Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ระบบต่อมไร้ท่อ  สูตินรีเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ผู้หญิงมีขนเหมือนผู้ชาย 

บทนำ

ขนดก หรือ ภาวะมีขนแบบชาย(Hirsutism) ไม่ใช่โรค แต่เป็นอาการแสดงหรือเป็นภาวะที่เกิดจาก โรคบางชนิด หรือจากผลข้างเคียงของยาบางชนิด ที่พบเกิดในผู้หญิงที่ส่งผลให้ผู้หญิงมีขนตามร่างกายดกมากเกินปกติ มักเกิดตั้งแต่เริ่มวัยรุ่นจนถึงวัยหมดประจำเดือน โดยผู้หญิงที่มีภาวะขนดกนี้ จะมีขนที่มีลักษณะเหมือนขนของผู้ชาย คือ สีเข็ม และหยาบ และเกิดในตำแหน่งที่พบขนในผู้ชาย เช่น เหนือริมฝีปาก(หนวด) ที่คาง(เครา) กลางหน้าอก แผ่นหลัง หน้าท้องส่วนต่ำกว่าสะดือ บริเวณต้นแขน และบริเวณต้นขา

ภาวะขนดก พบได้ประมาณ 10%ในผู้หญิงยุโรปและสหรัฐอเมริกา แต่ยังไม่มีรายงานสถิติในหญิงเอเซีย

อนึ่ง ภาวะขนดกมีชื่ออื่นๆ เช่น ภาวะขนดก, ผู้หญิงขนดก, หญิงมีขนแบบชาย, ภาวะขนดกในสตรี, ภาวะขนดกในหญิง, ผู้หญิงมีขน

ขนดกมีสาเหตุจากอะไร?

ขนดก

การเกิดภาวะขนดก เกิดจากเซลล์สร้างขนได้รับการกระตุ้นจากฮอร์โมนแอนโดรเจน(Androgen, กลุ่มฮอร์โมนเพศชายที่ส่วนใหญ่คือฮอร์โมน Testosterone ที่มีหน้าที่ทำให้เกิดความเป็นชาย เช่น มีขน มีกล้ามเนื้อ มีการเจริญเติบโตของอวัยวะเพศชาย และมีเสียงใหญ่) ที่มีมากเกินปกติในผู้หญิงที่กระตุ้นให้เกิดภาวะขนดก ในผู้ป่วยบางราย ฮอร์โมนแอนโดรเจนมีปริมาณปกติ แต่เซลล์สร้างขนของผู้ป่วยมีความไวเกิน(Hypersensitivity)ต่อฮอร์โมนแอนโดรเจน จึงส่งผลให้เซลล์สร้างขน สร้างขนได้มากขึ้นจนเกิดเป็นภาวะขนดก

ทั้งนี้ สาเหตุพบบ่อยของการมีฮอร์โมนแอนโดรเจนในร่างกายสูงขึ้น หรือเซลล์สร้างขนไวเกินต่อฮอร์โมนแอนโดรเจน ได้แก่ โรคของรังไข่ ที่เรียกว่า โรคPCOS ซึ่งพบเป็นสาเหตุขนดกในผู้หญิงบ่อยที่สุด ประมาณ 70-80%ของภาวะขนดกในผู้หญิงทั้งหมด

นอกนั้นเป็นสาเหตุอื่นที่พบได้น้อย เช่น

อนึ่ง ประมาณ 5-10%ของผู้ป่วย แพทย์หาสาเหตุการเกิดภาวะขนดกไม่พบ เพราะ ผู้ป่วยมีปริมาณฮอร์โมนแอนโดรเจนในร่างกายปกติ ซึ่งมักพบในผู้ป่วยที่มีประวัติขนดกในครอบครัว จึงเชื่อว่า สาเหตุน่ามาจากพันธุกรรมที่ทำให้ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีเซลล์สร้างขนที่มีความไวเกินต่อฮอร์โมนแอนโดรเจน

ใครมีปัจจัยเสี่ยงเกิดขนดก?

หญิงที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะขนดก ได้แก่

  • มีประวัติคนในครอบครัวมีภาวะขนดก
  • หญิงที่มีเชื้อชาติเป็น คนตะวันตก คนตะวันออกกลาง หรือคนเอเชียใต้

ขนดกมีอาการอย่างไร?

อาการของภาวะขนดก คือ สตรีมีขนขึ้นแบบผู้ชาย คือมี หนวด เครา ขนหน้าอก ขนหน้าท้องส่วนที่ต่ำกว่าสะดือ ขนที่ ด้านหลัง ต้นแขน และต้นขา และขนจะมีลัษณะหยาบ และมีสีเข็ม

นอกจากนั้น ยังอาจพบอาการอื่นร่วมด้วยได้ เช่น

นอกจากนั้น กรณีสาเหตุภาวะขนดกเกิดจาก Cushing syndrome หรือ จากผลข้างเคียงของยากลุ่ม Corticosteroid อาการที่อาจพบได้เพิ่มเติม เช่น

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอ เมื่อมีอาการดังได้กล่าวในหัวข้อ “อาการฯ” เพื่อได้รับการวินิจฉัยหาสาเหตุ เพื่อการรักษาแต่เนิ่นๆ ที่จะให้ผลในการรักษาควบคุมโรคได้ดี

