Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไมเกรน 

บทนำ

ยาซอลมิทริปแทน (Zolmitriptan) จัดเป็นยาประเภทซีเล็คทีฟ ซีโรโทนิน รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ (Selective serotonin receptor agonist) มีกลไกการออกฤทธิ์กับตัวรับที่มีชื่อว่า Serotonin receptor (5-HT receptor: 5-hydroxytryptamine receptors) ซึ่งพบได้ในสมอง หลอดเลือด กล้ามเนื้อเรียบ เป็นต้น ทางคลินิกนำยาซอลมิทริปแทนมาใช้รักษาและบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรนรวมถึงปวดศีรษะคลัสเตอร์ แต่ไม่เหมาะกับการใช้ป้องกันการเกิดไมเกรน และไม่ควรใช้รักษาอาการปวดศีรษะจากสาเหตุอื่น ชื่อการค้าที่รู้จักกันดีในต่างประเทศของยานี้คือ “Zomig” โดยบริษัทยาที่มีชื่อว่า Astra Zeneca เป็นผู้ทำการตลาดและจัดจำหน่าย

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทานและยาพ่นเข้าทางจมูก การดูดซึมของยาจากระบบทางเดินอาหารมีประมาณ 40% เมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีน 25% โดยประมาณ ตัวยายังถูกลำเลียงไปยังที่ตับเพื่อเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมี และจะได้สารออกฤทธิ์ (Active metabolite) ตัวใหม่ออกมา ปกติร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยาออกจากกระแสเลือดครึ่งหนึ่งจากปริมาณยาที่รับประทานเข้าไปโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

ก่อนการใช้ยานี้ผู้ป่วยมักจะได้รับคำถามจากแพทย์ว่า มีประวัติเป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือไม่ มีความดันโลหิตสูง และใช้ยาอะไรอยู่บ้าง หากเป็นสตรีจะได้รับคำถามว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์หรือไม่ หรืออยู่ในช่วงเลี้ยงดูบุตรด้วยน้ำนมมารดาหรือไม่ เคยมีภาวะเป็นลมชัก หรือป่วยด้วยโรคไตอยู่หรือเปล่า ฯลฯ เพื่อการประเมินโอกาสเกิดผลข้างเคียงจากยานี้

ปัจจุบัน เราอาจพบสูตรตำรับยาซอลมิทริปแทนเป็นยานำเข้าและมีใช้ตาสถานพยาบาลใหญ่ๆ การใช้ยานี้ได้อย่างเหมาะสมปลอดภัยจะต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ซอลมิทริปแทนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซอลมิทริปแทน

ยาซอลมิทริปแทนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้คือ ใช้รักษาและบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรน และปวดศีรษะคลัสเตอร์

ซอลมิทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาซอลมิทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะเข้าจับกับตัวรับในร่างกายที่มีชื่อว่า 5 HT receptor (Serotonin receptor) ที่เป็นชนิดย่อยๆที่เรียกว่า 5-HT1B และ 5-HT1D receptor ซึ่งอยู่ในบริเวณหลอดเลือดของสมอง ทำให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดจนก่อให้เกิดฤทธิ์ลดการปวดศีรษะไมเกรนและปวดศีรษะคลัสเตอร์ตามสรรพคุณิ

ซอลมิทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาซอลมิทริปแทนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะเข้าจับกับตัวรับในร่างกายที่มีชื่อว่า 5 HT receptor (Serotonin receptor) ที่เป็นชนิดย่อยๆที่เรียกว่า 5-HT1B และ 5-HT1D receptor ซึ่งอยู่ในบริเวณหลอดเลือดของสมอง ทำให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดจนก่อให้เกิดฤทธิ์ลดการปวดศีรษะไมเกรนและปวดศีรษะคลัสเตอร์ตามสรรพคุณ

ซอลมิทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซอลมิทริปแทนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 2.5 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาพ่นเข้าทางจมูก ขนาดความแรง 2.5 และ 5 มิลลิกรัมต่อการพ่นยา 1 ครั้ง

ซอลมิทริปแทนมีขนาดรับประทานและการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาซอลมิทริปแทนในรูปแบบการพ่นจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการผู้ป่วยที่จะแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละคน การใช้ยารูปแบบพ่นจึงต้องอยู่ในคำสั่งแพทย์เท่านั้น ในบท ความนี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะขนาดยาที่ใช้รับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่ตั้งแต่อายุ 18 ปีขึ้นไป: รับประทานเริ่มต้น 2.5 มิลลิกรัมและทุก 2 ชั่วโมงสามารถรับประทานยาได้อีก 1 ครั้ง ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 10 มิลลิกรัม/วัน โดยสามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้
  • ในผู้อายุต่ำกว่า 18 ปีที่รวมถึงเด็ก: ยังไม่มีการศึกษาที่แน่ชัดถึงประโยชน์และโทษของยานี้ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ การใช้ยานี้ในผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาซอลมิทริปแทนผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

ซอลมิทริปแทนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซอลมิทริปแทนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ต่างๆดังนี้เช่น มีความดันโลหิตสูง วิงเวียน หน้าแดง อ่อนแรง ง่วงนอน อ่อนเพลีย ชัก ปากแห้ง คลื่นไส้และอา เจียน ปวดท้อง รู้สึกร้อนมากกว่าปกติ ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน ปวดตามร่างกาย ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหัวใจล้มเหลว

หากมีอาการแพ้ยานี้จะทำให้เกิดผื่นคันตามร่างกาย หน้า-ปาก-ลิ้น-คอบวม หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้ซอลมิทริปแทนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ซอลมิทริปแทนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซอลมิทริปแทนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ซอลมิทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซอลมิทริปแทนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาซอลมิทริปแทนอย่างไร?

ควรเก็บยาซอลมิทริปแทนภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส (Celsisus) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ซอลมิทริปแทนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซอลมิทริปแทนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
PMS-Zolmitriptan (พีเอ็มเอส-ซอลมิทริปแทน) Pharmascience
Zomig (โซมิก) AstraZeneca
ZOLMIST (ซอลมิสท์) Cipla

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Triptan[2015,July11]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Zolmitriptan[2015,July11]
  3. http://www.medicinenet.com/zolmitriptan/article.htm [2015,July11]
  4. http://www.drugs.com/cdi/zolmitriptan.html[2015,July11]
  5. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=zolmitriptan[2015,July11]
  6. http://www.mims.com/Hongkong/drug/info/Zomig/?type=brief[2015,July11]
  7. http://zomig.com/Zomig-Nasal-Spray [2015,July11]
  8. http://xpil.medicines.org.uk/ViewPil.aspx?DocID=26105#xpildoc_top[2015,July11]
  9. http://www.drugs.com/drug-interactions/zolmitriptan-index.html?filter=3&generic_only[2015,July11]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน MTAGodLike
Frame Bottom