Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  คอ  หู  ระบบหูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

หู คอ จมูก หรือ โสต ศอ นาสิก (Ear Nose Throat ซึ่งใช้ชื่อย่อว่า ENT/อีเอ็นที) เป็นการแพทย์เฉพาะทางสาขาหนึ่งที่แพทย์ให้การดูแลรักษาทั้งการใช้ยาและการผ่าตัดในโรคหู คอ จมูก และเนื้อเยื่อ/อวัยวะที่เกี่ยวข้องเช่น ช่องปากไซนัส ต่อมน้ำลาย และท่อลม ซึ่งรวมไปถึงโรคภูมิแพ้ที่เกี่ยวข้องกับทางเดินหายใจตอนบน/หรือตอนต้น (โรคภูมิแพ้หูคอจมูก) ซึ่งแพทย์เฉพาะทางด้านนี้เรียกว่า แพทย์ หู คอ จมูก

การตรวจวินิจฉัยโรคทางหู คอ จมูก แบ่งได้เป็น “การตรวจทางหูคอจมูกเบื้องต้นหรือการตรวจหูคอจมูกทั่วไป (Clinical examination of Ear Nose Throat or Clinical ENT examination)” และ “การตรวจที่เป็นหัตถการเฉพาะ (Special ENT examination)”

  1. การตรวจหูคอจมูกทั่วไป/เบื้องต้น (Clinical examination of Ear Nose Throat or Clinical ENT examination) คือการสอบถามประวัติอาการของผู้ป่วยร่วมกับการตรวจร่างกายทั่วไป และร่วมกับการตรวจอวัยวะทางหูคอจมูกคือ ช่องปาก ลำคอ จมูก และหู ทั้งนี้ แพทย์อาจใช้เครื่องมือช่วยตรวจแต่เป็นเครื่องมือง่ายๆไม่ซับซ้อน (เช่น เครื่องมือช่วยถ่างช่องจมูก เครื่องตรวจช่องหูชั้นนอกที่เรียกว่า Otoscope และ เครื่องตรวจช่องปาก ช่องคอ และกล่องเสียงด้วยกระจกและไม้กดลิ้น) การตรวจฯทั่วไปนี้ ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องมีการเตรียมตัวล่วง หน้าสำหรับการตรวจ ไม่มีการงดน้ำ งดอาหาร ไม่ต้องใช้ยาแก้ปวด ยานอนหลับ หรือฉีดยาชา ซึ่งการตรวจในเบื้องต้นนี้แพทย์ให้การตรวจที่ห้องตรวจผู้ป่วยนอก แต่ถ้าพบความผิดปกติที่ต้องตรวจสืบค้นที่ละเอียดขึ้น แพทย์จะนัดตรวจซ้ำอีกครั้งด้วยการตรวจที่ต้องใช้หัตถการเฉพาะทางหูคอจมูก
  2. การตรวจที่เป็นหัตถการเฉพาะทางหูคอจมูก (Special ENT examination) คือการตรวจที่ต้องใช้เครื่องตรวจเฉพาะทางที่มีเทคโนโลยีสูง ต้องมีการเตรียมผู้ป่วยล่วงหน้า อาจต้องใช้ยาชา ยานอนหลับ หรือยาสลบ และมักให้การตรวจในห้องผ่าตัดเช่น การส่องกล้องตรวจกล่องเสียง หลอดอาหาร และ/หรือท่อลม

ทั้งนี้ บทความนี้จะกล่าวถึงวิธีตรวจทางหูคอจมูกเฉพาะที่เป็นการตรวจทั่วไปเท่านั้นและขอเรียกว่า “ การตรวจทางหูคอจมูก

การตรวจทางหูคอจมูกมีประโยชน์อย่างไร?

การตรวจทางหูคอจมูก

การตรวจทางหูคอจมูกมีประโยชน์ดังนี้คือ

อะไรคือข้อบ่งชี้สำหรับการตรวจทางหูคอจมูก?

ข้อบ่งชี้ในการตรวจทางหูคอจมูกที่สำคัญที่สุดคือ เมื่อผู้ป่วยมีอาการผิดปกติของอวัยวะในส่วน หู คอ จมูก และอาจรวมถึงอวัยวะในระบบศีรษะและลำคอด้วย (ทั้งนี้ขึ้นกับการแบ่งหน่วยงานของแต่ละโรงพยาบาล) เช่น มีแผลในช่องปาก ในลำคอ ไอ เจ็บคอ โรคหวัดเรื้อรัง มีเลือดกำเดา หูได้ยินลดลง หูอื้อ จมูกไม่ได้กลิ่น มีน้ำมูกเรื้อรัง โรคภูมิแพ้หูคอจมูก เป็นต้น

มีข้อห้ามในการตรวจทางหูคอจมูกไหม?

ไม่มีข้อห้ามในการตรวจทางหูคอจมูก ตรวจได้ในทุกเพศทุกวัยตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจน ถึงผู้สูงอายุ

เตรียมตัวอย่างไรก่อนตรวจทางหูคอจมูก?