แพทย์วินิจฉัยขนดกอย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยภาวะขนดกได้จากลักษณะทางคลินิกของผู้ป่วย คือ จากอาการของผู้ป่วยดังได้กล่าวในหัวข้อ”อาการฯ” และสามารถวินิจฉัยหาสาเหตุของภาวะขนดกได้จาก การสอบถามประวัติทางการแพทย์ต่างๆ เช่น โรคประจำตัว โรคต่างๆที่เคยเป็นในอดีต ยาต่างๆที่ผู้ป่วยใช้อยู่ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบัน ยาแผนโบราญ สมุนไพร อาหารเสริม และผลิตภัณฑ์อาหารเสริม ประวัติญาติพี่น้องมีภาวะขนดกในครอบครัว การตรวจร่างกาย การตรวจคลำพบก้อนเนื้อในช่องท้อง การตรวจภายในดูโรคของรังไข่ และการตรวจสืบค้นอื่นๆเพิ่มเติมตามดุลพินิจของแพทย์ เช่น การตรวจเลือด และ/หรือการตรวจปัสสาวะ เพื่อดูระดับฮอร์โมนเพศ การตรวจภาพช่องท้อง หรือ สมอง ด้วย อัลตราซาวด์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และ/หรือเอมอาร์ไอ ในกรณีแพทย์สงสัย โรคของต่อมหมวกไต รังไข่ หรือ โรคของต่อมใต้สมอง และอาจมีการดูด/เจาะรอยโรคที่ตรวจพบเพื่อนำเซลล์จากรอยโรค มาตรวจทางเซลล์วิทยา หรือมีการตัดชิ้นเนื้อจากรอยโรคเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา ซึ่งการตรวจสืบค้นเพิ่มเติมเหล่านี้ แพทย์จะเลือกตรวจด้วยวิธีใด จะขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป และไม่จำเป็นต้องตรวจเหมือนกันในผู้ป่วยทุกราย

รักษาภาวะขนดกอย่างไร?

แนวทางการรักษาภาวะขนดก คือ การรักษาสาเหตุ ร่วมกับการรักษาภาวะขนดก

ก. การรักษาสาเหตุ: คือการรักษาที่จะแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละรายตามสาเหตุที่ทำให้เกิดขนดก เช่น การรักษาโรคPCOS กรณีสาเหตุเกิดจากโรค PCOS, การผ่าตัดเนื้องอกกรณีสาเหตุเกิดจากเนื้องอกของอวัยวะต่างๆ เช่น เนื้องอกต่อมใต้สมอง หรือเนื้องอกต่อมหมวกไต, การหยุดใช้ยานั้นๆกรณีสาเหตุเกิดจากผลข้างเคียงของยา, การลดน้ำหนักตัว การควบคุมอาหาร และการออกกกำลังกาย กรณีสาเหตุจาก โรคอ้วน หรือน้ำหนักตัวเกิน เป็นต้น

แนะนำอ่านเพิ่มเติมรายละเอียดในเรื่องโรคต่างๆที่เป็นสาเหตุรวมถึงวิธีรักษา ได้จาก เว็บ haamor.com

ข. การรักษาภาวะขนดก: เพื่อให้ขนลดลงจนภาพลักษณ์ผู้ป่วยกลับเป็นปกติหรือใกล้เคียงปกติ เช่น

อนึ่ง การจะเลือกใช้ยาตัวใดในการรักษา จะขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีแต่ละผู้ป่วยไป

ขนดกมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากภาวะขนดก คือ คุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ที่ขาดความมั่นใจในตนเองจากภาพลักษณ์

นอกจากนั้น คือ ผลข้างเคียงจากสาเหตุ ที่จะต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย เช่น กระดูกบางหรือกระดูกพรุน กรณีสาเหตุเกิดจาก Cushing syndrome; มีประจำเดือนผิดปกติ หรือขาดประจำเดือน กรณีสาเหตุเกิดจากโรค PCOS เป็นต้น แนะนำอ่านเพิ่มเติมรายละเอียดในเรื่องโรคต่างๆที่เป็นสาเหตุรวมถึงผลข้างเคียงได้จาก เว็บ haamor.com

ขนดกมีการพยากรณ์โรคอย่างไร?

การพยากรณ์โรคในภาวะขนดก จะขึ้นกับสาเหตุซึ่งทั่วไปเป็นสาเหตุที่ควบคุม รักษาได้ ส่วนเรื่องของตัวขนดกเอง ก็สามารถควบคุมรักษาได้เช่นกัน แต่อาจต้องได้รับการรักษาในระยะยาว หรือตลอดชีวิตในบางคน ทั้งนี้ขึ้นกับสาเหตุและการตอบสนองต่อการรักษาที่อาจแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย

ดูแลตนเองอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อมีภาวะขนดก ได้แก่

ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อ

ป้องกันภาวะขนดกอย่างไร?

การป้องกันภาวะขนดกให้ได้เต็มร้อยเป็นไปไม่ได้ เพราะสาเหตุมีหลากหลายที่รวมถึงสาเหตุจากทางพันธุกรรม และจากเนื้องอกของอวัยวะต่างๆ

แต่อย่างไรก็ตาม การควบคุมอาหารและการออกกำลังกายเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรคอ้วนและน้ำหนักตัวเกิน รวมถึงไม่ซื้อยาต่างๆใช้เอง เพื่อช่วยลดโอกาสเกิดผลข้างเคียงจากยาที่อาจทำให้เกิดภาวะขนดก ก็สามารถช่วยป้องกัน/ลดปัจจัยเกิดภาวะขนดกลงได้

บรรณานุกรม

  1. Bode,D. et al. Am Fam Physician. 2012;85(4):373-380
  2. Hon. A. et al. Arq Bros Endocrinol Metab.2014;58:97-107
  3. Hunter,M., and Carex, P. Am Fam Physician. 2003;67:2565-2572
  4. Sachdeva, S. Indian J Dermatol. 2010;55(1):3-7
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Hirsutism [2018,July14]
  6. http://emedicine.medscape.com/article/121038-overview#showall [2018,July14]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน 19321 bigboss47307 Izax hon wanrada monday000
Frame Bottom