Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  ตา  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

สิว  ตาติดเชื้อ 

บทนำ

ยาซัลฟาเซตาไมด์(Sulfacetamide หรือ Sulfacetamide sodium)เป็นยาในกลุ่มซัลโฟนาไมด์ (Sulfonamides) หรือ ซัลฟา(Sulfa drug) มีฤทธิ์ยับยั้งและต่อต้านการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย ทางคลินิกนำยานี้มาใช้เป็นยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียในรูปแบบ ยาใช้เฉพาะที่ภายนอก เช่น

การศึกษาทางเภสัชวิทยาพบว่า ยาซัลฟาเซตาไมด์ ถ้าใช้รับประทานจะสามารถถูกดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้ดี และเมื่อใช้เป็นยาใช้ภายนอกก็สามารถถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้จากเนื้อเยื่อต่างๆที่สัมผัสกับยานี้ ซึ่งเมื่อตัวยาเข้าสู่กระแสเลือด จะถูกตับเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีจนได้สารประกอบที่ไม่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (Inactive metabolites) และขับออกจากร่างกายทางปัสสาวะ

ผลข้างเคียงที่พบเห็นจากการใช้ยาซัลฟาเซตาไมด์ เช่น อาการระคายเคืองในบริเวณที่มีการสัมผัสหรือใช้ยานี้ อย่างเช่น รู้สึกแสบ-คัน รวมถึงอาจพบอาการคลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน เหนื่อยง่าย และปวดศีรษะ บางกรณีอาจพบเห็นอาการท้องเสียอย่างรุนแรงหรืออุจจาระเป็นเลือดร่วมด้วย

สำหรับการดูแลเมื่อได้รับยาซัลฟาเซตาไมด์ในขนาดมากไป หรือมีการใช้ยานี้ผิดวิธี สามารถใช้การปฐมพยาบาลเบื้องต้นได้ดังนี้

ก. กรณีเผลอรับประทานยาซัลฟาเซตาไมด์ในปริมาณมาก: ห้ามกระตุ้นให้ผู้ป่วยอาเจียน ต้องจัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าที่หายใจได้สะดวกเพื่อป้องกันการสำลัก ผู้ช่วยเหลืออาจประคองผู้ป่วยไว้ด้านซ้ายของตนเอง หากผู้ป่วยอยู่ในสภาพนอนหลับ ห้ามป้อนน้ำ และให้รีบส่งตัวผู้ป่วยมาโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

ข. กรณีสูดดมยาซัลฟาเซตาไมด์ในปริมาณมาก: ผู้ป่วยที่ยานี้ผ่านเข้าร่างกายทางจมูก ให้นำผู้ป่วยออกมาอยู่ในที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก จัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านอน และทำให้ร่างกายอบอุ่น หากพบว่าผู้ป่วยไม่หายใจ ให้ใช้การทำหัตถการซีพีอาร์(CPR, Cardiopulmonary resuscitation)ช่วยเหลือถ้าทำได้ แล้วรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยา บาลทันที/ฉุกเฉิน

ค. กรณียาซัลฟาเซตาไมด์ปริมาณมากสัมผัสกับผิวหนัง: การสัมผัสยานี้ทางผิวหนังเป็นปริมาณมาก หากเป็นการเปรอะเปื้อนเสื้อผ้า ให้รีบถอดแล้วไปชำระล้างร่างกายให้สะอาด กรณียานี้สัมผัสกับผม/ผิวหนังให้ล้างทำความสะอาดออกด้วยสบู่เด็ก ผิวหนังจากนั้นอาจใช้โลชั่นเพิ่มความชุ่มชื้นทาผิวหนัง หากพบว่า เกิดอาการแพ้ทางผิวหนัง ควรรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

ง. กรณียาซัลฟาเซตาไมด์เข้าตาในปริมาณมาก: ให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดทันที อาจต้องใช้เวลาล้างตานานอย่างน้อยประมาณ 15 นาที เพื่อให้มั่นใจว่าล้างยานี้ออกหมด แล้วรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที

*อนึ่ง ถึงแม้ยาซัลฟาเซตาไมด์จะเป็นยาใช้ภายนอกก็จริง แต่ก็มีความแตกต่างในด้านของวัตถุประสงค์การรักษาที่แตกต่างกันออกไป ผู้บริโภค/ผู้ป่วยต้องระวังการใช้ยานี้ผิดวิธี เช่น นำยาซัลฟาเซตาไมด์ชนิดป้ายตามาทารักษาสิว หรือนำโลชั่นทารักษาสิวมาใช้กับตา เป็นต้น เพื่อป้องกันข้อผิดพลาดดังกล่าว ก่อนการใช้ยาชนิดนี้ จึงควรต้องขอคำปรึกษาจากแพทย์ หรือ จากเภสัชกร เสมอ

