Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม  อาการทางจิตเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาคลอร์โปรมาซีน (Chlorpromazine ย่อว่า CPZ) หรือชื่อการค้าอื่นเช่น Largactil, Thorazine เป็นหนึ่งในสมาชิกของกลุ่มยาเซโรโทนิน แอนตาโกนิสต์ (Serotonin antagonist) ทางคลินิกนำมาใช้เป็นยารักษาอาการทางจิตเวช ยานี้ถูกสังเคราะห์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1951 (พ.ศ. 2494) และมีการใช้อย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ตัวยาจะออกฤทธิ์ที่ตัวรับ (Receptor) ต่างๆอย่างมากมายซึ่งอยู่ในสมองและทำให้เกิดผลของการรักษาตามมา

อาการข้างเคียงที่โดดเด่นของยานี้ได้แก่ ท้องผูก ง่วงนอน และความดันโลหิตต่ำ รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทาน ยาเหน็บทวาร และยาฉีด

หลังจากตัวยานี้ถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดจะเกิดการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 90 -99% ตับจะเป็นอวัยวะที่คอยเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยานี้อย่างต่อเนื่อง ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 23 - 37 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำเพื่อกำจัดปริมาณยาครึ่งหนึ่งออกจากกระแสเลือดและผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้ระบุให้ยาคลอร์โปรมาซีนเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลควรมีสำรองไว้ใช้กับผู้ป่วย คณะกรรมการอาหารและยาของไทยก็ได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเช่นเดียวกัน การเลือกใช้ยานี้ต้องมีข้อมูลบางประการนำมาประกอบก่อนการตัดสินใจใช้ยาเช่น

ทั้งนี้ ระหว่างที่มีการใช้ยานี้แพทย์แพทย์จะกำกับผลกระทบ (ผลข้างเคียง) ที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยเพื่อความเข้าใจและผู้ป่วยสามารถปรับตัวได้ดียิ่งขึ้นเช่น

  • ยาคลอร์โปรมาซีนอาจทำให้วิงเวียน ง่วงนอน ตาพร่า ระหว่างที่ใช้ยาไม่ควรขับขี่ยวดยานพาหนะใดๆหรือทำงานกับเครื่องจักรเพราะอาจเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ผู้ที่ใช้ยานี้ไม่ควรอยู่ในสถานที่ที่มีอากาศร้อนเพราะอาจทำให้อุณหภูมิของร่างกายสูงเกินปกติ (Heat stroke)
  • ยานี้อาจทำให้ร่างกายอ่อนแอและติดเชื้อได้ง่ายขึ้น จึงควรดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม
  • การใช้ยานี้กับผู้สูงอายุอาจทำให้การควบคุมกล้ามเนื้อของผู้ป่วยรวมถึงการเคลื่อนไหวไม่ดีเหมือนเดิม
  • ยานี้ส่งผลให้ร่างกายมีฮอร์โมนโปรแลคติน (Prolactin, ฮอร์โมนเกี่ยวกับการเจริญ/ทำงานของเต้านม) เพิ่มมากขึ้น จึงอาจเกิดภาวะเต้านมโตหรือมีน้ำนมติดตามมา
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคเบาหวานด้วยยานี้อาจก่อให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำหรือสูงก็ได้
  • ระหว่างใช้ยานี้แพทย์จะคอยตรวจเลือด ตรวจสอบการทำงานของตับ-ไตเป็นระยะๆ
  • ยาคลอร์โปรมาซีนสามารถส่งผลต่อการตรวจเลือดตรวจหาค่าต่างๆได้ (เช่น ค่าน้ำตาล) ควรต้องสื่อสารและแจ้งให้แพทย์ทราบทุกครั้งว่ายังมีการใช้ยานี้อยู่หรือไม่

ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยในการใช้ยา ผู้ป่วยจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำและรับประทานยาตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาอย่างเคร่งครัด ต้องไม่ปรับเปลี่ยนแนวทางการรักษาของแพทย์ด้วยตนเอง

คลอร์โปรมาซีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

คลอร์โปรมาซีน

ยาคลอร์โปรมาซีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

คลอร์โปรมาซีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาคลอร์โปรมาซีนมีกลไกการออกฤทธิ์กับตัวรับที่อยู่ในสมองซึ่งถูกเรียกว่า Postsynaptic dopamine receptor จึงมีผลต่อสารสื่อประสาทต่างๆที่หลั่งออกมาจากสมองและส่งผลให้เกิดฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

คลอร์โปรมาซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาคลอร์โปรมาซีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาเม็ด ขนาด 25, 50, 100, 200 และ 250 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ดที่ผสมร่วมกับยาอื่นเช่น Chlorpromazine HCl 25 มิลลิกรัม + Amobarbital/ยาทางจิตเวช 50 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาแคปซูล ขนาด 10 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาฉีด ขนาด 50 มิลลิกรัม/2 มิลลิลิตร

คลอร์โปรมาซีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

การใช้ยาคลอร์โปรมาซีนจะต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาที่จะแตกต่างกันออกไปตามชนิดและความรุนแรงของอาการ ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะอาการทางจิตเวชเช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุตั้งแต่ 12 ปีขึ้นไป: รับประทานครั้งละ 25 มิลลิกรัมวันละ 3 ครั้ง สามารถรับประทานครั้งเดียว 75 มิลลิกรัมก่อนนอน ขนาดรับประทานเพื่อคงระดับการรักษาอยู่ที่ 200 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กที่อายุ 1 - 12 ปี: รับประทาน 0.5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุกๆ 4 - 6 ชั่วโมง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี: ยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดในขนาดยานี้ในเด็กวัยนี้ การใช้ยานี้ในเด็กวัยนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*อนึ่ง: สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาคลอร์โปรมาซีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาคลอร์โปรมาซีนตรงเวลา หากลืมรับประทานยาสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

คลอร์โปรมาซีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาคลอร์โปรมาซีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการท้องผูก วิงเวียน และง่วงนอน ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว ตัวสั่น ชัก ปากแห้ง ม่านตาขยาย คลื่นไส้ เป็นต้น

*อาการของผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาด: จะพบภาวะความดันโลหิตต่ำอย่างรุนแรง มีภาวะโคม่า มีอาการชัก มีไข้ ปากแห้ง หัวใจเต้นผิดจังหวะ หากพบอาการเหล่านี้ต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้คลอร์โปรมาซีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาคลอร์โปรมาซีนเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาคลอร์โปรมาซีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

คลอร์โปรมาซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาคลอร์โปรมาซีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาคลอร์โปรมาซีนอย่างไร?

ควรเก็บยาคลอร์โปรมาซีนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในห้องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

คลอร์โปรมาซีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาคลอร์โปรมาซีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Ama (เอมา) Atlantic Lab
Ammipam (แอมมิแพม) MacroPhar
Chlopazine (คลอปาซีน) Condrugs
Chlorpromazine GPO (คลอโพรมาซีน จีพีโอ) GPO
Chlorpromed (คลอโพรเมด) Medifive
Matcine (แมทซีน) Atlantic Lab
Plegomazine (พลีโกมาซีน) Chew Brothers
Pogetol (โพจีทอล) Cental Poly Trading
Prozine (โพรซีน) Utopian

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Chlorpromazine [2015,Sept5]
  2. http://www.drugs.com/cdi/chlorpromazine.html [2015,Sept5]
  3. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Chlorpromazine [2015,Sept5]
  4. http://www.mims.com/Thailand/Drug/info/Chlorpromed/?type=brief [2015,Sept5]
  5. http://www.mims.com/India/drug/info/chlorpromazine/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Sept5]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/chlorpromazine-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Sept5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom