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน: ทางคลินิกยังไม่มีข้อมูลเรื่องผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กกลุ่มนี้อย่างชัดเจน การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*อนึ่งสามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมหรือหลังอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาซัลฟาเมทอกซาโซน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาซัลฟาเมทอกซาโซนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาซัลฟาเมทอกซาโซนตรงเวลา

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ซัลฟาเมทอกซาโซนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซัลฟาเมทอกซาโซนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซัลฟาเมทอกซาโซนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาซัลฟาเมทอกซาโซนอย่างไร?

ควรเก็บยาซัลฟาเมทอกซาโซนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ซัลฟาเมทอกซาโซนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซัลฟาเมทอกซาโซนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Actin (แอคติน) The Forty-Two
Actrim/Actrim-Cap/Addtrim (แอคทริม/แอคทริม-แคป/แอดทริม)Medicine Products
Agsulfa (อักซัลฟา)Charoon Bhesaj
Babytrim (เบบี้ทริม) T.O.Chemicals
Bacin (บาซิน)Atlantic Lab
Bactin (แบคทิน) Siam Medicare
Bactrim (แบคทริม)Roche
Bactoprim (แบคโทพริม)Charoen Bhaesaj Lab
Co-Fatrim (โค-ฟาทริม)T. Man Pharma
Comox (โคม็อก)T. O. Chemicals
Comoxole (โคม็อกโซล) Inpac Pharma
Coprim (โคพริม) Community Pharm PCL
Co-Star (โค-สตาร์)Inpac Pharma
Cotamox (โคตาม็อก)Asian Pharm

*อนึ่งยาซัลฟาเมทอกซาโซนยังมีชื่ออื่นอีกเช่น Septra, Septrin, Co-Trimoxazole

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sulfamethoxazole [2016,March5]
  2. https://www.cimsasia.com/India/drug/info/sulfamethoxazole/?type=full&mtype=generic#Dosage [2016,March5]
  3. http://www.drugs.com/mtm/sulfamethoxazole-and-trimethoprim.html [2016,March5]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/sulfamethoxazole-trimethoprim-index.html?filter=3&generic_only= [2016,March5]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=sulfamethoxazole&page=0 [2016,March5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom