Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  หู  ระบบประสาท  หูคอจมูก  ระบบทางเดินอาหาร  สูตินรีเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คลื่นไส้  อาเจียน 

บทนำ

คลื่นไส้ (Nausea) และอาเจียน (Vomiting) เป็นอาการ ไม่ใช่โรค ซึ่งทั้งสองอาการมีกลไกการเกิด สาเหตุ การดูแลรักษาเหมือนๆกัน และมักเกิดควบคู่กันเสมอ โดยมีอาการคลื่นไส้นำมาก่อน ดังนั้น ทั้งสองอาการจึงมักถูกกล่าวถึงพร้อมๆกัน ควบคู่กันไปเสมอ

คลื่นไส้ อาเจียน เป็นอาการพบบ่อยอาการหนึ่ง พบได้ทั้งในเพศหญิงและเพศชาย พบได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ แต่สถิติการเกิด คลื่นไส้ อาเจียนที่แท้จริง ไม่ทราบแน่ชัด เนื่องจากมักเป็นอาการไม่ค่อยรุนแรง ผู้ป่วยจึงดู แลตนเองที่บ้านได้ และจะมาพบแพทย์เฉพาะต่อเมื่อมีอาการรุนแรง ซึ่งมีรายงานจากประเทศออสเตรเลียพบว่า ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน คิด เป็น 1.6% ของผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ทั้งหมด

คลื่นไส้อาเจียนเกิดได้อย่างไร?

คลื่นไส้-อาเจียน

คลื่นไส้ เป็นอาการที่อยากจะอาเจียน ส่วนอาเจียน คือ การที่ อาหาร และ น้ำย่อยในกระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กตอนบนถูกขับออกมาอย่างรุนแรงจากกระ เพาะอาหาร และลำไส้เล็กตอนบน ผ่านทางหลอดอาหาร เข้าสู่ช่องปาก โดยเกิด ขึ้นจากแรงบีบตัวทันทีของ กล้ามเนื้อของ กะบังลม กระเพาะอาหาร ลำไส้ ทรวงอก และของหน้าท้อง

สมองที่ควบคุมอาการคลื่นไส้ คือ สมองใหญ่ (Cerebral cortex) ส่วนสมองที่ควบคุมการอาเจียน คือ ก้านสมอง (Brain stem)

ตัวกระตุ้นสมองให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน มีได้ทั้ง

คลื่นไส้อาเจียนมีสาเหตุจากอะไร?

สาเหตุของอาการคลื่นไส้ อาเจียน แบ่งเป็น 3 กลุ่มใหญ่ คือ สาเหตุจากความผิดปกติในช่องท้อง, สาเหตุจากความผิดปกตินอกช่องท้อง, และสาเหตุอื่นๆ เช่น จากผลข้างเคียงของยา โรคต่อมไร้ท่อ และ/หรือ ความผิดปกติในกระบวนการสันดาป /การเผาผลาญพลังงานของร่างกาย

ก. สาเหตุจากความผิดปกติในช่องท้อง ที่พบบ่อย ได้แก่

ข. สาเหตุจากความผิดปกตินอกช่องท้อง ที่พบบ่อย ได้แก่

ค. สาเหตุอื่นๆ: เช่น จากผลข้างเคียงของยาบางชนิด, โรคต่อมไร้ท่อบางโรค, และ/หรือ ความผิดปกติในกระบวนการสันดาปของร่างกาย ที่พบบ่อย เช่น

แพทย์หาสาเหตุคลื่นไส้ อาเจียนอย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยหาสาเหตุของอาการคลื่นไส้อาเจียน ได้จาก

รักษาคลื่นไส้ อาเจียนอย่างไร?

แนวทางการรักษาอาการคลื่นไส้อาเจียน คือ การบรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน, การรักษาสาเหตุ, และการรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การบรรเทาอาการคลื่นไส้ อาเจียน: มักเป็นยากินในกลุ่ม ยาแก้คลื่นไส้ หรือถ้าอาการรุนแรงมาก จะเป็นยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือเข้าหลอดเลือดดำ

ข. การรักษาสาเหตุ: เช่น

ค. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เช่น

คลื่นไส้อาเจียนรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงไหม?

ความรุนแรง/การพยากรณ์โรคของอาการคลื่นไส้อาเจียน ขึ้นกับสาเหตุ เช่น

และในส่วนผลข้างเคียงจาก คลื่นไส้อาเจียน เช่น

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเอง และการพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเมื่อคลื่นไส้ อาเจียน ได้แก่

ป้องกันคลื่นไส้อาเจียนได้อย่างไร?

การป้องกันอาการคลื่นไส้ อาเจียน คือ ในกรณีที่รู้สาเหตุ และแพทย์แนะนำกินยาป้องกัน เช่น เมื่อได้รับยาเคมีบำบัดในการรักษาโรคมะเร็ง หรือในโรคปวดศีรษะไมเกรน ควรกินยาสม่ำเสมอ ตรงเวลา และครบถ้วน ตามแพทย์แนะนำเสมอ

นอกจากนั้น คือ การป้องกันสาเหตุต่างๆที่ป้องกันได้ของอาการคลื่นไส้ อาเจียน ดัง กล่าวแล้วใน’หัวข้อ สาเหตุฯ’ เช่น

บรรณานุกรม

  1. Braunwald, E., Fauci, A., Kasper, L., Hauser, S., Longo, D., and Jameson, J. (2001). Harrison’s principles of internal medicine (15th ed.). New York: McGraw-Hill.
  2. Scorza, K. et al. (2007). Evaluation 0f nausea and vomiting. Am Fam Physician. 76, 76-84.
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Vomiting [2019,Jan12]
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Nausea [2019,Jan12]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom