Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  nail  skin  cancer  oncology  มะเร็ง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เล็บผิดปกติ  เล็บผิดปกติหลังยาเคมีบำบัด 

ทำไมยาเคมีบำบัดถึงทำให้ผิวหนังและเล็บมีการเปลี่ยนแปลง?

ยาเคมีบำบัดมีคุณสมบัติในการทำลายเซลล์ โดยก่อให้เซลล์เกิดการบาดเจ็บ และตายได้ แต่จะทำลายเซลล์มะเร็งมากกว่าเซลล์ปกติมากมาย นอกจากนั้นเซลล์ปกติยังมีคุณสมบัติที่จะซ่อมแซมฟื้นตัวจากการบาดเจ็บได้ดีกว่าเซลล์มะเร็งมาก เพราะคุณสมบัติเหล่านี้ เราจึงนำยาเคมีบำบัดมารักษาโรคมะเร็ง เพราะเซลล์ปกติภายหลังเกิดการบาดเจ็บจากยาเคมีบำบัดก็จะฟื้นตัวกลับเป็นปกติภายหลังครบการรักษาทางเคมีบำบัดแล้ว ทั้งนี้เซลล์ปกติที่จะเกิดการบาดเจ็บได้ง่าย คือเซลล์ที่มักมีการเจริญเติบโตอยู่เสมอ หนึ่งในเซลล์เหล่านั้น คือ เซลล์ของผิวหนัง และของเล็บ ดังนั้นภายหลังได้ยาเคมีบำบัด จึงเกิดมีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังและของเล็บผิดปกติไปจากเดิม

การเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง และของเล็บ จะมากหรือน้อย ขึ้นกับชนิดและปริมาณ(Dose) ของยาเคมีบำบัด ซึ่งโดยทั่วไป จะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังและของเล็บตั้งแต่จบคอร์ส (Course) แรกของยาเคมีบำบัด และความผิดปกติจะค่อยๆสะสมเพิ่มขึ้นตามจำนวนคอร์สของยาเคมีบำบัด ทั้งนี้ยาเคมีบำบัดโดยทั่วไปมักให้ตั้งแต่ 3 คอร์สขึ้นไป (หนึ่งคอร์สของยาเคมีบำบัด อาจมีได้ตั้งแต่ 1 วันไปจนถึงประมาณ 4-7 วัน หรืออาจนานกว่านั้น ทั้งนี้แตกต่างกันในแต่ละโรคมะเร็ง)

อย่างไรก็ตาอาการผิดปกติต่างๆที่เกิดขึ้นกับผิวหนังและเล็บ มักจะกลับสู่ภาวะปกติภายหลังครบยาเคมีบำบัดได้ประมาณ 3-6 เดือนไปแล้ว

ผิวหนังมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้างเมื่อได้รับเคมีบำบัด?

การเปลี่ยนแปลงทางผิวหนังและเล็บจากยาเคมีบำบัด

การเปลี่ยนแปลงของผิวหนังที่อาจพบได้ หลังจากได้รับยาเคมีบำบัด คือ

เล็บเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้างเมื่อได้รับเคมีบำบัด?

ลักษณะผิดปกติของเล็บภายหลังได้รับยาเคมีบำบัด คือ

  • สีเล็บอาจผิดปกติ อาจเหลือง หรือ ดำคล้ำ ขึ้นกับชนิดของยาเคมีบำบัด
  • มีเส้นเกิดขึ้นบนเล็บ อาจเกิดได้ทั้งตามขวางและตามยาว อาจเป็นเส้นสีขาว หรือ สีคล้ำ
  • เล็บเปราะ แตกง่าย เล็บหลุดง่าย
  • ติดเชื้อที่ผิวรอบๆเล็บได้ง่าย
  • รูปร่าง ลักษณะอื่นๆของเล็บนอกเหนือจากที่กล่าวแล้ว อาจผิดปกติไปจากเดิม

ป้องกันผิวหนังและเล็บเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการป้องกันการเกิดการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังและของเล็บจากยาเคมีบำบัด แต่ดังกล่าวแล้ว โดยทั่วไปอาการเหล่านี้จะกลับเป็นปกติภายหลังครบยาเคมีบำบัดแล้วประมาณ 3-6 เดือน