ซัลฟาเซตาไมด์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ซัลฟาเซตาไมด์

ยาซัลฟาเซตาไมด์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ซัลฟาเซตาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาซัลฟาเซตาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์กรดชนิดหนึ่งของแบคทีเรียที่มีชื่อว่า กรดไดไฮโดรโฟลิก (Dihydrofolic acid)ซึ่งเป็นสารประกอบที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตของแบคทีเรีย ด้วยกลไกนี้ทำให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโต ไม่สามารถกระจายพันธุ์ และตายลงในที่สุด

ซัลฟาเซตาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซัลฟาเซตาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาขี้ผึ้งป้ายตา ขนาดความเข้มข้น 10%
  • ยาหยอดตา ขนาดความเข้มข้น 10%
  • โลชั่นทาผิวหนัง ขนาดความเข้มข้น 10-30%

อนึ่ง อ่านเรื่องรูปแบบของยาแผนปัจจุบันเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง “รูปแบบยาเตรียม”

ซัลฟาเซตาไมด์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ ขอยกตัวอย่างการใช้ยา/การบริหารยาซัลฟาเซตาไมด์เฉพาะ กรณีติดเชื้อที่ตา (ส่วนในการใช้รักษาโรคทางผิวหนัง จะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา เป็นกรณีๆไป) เช่น

  • ผู้ใหญ่: ใช้ยาซัลฟาเซตาไมด์ชนิดขี้ผึ้งป้ายตา โดยบีบยาให้เป็นทางยาวประมาณ ครึ่งนิ้ว ป้ายในตาข้างที่มีการติดเชื้อแบคทีเรีย ทุกๆ 3 – 4 ชั่วโมง และก่อนนอน ระยะเวลาของการรักษาอยู่ในช่วง 7 – 10 วัน หรือตามแพทย์สั่ง
  • เด็ก: ในทางคลินิก ยังไม่มีข้อมูลขนาดการใช้ยานี้กับเด็ก การใช้ยากับเด็ก จึงขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น และ*ห้ามใช้ยานี้กับเด็กทารกที่มีอายุต่ำกว่า 2 เดือน

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาซัลฟาเซตาไมด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมใช้ยาควรทำอย่างไร?

หากลืมป้ายยา หรือทายา หรือหยอดตาด้วยยาซัลฟาเซตาไมด์ สามารถใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการใช้ยาในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2เท่า คือ ให้ใช้ยาในขนาดปกติเหมือนเดิม

ซัลฟาเซตาไมด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซัลฟาเซตาไมด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ซัลฟาเซตาไมด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซัลฟาเซตาไมด์ เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซัลฟาเซตาไมด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ซัลฟาเซตาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซัลฟาเซตาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

  • ห้ามใช้ยาซัลฟาเซตาไมด์ชนิดป้ายตา ร่วมกับยาหยอดตา Silver nitrate ophthalmic solution ด้วยจะเกิดการทำปฏิกิริยาระหว่างยาต่อกัน ส่งผลให้ตัวยาซัลฟาเซตาไมด์จับตัวกับสาร Silver nitrate ในยา Silver nitrate ophthalmic solution จนยาซัลฟาเซตาไมด์เกิดการตกตะกอน ส่งผลทำให้ประสิทธิภาพการรักษาของยาซัลฟาเซตาไมด์ด้อยลงไป และตะกอนในยาซัลฟาเซตาไมด์อาจก่อ อันตรายต่อตาได้ เช่น กระจกตาเป็นแผล

ควรเก็บรักษาซัลฟาเซตาไมด์อย่างไร?

ควรเก็บยาซัลฟาเซตาไมด์ภายใต้อุณหภูมิ 8-25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น

ซัลฟาเซตาไมด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซัลฟาเซตาไมด์ ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Bleph-10 (เบลฟ-10) Allergan
KLARON (คลารอน)Dermik Laboratories
Sulfacetamide Sodium Ophthalmic Ointment USP, 10% (ซัลฟาเซตาไมด์ โซเดียม ออฟทัลมิก ออยเมนท์ ยูเอสพี,10%)Paddock Laboratories

อนึ่ง ยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Sulfac 10%, Ocu-Sul 10, Ocu-Sul 15, Ocu-Sul 30, Sodium Sulamyd, Sulf-10, Sulfacet sodium, Albucid, Andremide, Locula 10%, Locula 20%, Locula 30%, Optacid 10%, Optacid 20%, Syncula, Setride

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Sulfacetamide [2017,Jan21]
  2. https://www.drugs.com/pro/sulfacetamide.html [2017,Jan21]
  3. http://www.mims.com/singapore/drug/info/sulfacetamide?mtype=generic [2017,Jan21]
  4. http://www.livestrong.com/article/482184-folic-acid-bacteria/ [2017,Jan21]
  5. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2010/019931s019lbl.pdf [2017,Jan21]
  6. http://www.allergan.com/assets/pdf/bleph_pi [2017,Jan21]
  7. file:///C:/Users/apai/Downloads/20140820_558280c6-893e-4645-9018-40c69be936d3.pdf [2017,Jan21]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน Sertthaphong Bobby1 eurokungza nmaliwan2537
Frame Bottom