Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ข้อ  กระดูกและช้อ  

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ข้อติดเชื้อ 

บทนำ

ข้ออักเสบติดเชื้อ หรือข้อติดเชื้อ (Septic arthritis หรือ Infectious arthritis) คือการอักเสบติดเชื้อของข้อต่างๆของร่างกาย ที่ส่วนใหญ่สาเหตุมักเกิดจากข้อติดเชื้อแบคทีเรีย โดยข้อติดเชื้อที่พบได้น้อยมาก คือข้อติดเชื้อไวรัส และที่พบได้ในกลุ่มผู้มีภูมคุ้มกันต้านทานโรคต่ำ/บกพร่อง คือ ข้อติดเชื้อรา

ข้ออักเสบติดเชื้อมีชื่อเรียกต่างๆได้หลายชื่อ เช่น

ข้ออักเสบติดเชื้อ ทั่วไปมักเกิดเพียงข้อเดียว แต่พบเกิดหลายข้อพร้อมกัน หรือเกิดทีละข้อๆไม่พร้อมกันก็ได้ ขึ้นกับสาเหตุและสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย ทั้งนี้ข้อติดเชื้อสามารถเกิดได้กับทุกข้อของร่างกาย โดยข้อที่มีการติดเชื้อบ่อยที่สุด คือ ข้อเข่า และข้อสะโพก

ข้ออักเสบติดเชื้อ เป็นโรคพบได้เรื่อยๆ สถิติทั่วไปในแต่ละปีพบโรคนี้ได้ต่างกันในแต่ละประเทศ กล่าวคือ ประมาณ 4 -29 รายต่อประชากร 1 แสนคน โรคนี้พบได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็กเล็กไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่พบได้สูงขึ้นในผู้สูงอายุ โดยประมาณ 45% จะพบในผู้มีอายุสูงกว่า 65 ปีเพราะเป็นวัยที่มีปัจจัยเสี่ยงเกิดโรคติดเชื้อสูงกว่าวัยอื่น ทั้งนี้ ผู้หญิงและผู้ชายพบโรคนี้ได้ใกล้เคียงกัน

อะไรคือสาเหตุของข้ออักเสบติดเชื้อ?

ข้ออักเสบติดเชื้อ

ข้ออักเสบติดเชื้อมีสาเหตุจากข้อติดเชื้อโรค ซึ่งอาจจากเชื่อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส หรือเชื้อรา โดยถ้าข้อติดเชื้อเกิดอย่างรวดเร็วและรักษาให้หายได้ภายในระยะเวลาประมาณ 3-4 สัปดาห์เรียกว่า “ข้ออักเสบติดเชื้อเฉียบพลัน หรือข้อติดเชื้อเฉียบพลัน(Acute infectious arthritis)” แต่ถ้าข้อติดเชื้อเป็นๆหายๆเรื้อรัง มีอาการเรื้อรัง และใช้เวลารักษานานหลายเดือน เรียกว่า “ข้ออักเสบติดเชื้อเรื้อรัง หรือข้อติดเชื้อเรื้อรัง(Chronic infectious arthritis)”

ก. ข้อติดเชื้อแบคทีเรียชนิดไม่ใช่เชื้อหนองใน: เป็นสาเหตุเกิดบ่อยที่สุด คือ ประมาณ 80%ของผู้ป่วยข้อติดเชื้อทั้งหมด โดยส่วนใหญ่พบเกิดจากเชื้อ Staphylococcus(พบได้ประมาณ 40-50%) และ Streptococci(พบได้ประมาณ 25-30%) นอกนั้นเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดต่างๆทั้งแบคทีเรียชนิดแกรมบวกหรือชนิดแกรมลบ ซึ่งถ้าข้อติดเชื้อจากแผลถูกตำ มักเกิดจากเชื้อ Pseudomanas และที่มักพบในเด็กคือ ข้อติดเชื้อ Hemophilus influenzae

ทั้งนี้ การติดเชื้อแบคทีเรียต่างๆ มักตรวจพบเชื้อได้จากการเพาะเชื้อจากของเหลว หรือจากหนอง ที่อยู่ในข้อ โดยอัตราตรวจพบได้สูงถึงประมาณ 90%

ข. ข้อติดเชื้อแบคทีเรียหนองใน: มักพบในคนวัยหนุ่มสาวที่มีเพศสัมพันธ์บ่อย (Sexually active) สถิติเกิดต่างกันมากในแต่ละประเทศขึ้นกับการสาธารณสุขของประเทศนั้นๆ โดยมีรายงานเกิดได้ต่ำเพียงประมาณ 5 รายต่อประชากร 1 แสนคน ไปจนสูงถึง ประมาณ 900 รายต่อประชากร 1 แสนคน

ค. แบคทีเรียที่มักเป็นสาเหตุเกิดข้อติดเชื้อเรื้อรัง: เช่น จากเชื้อ วัณโรค

ง. เชื้อไวรัส: พบเป็นสาเหตุได้น้อย เช่นจาก เชื้อ เอชไอวี เชื้อโรคหัดเยอรมัน ไวรัสตับอักเสบ บี

จ. เชื้อรา: มักพบในผู้มีภูมิคุ้มกันต้านทานโรคต่ำ แต่ก็พบได้น้อย เช่น ในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยโรคเบาหวาน โดยเชื้อราที่พบเป็นสาเหตุบ่อย คือเชื้อ Candida

ทั้งนี้ การติดเชื้อของข้อ เกิดได้จากหลายทาง ที่พบบ่อย คือ

ข้ออักเสบติดเชื้อมีอาการอย่างไร?

