Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ตกเลือดหลังคลอด 

บทนำ

ยาคาร์โบโพรส(Carboprost หรือ Carboprost tromethamine) เป็นสารสังเคราะห์ประเภท Prostaglandin (PGF2α) เป็นยาที่มีกลไกกระตุ้นให้มดลูกหดตัวเพื่อช่วยให้มีแรงเบ่งคลอด นอกจากนี้ยังช่วยลดภาวะเลือดออกหลังคลอดบุตร(ตกเลือดหลังคลอด)อีกด้วย รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยานี้ เป็นยาฉีด โดยต้องฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ยาคาร์โบโพรสจะใช้เวลาประมาณ 20–30 นาทีเพื่อการออกฤทธิ์ ยานี้สามารถซึมผ่านรก และจะถูกขับทิ้งไปกับปัสสาวะเสียเป็นส่วนมาก ทางคลินิกนำยานี้มาใช้เป็นยายุติการตั้งครรภ์ และใช้เป็นยาห้ามเลือดหลังจากการคลอดบุตร

อย่างไรก็ตาม มีข้อห้ามบางประการที่ทำให้ไม่สามารถใช้ยานี้ได้ เช่น

โดยทั่วไป แพทย์จะเริ่มให้ยาคาร์โบโพรสในขนาดต่ำๆเท่าที่ให้ประสิทธิผลสูงแก่ผู้ป่วย ทั้งนี้เพื่อเป็นการป้องกันอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)ต่างๆที่อาจเกิดจากยานี้ ซึ่งการใช้ยาคาร์โบโพรสจะต้องกระทำแต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ด้วยต้องอาศัยหัตถการทางการแพทย์ที่เหมาะสมร่วมกับเวชภัณฑ์ยาอื่นๆมาประกอบกันเพื่อช่วยชีวิตผู้ป่วย

ยาคาร์โบโพรสมีผลกระตุ้นการบีบตัวของกระเพาะอาหารและลำไส้ได้ด้วยเช่นกันจึงอาจก่อให้เกิดอาการอาเจียนออกมา ดังนั้นก่อนฉีดคาร์โบโพรสเพื่อเร่งการคลอดให้ผู้ป่วย แพทย์อาจมีความจำเป็นต้องให้ยาลดอาการอาเจียน(ยาแก้คลื่นไส้อาเจียน)กับผู้ป่วยเพื่อป้องกันการอาเจียนในเบื้องต้น

ผู้ที่ได้รับยาคาร์โบโพรส จะมีอุณหภูมิของร่างกายสูงขึ้นชั่วคราว นานประมาณ 1–16 ชั่วโมงหลังได้รับยานี้ และอุณหภูมิของร่างกายจะกลับมาเป็นปกติเมื่อการออกฤทธิ์ของยาคาร์โบโพรสหมดลง ข้อควรระวังอีกหนึ่งประการของการใช้ยานี้ คือ ทำให้ผู้ป่วยมีความดันโลหิตสูงในระดับรุนแรงปานกลางตามมา ซึ่งอาจไม่ต้องใช้ยาเข้ามาช่วยลดความดันโลหิตดังกล่าว ทั้งนี้แพทย์ผู้รักษาจะเป็นผู้พิจารณาตามสถานการณ์ได้อย่างเหมาะสมที่สุด

ทางคลินิก จะใช้ยาคาร์โบโพรส เพื่อกระตุ้นการเร่งคลอด(การชักนำให้เจ็บครรภ์คลอด)ให้กับมารดาที่มีอายุครรภ์ 13–20 สัปดาห์ ด้วยเหตุผลทางการแพทย์บางประการ เช่น ถุงน้ำคร่ำในครรภ์มารดาแตกก่อนกำหนด(ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนเจ็บครรภ์คลอด)จึงต้องนำทารกออกมาเพื่อเป็นการป้องกันอันตรายที่จะเกิดกับมารดา

ยาคาร์โบโพรสมีจุดประสงค์ของการใช้เพื่อช่วยชีวิตผู้ป่วยเป็นสำคัญ ไม่มีวัตถุประสงค์การใช้ยานี้กับวัยรุ่นที่ตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรเพื่อให้เกิดการแท้งบุตร ยานี้จัดเป็นยาที่มีอันตรายมากพอสมควร การใช้ยาคาร์โบโพรสได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย จึงต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์แต่ผู้เดียว

คาร์โบโพรสมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

คาร์โบโพรส

ยาคาร์โบโพรสมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

คาร์โบโพรสมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาคาร์โบโพรสคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์กระตุ้นให้มดลูกเกิดการหดตัว/บีบตัว เป็นผลให้เกิดการขับเอาตัวทารกออกจากครรภ์มารดา นอกจากนี้ กลไกนี้ยังช่วยลดอาการเลือดออกของมดลูกหลังคลอด(ตกเลือดหลังคลอด)ได้อีกด้วย

คาร์โบโพรสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาคาร์โบโพรสมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • - ยาฉีดที่มีส่วนประกอบของ Carboprost tromethamine ขนาด 250 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร (0.25 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร)

คาร์โบโพรสมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาคาร์โบโพรสมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

ก.สำหรับใช้เร่งคลอด(การชักนำให้เจ็บครรภ์คลอด)ที่อายุครรภ์ระหว่าง 13–20 สัปดาห์:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นฉีดยาขนาด 250 ไมโครกรัมเข้ากล้ามเนื้อ หรือ เริ่มฉีดยาขนาด 100 ไมโครกรัมเข้ากล้ามเนื้อ และรอดูอาการ หากยังไม่เป็นผล แพทย์อาจต้องฉีดยาซ้ำภายในช่วงเวลา 1.5–3.5 ชั่วโมงต่อมา และแพทย์อาจพิจารณาให้ยาถึง 500 ไมโครกรัม หากการหดตัวของมดลูกไม่เพียงพอ ทั้งนี้ขนาดการใช้ยานี้สูงสุดไม่เกิน 12 มิลลิกรัม ภายใน 2 วัน

ข.สำหรับใช้หยุดอาการตกเลือดหลังคลอด:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นฉีดยา 250 ไมโครกรัมเข้ากล้ามเนื้อ แพทย์อาจต้องให้ยาซ้ำทุกๆ 15–90 นาที และขนาดการใช้ยาสูงสุดไม่เกิน 2 มิลลิกรัม

อนึ่ง: ในเด็ก: ทางคลินิก ยังไม่มีข้อบ่งใช้ยานี้ที่ชัดเจน

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาคาร์โบโพรส ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

คาร์โบโพรสมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาคาร์โบโพรสสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

*กรณีที่ได้รับยานี้เกินขนาด สามารถสังเกตได้จากมีอาการ ความดันโลหิตสูง และมีไข้ ซึ่งแพทย์จะดูแลและรักษาประคับประคองตามอาการ

มีข้อควรระวังการใช้คาร์โบโพรสอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาคาร์โบโพรส เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาคาร์โบโพรสด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

คาร์โบโพรสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาคาร์โบโพรสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาคาร์โบโพรสอย่างไร?

ควรเก็บยาคาร์โบโพรสภายใต้อุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

คาร์โบโพรสมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาคาร์โบโพรส มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Hemabate (ฮีมาเบท)Pfizer

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Deviprost, Prostodin, Prostospan

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/sfx/hemabate-side-effects.html[2017,March18]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Carboprost[2017,March18]
  3. http://www.mims.com/thailand/drug/info/carboprost/?type=brief&mtype=generic[2017,March18]
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4533125/[2017,March18]
  5. https://www.drugs.com/sfx/hemabate-side-effects.html[2017,March18]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom