Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาเคมีบำบัด 

บทนำ

ยาคลอแรมบิวซิล (Chlorambucil) หรือมีชื่อการค้าในประเทศไทยว่า ลูเคอแรน (Leukeran) เป็นยาเคมีบำบัดชนิดรับประทาน ซึ่งเป็นยาในบัญชียาหลักแห่งชาติ ยาถูกนำมาใช้ในการรักษาโรคมะเร็งได้หลายชนิดเช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองทั้งชนิด Hodgkin's disease, Non-Hodgkin's Lympho ma, มะเร็งเม็ดเลือดขาวแบบเรื้อรัง (Chronic Lymphoid Leukemia) และใช้ในการรักษามะเร็งต่อมน้ำเหลืองของผิวหนัง (Mycosis fungoides) ซึ่งข้อบ่งใช้ที่กล่าวมานั้นได้รับการรับรองแล้วจากองค์ การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (FDA-labeled Indications)

นอกจากนี้ยังมีการนำยาคลอแรมบิวซิลมาใช้ในการรักษากลุ่มอาการซึ่งเกิดจากการที่ร่างกาย มีความหนืดของเลือดเพิ่มขึ้นที่มีชื่อว่า Waldenstrom's macroglobulinaemia, ภาวะบวมและมีโปรตีนรั่วออกทางปัสสาวะ (Nephrotic syndrome), มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด Hairy cell leukemia, Gestational trophoblastic neoplasia (เนื้องอก/มะเร็งรก), โรคเลือดชนิด Histiocytosis X syndrome, มะเร็งรังไข่ อีกด้วยเช่นกัน แต่เป็นข้อบ่งใช้ที่ยังนอกเหนือการรับรองจากองค์การอาหารและยา (Non-FDA labeled Indications) ของสหรัฐอเมริกา

เนื่องจากยาคลอแรมบิวซิลมีข้อบ่งใช้หลายประการ ขนาดยาและวิธีการบริหารยา/การใช้ยาจึงแตกต่างกันออกไป ดังนั้นการใช้ยาคลอแรมบิวซิลจึงควรอยู่ภายใต้การดูแลจากแพทย์ผู้รักษา ผู้ป่วยที่ได้รับยาก็ควรให้ความใส่ใจในการใช้ยาและติดตามอาการไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดตัวนี้

ยาคลอแรมบิวซิลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

คลอแรมบิวซิล

ยาคลอแรมบิวซิลมีคุณสมบัติหรือข้อบ่งใช้สำหรับการรักษาโรคมะเร็งได้หลายชนิดเช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองทั้งชนิด Hodgkin's disease, Non-Hodgkin's Lymphoma, มะเร็งเม็ดเลือดขาวแบบเรื้อรัง (Chronic Lymphoid Leukemia) และนอกจากนี้ยังนำคลอแรมบิวซิลมาใช้ในการรักษา Waldenstrom's macroglobulinaemia, Nephrotic syndrome, Mycosis fungoides, Gestational trophoblastic neoplasia, Histiocytosis X syndrome ได้อีกด้วย ดังได้กล่าวแล้วในบทนำ

ยาคลอแรมบิวซิลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาคลอแรมบิวซิลเป็นอนุพันธุ์ของสารเคมีกลุ่ม Aromatic Nitrogen Mustard ซึ่งอยู่ในกลุ่มยาที่เรียกว่า Alkylating agents โดยกระบวนการออกฤทธิ์เพื่อต้านมะเร็งของยาคลอแรมบิวซิลคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์โดยการจับหรือรวมตัวกับดีเอ็นเอ (DNA) ให้เป็นสารประกอบเชิงซ้อนที่ทำให้ดีเอ็นเอทำหน้าที่ไม่ได้ เนื่องจากเกิดขบวนการเชื่อมกันของดีเอ็นเอ ทำให้ไม่มีการแบ่งตัวของเซลล์ มะเร็งเกิดขึ้นได้ จึงเสมือนว่ายายับยั้งการสร้างโปรตีน การสร้างดีเอ็นเอ และหยุดเซลล์มะเร็งไม่ให้มีการแบ่งตัวเกิดขึ้นจึงไม่เกิดการลุกลามของเซลล์มะเร็งขึ้น

ยาคลอแรมบิวซิลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

รูปแบบที่มีจำหน่ายของยาคลอแรมบิวซิลในประเทศไทย มีรูปแบบทางเภสัชภัณฑ์คือ ยาเม็ดเคลือบฟิล์ม (Film coated tablet) สำหรับรับประทาน ขนาด 2 มิลลิกรัม

ยาคลอแรมบิวซิลมีขนาดรับประทานหรือวิธีใช้ยาอย่างไร?

ยาคลอแรมบิวซิลเป็นยาเคมีบำบัดชนิดรับประทาน จัดเป็นยาควบคุมพิเศษ ยาจะมีเฉพาะในโรงพยาบาลเท่านั้น ดังนั้นไม่สามารถหาซื้อยาคลอแรมบิวซิลได้จากร้านยาทั่วไป

ขนาดยาสำหรับสำหรับเด็กและผู้ใหญ่ จะต้องได้รับการพิจารณาจากแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น โดยพิจารณาจากข้อบ่งใช้ของยาต่อโรค บางข้อบ่งใช้พิจารณาใช้เฉพาะในผู้ใหญ่เท่านั้น ไม่พิจารณาใช้ในเด็กเพราะไม่พบความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการรักษา ทั้งนี้การปรับขนาดยาจะมีปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงเช่น น้ำหนักตัว อายุ ค่าความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) ค่าการทำงานของไต ค่าการทำงานของตับและสภาพร่างกายผู้ป่วย

โดยพบว่าผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่อง เมื่อใช้ยานี้ควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิดจากแพทย์ เนื่องจากผู้ป่วยมีแนวโน้มเกิดภาวการณ์กดไขกระดูก (ไขกระดูกทำงานลดลง) เพิ่มขึ้น และในผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับบกพร่องรุนแรง ควรพิจารณาลดขนาดยาคลอแรมบิวซิลลง เพราะตัวยานี้ก่อพิษต่อตับได้

ในการกำหนดขนาดยาคลอแรมบิวซิลนั้นจะคำนวณขนาดยาที่ควรได้รับตาน้ำหนักของผู้ป่วย โดยน้ำหนักที่นำมาใช้ในการคำนวณนั้นสามารถเลือกใช้น้ำหนักอุดมคติ (Ideal Body Weight, คำนวณจากสูตรที่ต้องทราบจากน้ำหนักตัวและส่วนสูง) หรือน้ำหนักจริงของผู้ป่วย โดยจะเลือกใช้น้ำหนักระหว่างน้ำหนักอุดมคติกับน้ำหนักจริง น้ำหนักชนิดใดที่มีค่าน้อยกว่าจะนำมาใช้ในการกำหนดขนาดยา

หากท่านกำลังใช้ยานี้อยู่ควรรับประทานยาให้ตรงตามที่แพทย์สั่ง ไม่เพิ่มลดหรือปรับขนาดยาด้วยตนเองโดยเด็ดขาด หากท่านมีอาการไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ที่รุนแรง ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตเกิดขึ้นในช่วงระหว่างกำลังได้รับยาคลอแรมบิวซิลอยู่ ท่านควรต้องไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนกำหนดนัด เพื่อให้แพทย์พืจารณาปรับแก้ไขอาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าว รวมถึงให้การรักษาเพื่อลดความรุนแรงของอาการที่อาจเกิดขึ้นจากผลข้างเคียงของยาได้

ระหว่างใช้ยานี้ท่านควรตระหนักเสมอว่า ยาคลอแรมบิวซิลเป็นยาเคมีบำบัด ควรระมัดระวังในการใช้ยาและใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมทั้งยาคลอแรมบิวซิล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

แนะนำให้ผู้ป่วยรับประทานยาคลอแรมบิวซิลให้ตรงเวลาทุกวัน โดยแนะนำให้รับประทานขณะ ท้องว่างหรือก่อนอาหารอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพราะอาหารรบกวนการดูดซึมของยาเข้าสู่ร่างกายได้ โดยปกติแล้วยาคลอแรมบิวซิลจะรับประทานวันละ 1 ครั้ง ซึ่งการรับประทานยาเพียงวันละ 1 ครั้ง เพื่อให้ระดับยาในร่างกายคงที่และมีประสิทธิภาพ จึงควรรับประทานยาในเวลาเดียวกันของทุกวัน

กรณีลืมรับประทานยานี้ให้รับประทานยาทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากใกล้กับเวลาที่ต้องรับประทานยามื้อถัดไป (วันถัดไป) ให้รอรับประทานยามื้อถัดไปเลย โดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า เช่น ปกติรับประทานยาเวลา 6.00 น. หากผู้ป่วยนึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 6.00 น. ตอนเวลา 15.00 น. ก็ให้รับประทานยามื้อ 6.00 น. ทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากนึกขึ้นได้ในช่วงที่ใกล้กับช่วงเวลาของยามื้อถัดไป (หมายถึงเกินกว่า 12 ชั่วโมงจากเวลารับประทานยาปกติ) เช่น นึกขึ้นได้ว่าลืมรับประทานยามื้อ 6.00 น. ตอนเวลา 22.00 น.ของวันนั้น ให้รอรับประทานยามื้อถัดไปในขนาดยาปกติช่วงเวลาเดิมได้เลย โดยไม่ต้องนำยามื้อที่ลืมรับประทานมารับประทานเพิ่ม