ดูแลตนเองอย่างไรเมื่อมีผิวหนังและ/หรือเล็บเปลี่ยนแปลง? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลผิวหนังและเล็บเมื่อได้ยาเคมีบำบัด

  • รักษาความสะอาดผิวหนังและเล็บเสมอ
  • ใช้สบู่อ่อน สบู่เด็ก
  • งดการทำเล็บ ตัดเล็บให้สั้น (ไม่ใช่ตัดให้กุด)
  • ใส่ถุงมือเสมอเมื่อต้องทำงานสกปรก เช่น ล้างจาน
  • ผู้ชายต้องใช้เครื่องโกนหนวดไฟฟ้า และหลีกเลี่ยงการโกนหนวดทุกวัน
  • ไม่ใช้เครื่องสำอาง รวมทั้งน้ำหอม
  • เลือกใช้ยาระงับกลิ่นตัวเท่าที่จำเป็น เลือกชนิดที่ไม่มีกลิ่น และไม่มียาทำให้ผิวขาว
  • อาบน้ำที่อุณหภูมิปกติ หรือไม่อุ่นจัด ไม่เช็ดตัวรุนแรง ไม่ขัดผิวรุนแรง
  • ใช้โลชั่นบำรุงผิว และเล็บบ่อยๆ สม่ำเสมอ
  • เมื่อออกแดด ใช้ยากันแดด สวมหมวก หรือใช้ร่ม สวมใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว
  • เสื้อผ้า ชุดชั้นในต้องไม่รัดแน่น ไม่ก่อการระคายเคืองผิว ควรเป็นผ้าฝ้าย 100%
  • ใช้ผลิตภัณฑ์ซักผ้าที่อ่อนโยนต่อผิว
  • ขณะให้ยาเคมีบำบัด ถ้าน้ำเกลือไม่หยด ตำแหน่งให้ยาบวม หรือเจ็บ ต้องรีบแจ้งพยาบาล/แพทย์ทันที
  • ทาน้ำยาคาลามายด์ (Calamine lotion) หรือกินยาแอนติฮีสตามีน (Antihista mine) ถ้าเกิดอาการคัน โดยปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ
  • ดื่มน้ำสะอาดเพิ่มมากขึ้นเพื่อลดภาวะขาดน้ำ ผิวจะแห้งมากขึ้น อย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว เมื่อไม่มีโรคต้องจำกัดน้ำดื่ม
  • เมื่อเจ็บตามรอยของหลอดเลือดดำที่ให้ยาเคมีบำบัด ทาบริเวณที่เจ็บด้วยยาครีม หรือเจล/Gel ในกลุ่มยาเอนเสดส์ (NSAIDs, Non steroidal anti inflammatory drugs) โดยปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ
  • ควรพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเมื่อ

บรรณานุกรม

  1. http://www.cancer.gov/cancertopics/coping/chemo-side-effects [2016,Nov12]
  2. DeVita, V., Hellman, S., and Rosenberg, S. (2005). Cancer: principles& practice of oncology (7th edition). New York: Lippincott Williams & Wilkins.
  3. http://www.cancer.org/Treatment/TreatmentsandSideEffects/TreatmentTypes/Chemotherapy/ChemotherapyPrinciplesAnIn-depthDiscussionoftheTechniquesanditsRoleinTreatment/chemotherapy-principles-indepth-toc [2016,Nov12]
  4. http://chemocare.com/chemotherapy/side-effects/skin-reactions.aspx [2016,Nov12]
  5. http://www.dermnetnz.org/reactions/chemotherapy-toxicity.html [2016,Nov12]
  6. http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/treatmenttypes/chemotherapy/understandingchemotherapyaguideforpatientsandfamilies/understanding-chemotherapy-more-side-effects-skin-and-nail-changes [2016,Nov12]
Updated 2016,Nov12


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 9 คน popeppo nightmelons padungchob19 Nongbeer eurokungza a1v4d PPaapp Panupol mdnatt
Frame Bottom