Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  สูตินรีเวช 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

รกไม่คลอด 

การล้วงรกคืออะไร?

ในการคลอดบุตรปกติทางช่องคลอด เมื่อทารกคลอดออกมาแล้ว มดลูกจะหดรัดตัวทำให้รกที่เกาะที่ผนังโพรงมดลูกถูกแยกจากตำแหน่งที่เกาะภายในโพรงมดลูก พร้อมที่จะคลอดรกออกมา พบว่าประมาณ 5 - 10 นาทีหลังจากทารกคลอด รกจะคลอดตามออกมา โดยแพทย์จะมีการทำหัตถการช่วยคลอดรกเพียงเล็กน้อย แต่หากเมื่อเวลาผ่านไปเกิน 30 นาทีไปแล้วรกยังไม่คลอดออกมาถือว่าเป็นเหตุการณ์ผิดปกติ แพทย์ต้องรีบให้การช่วยเหลือโดยการล้วงรก (Manual removal of placenta) เพื่อให้รกออกมาจากโพรงมดลูก เพื่อให้มดลูกหดรัดตัวได้ดี ป้องกันภาวะตกเลือดหลังคลอด ในบางครั้งอาจรอไม่ถึง 30 นาทีหากผู้มาคลอดมีเลือดออกมากผิดปกติโดยที่รกยังไม่คลอด แพทย์อาจพิจารณาทำการล้วงรกเลยเพื่อลดอันตรายที่จะเกิดกับผู้คลอด

การล้วงรกเป็นหัตถการสำคัญและจำเป็นที่ต้องทำในภาวะฉุกเฉินในสตรีที่มาคลอดเพราะ ไม่เช่นนั้นการที่มีรกค้างในโพรงมดลูกหรือรกไม่คลอดหลังทารกคลอด จะทำให้มดลูกหดรัดตัวไม่ดีทำให้มีเลือดออกมากจากโพรงมดลูกจนเป็นอันตรายต่อผู้คลอดอย่างมาก

สาเหตุที่ทำให้รกไม่คลอดมีอะไรบ้าง?

การล้วงรก

สาเหตุที่ทำให้รกไม่คลอดมีดังนี้คือ

1. รกเกาะลึกและเกาะแน่นผิดปกติ ตามปกติรกจะเกาะที่ชั้นเยื่อบุโพรงมดลูกที่สามารถลอกตัวได้ง่าย แต่หากรกเกาะลึกลงไปถึงชั้นกล้ามเนื้อมดลูกจะทำให้รกลอกตัวได้ยาก

2. การมีรกน้อยหรือมีรกหลายก้อน ทำให้รกลอกตัวออกมาไม่หมด

3. ปากมดลูกหดรัดตัวมากผิดปกติจนทำให้รกไม่สามารถคลอดออกมาได้ (Partially close cervix and trapped placenta or Incarcerated placenta)

ใครมีความเสี่ยง/ปัจจัยเสี่ยงต่อการล้วงรก?

ผู้มีความเสี่ยง/ปัจจัยเสี่ยงต่อการล้วงรกได้แก่

1. ผู้ที่เคยผ่าตัดคลอดบุตร ผ่าตัดเนื้องอกในโพรงมดลูก จะมีแผลที่โพรงมดลูกทำให้รกที่เกาะ บริเวณแผลเกาะลึกกว่าปกติ

2. ผู้ที่เคยขูดมดลูกหลายครั้งทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหลุดลอกมากเกินไปเกิดแผลเป็นในโพรงมดลูก ทำให้รกที่เกาะบริเวณแผลลึกกว่าปกติ

3. ผู้ที่มีรกน้อยหรือมีรกหลายก้อน ทำให้รกลอกตัวออกมาไม่หมด

4. ผู้ที่มีเนื้องอกมดลูกทำให้รกเกาะผิดปกติ

การล้วงรกเจ็บหรือไม่?

การล้วงรกมีความเจ็บขณะทำหัตการ แต่แพทย์ต้องให้ยานอนหลับหรือดมยาสลบตอนล้วงรก ผู้ป่วยจึงไม่ต้องกังวลกลัวเจ็บ

การล้วงรกทำอย่างไร?