การรับประทานยาเกินขนาดโดยอุบัติเหตุ มีรายงานพบว่าผู้ป่วยที่ได้รับยาคลอแรมบิวซิลในปริมาณมากกว่าขนาดที่ใช้ในการรักษาปกติ ทำให้เกิดพิษโดยเกิดการกดการทำงานของไขกระดูก ก่อให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ, โลหิตจาง และเกล็ดเลือดต่ำ เกิดความเป็นพิษต่อระบบประสาทโดยมีอาการตั้งแต่มีอาการกระวนกระวาย (Agitated behavior) และภาวะกล้ามเนื้อทำงานไม่ประสานกัน/เซ อาการเซ (Ataxia) หรืออาจเกิดอาการชักได้

สำหรับยาต้านพิษยาคลอแรมบิวซิล: ยังไม่มียาต้านพิษที่จำเพาะเจาะจงสำหรับยาคลอแรมบิวซิล แต่อย่างไรก็ตาม แพทย์จะให้การรักษาตามอาการทางคลินิกของผู้ป่วย หลังได้รับยาเกินขนาด แพทย์อาจพิจารณาให้การรักษาด้วยการให้เลือดถ้าจำเป็น

ยาคลอแรมบิวซิลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาการไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ของยาคลอแรมบิวซิลที่พบได้บ่อยเช่น

หากท่านกำลังใช้ยาคลอแรมบิวซิลอยู่และเกิดอาการไม่พึงประสงค์ดังต่อไปนี้เช่น อาเจียนอย่างหนัก ปวดท้องอย่างรุนแรง ท้องเสียหรือถ่ายท้องอย่างมากจนอาจทำให้เกิดภาวะขาดน้ำรุน แรงและมีภาวะสมดุลเกลือแร่ผิดปกติ (อาการที่สังเกตได้เช่น เหนื่อย สับสน อ่อนเพลีย อ่อนแรง หัวใจเต้นเร็ว) มีอาการเจ็บริมฝีปาก เจ็บภายในช่องปาก มีผื่นขึ้นตาผิวหนังอย่างลุกลามและรุน แรง มีสัญญาณของภาวะติดเชื้อเช่น มีไข้ (สูงกว่า 38 องศาเซลเซียส/Celsius) หนาวสั่น ไอ เจ็บคอ มีอาการปวดหรือแสบเวลาถ่ายปัสสาวะ ปวด บวม แดง และเจ็บตามร่างกาย ซึ่งหากท่านมีอา การดังที่กล่าวมาข้างต้นควรรีบไปพบแพทย์หรือไปยังโรงพยาบาลใกล้บ้านที่สะดวกทันทีก่อนวันนัด และแจ้งถึงประวัติการรับประทานยานี้ของท่านให้แพทย์ทราบด้วย

มีข้อควรระวังการใช้ยาคลอแรมบิวซิลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาคลอแรมบิวซิลดังนี้เช่น

ยาคลอแรมบิวซิลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาคลอแรมบิวซิลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  1. ยาคลอแรมบิวซิลเมื่อใช้ร่วมกับวัคซีนโรตา (Rotavirus vaccine, อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โรคท้องร่วงจากไวรัสโรตา) จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดการติดเชื้อไวรัสโรตาซึ่งก่อให้เกิดอาการท้องร่วง/ท้องเสียอย่างรุนแรงโดยเฉพาะในเด็ก เนื่องจากช่วงที่ผู้ป่วย ได้รับยาคลอแรมบิวซิล ภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของผู้ป่วยจะลดลงจึงเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่ใช้ทำวัค ซีนได้ง่าย
  2. ยาคลอแรมบิวซิลเมื่อใช้ร่วมกับวัคซีนชนิดเชื้อเป็น (Live vaccines: หมายถึง วัคซีนเชื้อเป็นที่ถูกผลิตขึ้นโดยใช้เชื้อโรคมาทำให้อ่อนฤทธิ์ลงจนไม่สามารถทำให้เกิดโรค แต่เชื้อยังมีฤทธิ์เพียงพอที่จะกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ เพื่อให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรคนั้นๆ) ตัวอย่างวัคซีนเชื้อเป็นเช่น วัคซีนหัด-หัดเยอรมัน-คางทูม วัคซีนอีสุกอีใส วัคซีนโปลิโอชนิดกิน วัคซีนไวรัส โรตา และวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดพ่นจมูก เป็นต้น ดังนั้นในช่วงที่กำลังได้รับยาคลอแรมบิวซิลอยู่ และจำเป็นต้องได้รับวัคซีนชนิดเชื้อเป็น อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดการติดเชื้อจากวัคซีนชนิดเชื้อเป็นได้เพราะภูมิคุ้มกันฯของผู้ป่วยจะลดลง เชื้อโรคที่อ่อนฤทธิ์ในวัคซีนอาจจะก่อโรคได้ในช่วงนี้ จึงไม่แนะนำให้สร้างภูมิคุ้มกันฯโดยใช้วัคซีนเชื้อเป็นในช่วงที่ได้รับยาคลอแรมบิวซิล
  3. ยาคลอแรมบิวซิลเมื่อใช้ร่วมกับยาบูโพพิออน (Bupropion: ยาเลิกบุหรี่, ยาต้านซึมเศร้า) อาจทำให้เกิดภาวะชักได้ง่ายขึ้นได้ ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาทั้งสองชนิดร่วมกัน
  4. ยาคลอแรมบิวซิลเมื่อใช้ร่วมกับยาฟีนิวบิวทาโซน (Phenylbutazone: ยาต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตรอยด์) อาจจำเป็นต้องปรับลดขนาดยาคลอแรมบิวซิลลง เนื่องจากมีความเป็นไปได้ที่ยาฟีนิวบิวทาโซนจะเพิ่มความเป็นพิษของยาคลอแรมบิวซิลได้

ควรเก็บรักษายาคลอแรมบิวซิลอย่างไร?

แนะนำเก็บยาคลอแรมบิวซิลในตู้เย็นที่อุณหภูมิประมาณ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) โดยเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดา ตำแหน่งที่เหมาะสมสำหรับเก็บยาคือ วางยา ณ ตำแหน่งภายในตู้เย็น ไม่เลือกตำแหน่งบริเวณฝาประตูตู้เย็น เนื่องจาก อุณหภูมิบริเวณฝาตู้เย็นอาจไม่สม่ำเสมอ ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งหรือใต้ช่องแช่แข็งโดยเด็ดขาด เนื่องจากอุณหภูมิต่ำเกินไป ไม่มีข้อมูลด้านความคงตัวของยานี้ภายนอกตู้เย็นว่าสามารถเก็บยาภายนอกตู้เย็นได้นานเท่าไหร่ แต่โดยทั่วไปแล้วหากนำยาออกจากตู้เย็นเกินกว่า 24 ชั่วโมงอาจพิจารณาว่ายาขาดความคงตัวไปแล้วแนะ นำให้ทิ้งยานี้ไป

นอกจากนี้ ควรเก็บยานี้ในภาชนะบรรจุเดิม เก็บยาให้พ้นจากแสงแดดและแสงสว่างที่กระทบยาได้โดยตรง หลีกเลี่ยงนำยาสัมผัสกับความร้อนที่มากเช่น เก็บยาในรถที่ตากแดดหรือเก็บยาในห้องที่มีอุณหภูมิสูง (มีแสงแดดส่องถึงทั้งวันหรือเป็นเวลานาน) ไม่เก็บยาในห้องที่ชื้นเช่น ห้องน้ำหรือห้องครัว และควรต้องเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาคลอแรมบิวซิลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาคลอแรมบิวซิลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
ลูเคอแรน (Leukeran) GlaxoSmithKline

บรรณานุกรม

1. Taketomo CK, Hodding, JH, Kraus DM, .Pediatric & Neonatal Dosage Handbook, 19th ed. Hudson, Ohio, Lexi-Comp, Inc.; 2012

3. Micromedex Healthcare Series, Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado

5. TIMS (Thailand). MIMS. 130th ed. Bangkok: UBM Medica ;2013
2. Lacy CF. Amstrong LL, Goldman MP, Lance LL. Drug Information handbook. 20th ed. Ohio: Lexi-Comp,Inc.; 2011-12. 4. Product Information:Leukeran: Chlorambucil, GlaxoSmithKline,Thailand. 6. สุภัสร์ สุบงกช. เภสัชบำบัดในโรคมะเร็ง. เอกสารประกอบงานประชุมวิชาการ Contemporary Review in Pharmacotherapy 2013



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน sirikul bkbkonep
Frame Bottom