อาการของข้อติดเชื้อที่พบบ่อยที่สุดคือ มีไข้สูง ร่วมกับมีอาการปวด/เจ็บอย่างมากที่ข้อที่ติดเชื้อ ซึ่งข้อที่ติดเชื้อจะ บวม แดง ส่งผลให้เคลื่อนไหวข้อไม่ได้จากเจ็บข้อมาก ส่วนอาการอื่นนอกจากนั้น เช่น

ใครมีปัจจัยเสี่ยงเกิดข้ออักเสบติดเชื้อ?

ผู้มีปัจจัยเสี่ยงเกิดข้อติดเชื้อ ได้แก่

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

เมื่อมีอาการดังกล่าวในหัวข้อ อาการ โดยเฉพาะในกลุ่มมีปัจจัยเสี่ยง ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเร็วที่สุด เพราะผลการรักษาโรคข้อติดเชื้อจะชึ้นกับการได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่รวดเร็ว

แพทย์วินิจฉัยข้ออักเสบติดเชื้ออย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคข้อติดเชื้อได้จาก ลักษณะทางคลินิก คือ ประวัติอาการ ประวัติสาเหตุที่เกิดโรค ประวัติการเจ็บป่วย การใช้ยาต่างๆ ประวัติการผ่าตัด ประวัติเพศสัมพันธ์ การตรวจร่างกาย และการตรวจคลำข้อที่มีอาการ หลังจากนั้นจะเป็นการตรวจเพื่อยืนยันการวินิจฉัยและการตรวจหาเชื้อที่เป็นสาเหตุ ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ว่าสงสัยโรคเกิดจากเชื้ออะไร ซึ่งการตรวจสืบค้นต่างๆ เช่น การตรวจเลือดดูค่าต่างๆ เช่น ซีบีซี(CBC) การตรวจเลือดดูสารภูมิแพ้ หรือสารก่อภูมิแพ้ การตรวจเชื้อและการเพาะเชื้อจากหนอง/ของเหลวที่ดูดออกมาจากข้อ การตรวจเพาะเชื้อจากเลือด การเอกซเรย์ภาพข้อที่มีอาการ เป็นต้น

รักษาข้ออักเสบติดเชื้อ อย่างไร?

แนวทางการรักษาข้อติดเชื้อ ได้แก่ การรักษาสาเหตุ การรักษาประคับประคองตามอาการ และอื่นๆ

ก. การรักษาสาเหตุ: เป็นการรักษาที่สำคัญที่สุด คือ

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ: คือการรักษาตามอาการของผู้ป่วย เช่น ยาแก้ปวด การให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำกรณีกินอาหารได้น้อย การจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อเพื่อลดอาการปวด เป็นต้น

ค. อื่นๆ: เช่น

ข้ออักเสบติดเชื้อมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข่างเคียงที่อาจพบได้จากข้อติดเชื้อ เช่น

ข้ออักเสบติดเชื้อมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคข้อติดเชื้อขึ้นกับหลายปัจจัย ปัจจัยที่ทำให้การพยากรณ์โรคไม่ดี คือ

ทั้งนี้ โดยทั่วไป ถ้าได้รับการรักษาที่รวดเร็ว และไม่มีปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้การพยากรณ์โรคแย่ลง ข้อติดเชื้อมักรักษาได้หาย และข้อกลับมาใช้งานได้ใกล้เคียงปกติ แต่ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงที่ไม่ดี ข้อติดเชื้ออาจเป็นเหตุให้เสียชีวิตจากการติดเชื้อในกระแสโลหิตได้ประมาณ 10-20%

ดูแลตนเองอย่างไร?

การรักษาข้อติดเชื้อ ที่ในระยะแรกแพทย์มักให้ผู่ป่วยอยู่รักษาในโรงพยาบาล ซึ่งเมื่อแพทย์อนุญาติให้กลับบ้านได้ การดูแลตนเองที่บ้าน คือ

  • ปฏิบัติตาม แพทย์ พยาบาล นักกายภาพบำบัด แนะนำ
  • กินยาต่างๆที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา ไม่หยุดยาเอง
  • รักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงด้วยการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน(สุขบัญญัติแห่งชาติ)
  • ดูแลฟื้นฟูข้อตามคำแนะนำของ แพทย์ พยาบาล และนักกายภาพบำบัด สม่ำเสมอ
  • รักษา ควบคุมโรคที่เป็นต้นเหตุแห่งข้อติดเชื้อ เช่น โรคเยื่อบุหายใจอักเสบ ฟันผุ
  • ไม่ใช้เข็มฉีดยาที่ไม่สะอาด ที่ไม่ปลอดเชื้อ
  • พบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดเสมอ

ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

กรณีข้อติดเชื้อ ที่เมื่อกลับมาอยู่บ้านแล้ว ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเมื่อ

ป้องกันข้ออักเสบติดเชื้อ อย่างไร?

การป้องกันข้อติดเชื้อ ได้แก่

บรรณานุกรม

  1. Horowitz,D., and Katzap,E. (2011). Am Fam Physician. 84, 653-660.
  2. http://emedicine.medscape.com/article/236299-overview#showall [2016,Sept3]
  3. https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000430.htm\ [2016,Sept3]
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Septic_arthritis [2016,Sept3]
  5. http://www.clevelandclinicmeded.com/medicalpubs/diseasemanagement/rheumatology/septic-arthritis/ [2016,Sept3]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน montreeza66666 misterT
Frame Bottom