เมื่อสูติแพทย์ตัดสินใจต้องทำการล้วงรก จะมีการปรึกษาวิสัญญีแพทย์ช่วยให้ยานอนหลับ และยาแก้ปวดแก่ผู้ป่วย/ผู้คลอดเพื่อทำให้ผู้คลอดไม่เจ็บปวดตอนล้วงรก ทีมแพทย์จะจัดผู้คลอดให้นอนในท่าชันเข่าหรือขึ้นขาหยั่ง จากนั้นแพทย์จะสวมถุงมือยางที่ปราศจากเชื้อที่ยาวถึงข้อศอก แล้วใช้มือด้านที่ไม่ถนัดจับสายสะดือตรึงไว้ ค่อยๆสอดมือด้านที่ถนัดตาสายสะดือเข้าไปในช่องคลอดและเข้าไปในโพรงมดลูกตามลำดับ จากนั้นใช้สันมือค่อยๆเซาะรกออกจากที่เกาะในโพรงมดลูกจนรกทั้งหมดหลุดจากการเกาะผนังมดลูก ระหว่างการเซาะรก มืออีกข้างที่จับสายสะดือจะเปลี่ยนมากดหน้าท้องส่วนที่เป็นตำแหน่งยอดมดลูกไว้เพื่อให้ทำการล้วงรกง่ายขึ้นและลดโอกาสมดลูกทะลุ เมื่อรกหลุดลอกทั้งหมดแล้ว แพทย์ก็ดึงมือออกจากโพรงมดลูกพร้อมรก จากนั้นทำการคลึงมดลูกเพื่อกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก พร้อมกับให้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกและให้ยาฏิชีวนะเพื่อป้องกันการติดเชื้อในโพรงมดลูก/เยื่อบุโพรงมดลูกอักเสบด้วย

ภาวะแทรกซ้อนจากการล้วงรกมีอะไรบ้าง?

ภาวะแทรกซ้อน (ผลข้างเคียง) จากการล้วงรกที่อาจพบได้เช่น

1. ติดเชื้อในโพรงมดลูก/เยื่อบุโพรงมดลูกอักเสบ

2. เลือดออกจากโพรงมดลูกมาก/ตกเลือดหลังคลอด

3. มดลูกหดรัดตัวไม่ดีทำให้ตกเลือดหลังคลอด

4. มดลูกแตกหรือมดลูกทะลุหรือมีการฉีกขาดของปากมดลูกและ/หรือช่องคลอด

สามารถป้องกันการล้วงรกได้หรือไม่?

การป้องกันการล้วงรกคือ

สตรีที่ได้ทำการล้วงรกต้องดูแลตนเองอย่างไร?

สตรีที่ได้ทำการล้วงรกควรดูแลตนเองดังนี้

1. รับประทานยาต่างๆตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อในโพรงมดลูก

2. รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศและสุขภาพอนามัยทั่วไป (สุขอนามัยพื้นฐาน/สุขบัญญัติแห่งชาติ) เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง แผลต่างๆที่เกิดขึ้นจะได้หายดีและลดโอกาสติดเชื้อ

3. พบแพทย์/ไปโรงพยาบาลตามนัด

สตรีที่ได้ทำการล้วงรกต้องไปพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

สตรีที่ได้ทำการล้วงรกต้องไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัดเมื่อ

1. มีเลือดออกจากโพรงมดลูกหลังคลอด/น้ำคาวปลามากและ/หรือนานผิดปกติ ซึ่งโดยทั่วไป น้ำคาวปลาจะมีปริมาณลดลงเรื่อยๆหลังคลอดประมาณ 2 สัปดาห์และสีจะจางลงเรื่อยๆจนหมดไปภายใน 3 – 4 สัปดาห์หล้งคลอด

2. เลือดจากช่องคลอดหรือน้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น

3. ปวดท้องน้อยมากผิดปกติ

4. มีไข้

สตรีที่ได้ทำการล้วงรกสามารถตั้งครรภ์อีกได้หรือไม่?

สตรีที่ได้ทำการล้วงรก สามารถตั้งครรภ์ครั้งต่อไปได้ตามปกติ แต่ต้องรับทราบความเสี่ยงว่ามีโอกาสรกงอกติดในครรภ์ต่อไปและต้องถูกล้วงรกอีก และควรเว้นระยะมีบุตรไป 2 - 3 ปีเพื่อมีเวลาเลี้ยงลูกได้เต็มที่

ในการตั้งครรภ์ครั้งต่อไปต้องถูกล้วงรกอีกหรือไม่?

ในการตั้งครรภ์ครั้งต่อไปสตรีที่เคยถูกล้วงรกมีความเสี่ยงที่จะมีรกงอกติดและต้องถูกล้วงรกอีก โดยเฉพาะหากยังมีปัจจัยเสี่ยงต่างๆดังได้กล่าวในหัวข้อ “ผู้มีความเสี่ยง/ปัจจัยเสี่ยงฯ”

บรรณานุกรม

  1. http://www.uptodate.com/contents/retained-placenta-after-vaginal-birth [2016,April30]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน Zeon Vat_ch wtf01
Frame Bottom