การตรวจทั่วไปทางหูคอจมูก ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องมีการเตรียมตัวล่วงหน้า ไม่ต้องงดน้ำและอาหาร กินยาต่างๆได้ตามปกติ

อย่างไรก็ตาม กรณีการพบแพทย์ครั้งแรก ผู้ป่วยจำเป็นต้องเตรียมข้อมูลเอกสารทางการ แพทย์ต่างๆเช่น ใบส่งตัว ประวัติการรักษาที่ผ่านมาจากโรงพยาบาลอื่น (ถ้ามี) รายชื่อยาต่างๆที่กำลังใช้อยู่หรือที่ได้ใช้ในช่วง1 - 3 เดือนที่ผ่านมา และเอกสารสิทธิ์ทางการรักษา (เช่น บัตรทอง ประกันสังคม) ทั้งนี้เพื่อความสะดวกของผู้ป่วยเองในการจัดทำประวัติทางการแพทย์ และค่าใช้จ่ายในการตรวจรักษา ซึ่งผู้ป่วยควรเตรียมอะไรบ้างและอย่างไร อ่านเพิ่มเติมได้ใน เกร็ดบทความเรื่อง “การเตรียมตัวก่อนพบแพทย์” ในเว็บ haamor.com

การตรวจทางหูคอจมูกมีขั้นตอนและวิธีการอย่างไร?

ขั้นตอนการตรวจทางหูคอจมูกเรียงตามลำดับดังนี้

  1. หลังทำบัตรประจำตัวผู้ป่วยของโรงพยาบาลแล้ว ผู้ป่วยควรไปที่แผนกหูคอจมูกก่อนเวลาแพทย์ลงตรวจประมาณ 30 นาที เพื่อพบพยาบาลหรือเจ้าหน้าที่ประจำแผนกฯ เพื่อรับบัตรคิว การจัดเตรียมแฟ้มประวัติ และอาจมีการสอบถามข้อมูลต่างๆเพิ่มเติม การตรวจเอกสารเพิ่มเติม เป็นต้น หลังจากนั้นเข้าห้องน้ำให้เรียบร้อย
  2. นั่งรอการเรียกพบแพทย์จากเจ้าหน้าที่
  3. ในห้องตรวจจะมีแพทย์และผู้ช่วยแพทย์/พยาบาลรวมอยู่ด้วย แพทย์จะสอบถามอาการ และประวัติทางการแพทย์ต่างๆเพิ่มเติม
  4. ต่อจากนั้นจะตรวจอวัยวะที่ผู้ป่วยมีอาการ (อาจตรวจอวัยวะอื่นๆด้วยทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์) ทั้งนี้การตรวจ จมูก คอ หู อาจมีการสอดใส่เครื่องตรวจเฉพาะอวัยวะนั้นๆ ที่มีขนาดเล็กๆ ไม่ยุ่งยากซับซ้อน ไม่ก่ออาการเจ็บปวดใดๆ เพื่อช่วยขยายช่องอวัยวะนั้นๆให้แพทย์มองเห็นภายในได้ชัดเจนขึ้นเช่น ไม้กดลิ้นที่ช่วยการตรวจในช่องปาก, Nasal specular เครื่องมือลักษณะคล้ายคีมแต่ไม่ใช่คีม ที่ใช้ถ่างขยายช่องจมูก, และ/หรือเครื่องมือที่มีท่อเล็กๆใช้ส่องไฟช่วยดูในช่องหู (Otoscope) เป็นต้น
  5. เมื่อตรวจเสร็จแพทย์จะแจ้งผลตรวจและแจ้งว่าจำเป็นต้องมีการตรวจเพิ่มเติมอีกหรือไม่ (เช่น การตรวจเลือดหรือเอกซเรย์) ให้คำแนะนำ สั่งยา ซึ่งถ้าผู้ป่วยไม่มีคำถามก็เป็นการเสร็จการตรวจ
  6. ผู้ป่วยออกจากห้องตรวจ มาที่เคาน์เตอร์พยาบาล รับใบนัดต่างๆ ส่วนใบสั่งยา ในปัจจุบันมักเป็นการสั่งทางคอมพิวเตอร์ไปที่ห้องยาโดยตรง
  7. เมื่อพบพยาบาลแล้ว ต่อไปคือการไปยังแผนกต่างๆที่มีการตรวจเพิ่มเติม (ถ้ามี) เพื่อการนัดหมายหรือเพื่อรับการตรวจเพิ่มเติมนั้นๆ
  8. ชำระค่าใช้จ่ายที่ห้องการเงิน
  9. กลับมารอรับยาที่หน้าห้องจ่ายยา ซึ่งเมื่อได้รับยาแล้ว ผู้ป่วยสามารถกลับบ้าน ไปทำงาน ไปโรงเรียน ใช้ชีวิตได้ตามปกติ
  10. กลับมาพบแพทย์ตามการนัดหมายเมื่อมีการนัดหมาย

การตรวจทางหูคอจมูกมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง?

การตรวจทั่วไปทางหูคอจมูก เป็นการตรวจพื้นฐานที่ง่ายไม่ซับซ้อน เครื่องมือช่วยตรวจก็เป็นเครื่องมือง่ายๆ การตรวจจึงปลอดภัยไม่มีผลข้างเคียง และเมื่อตรวจเสร็จแล้วสามารถใช้ชี วิตและทำงานได้ตามปกติ

ทราบผลการตรวจทางหูคอจมูกได้เมื่อไหร่?

การตรวจทางหูคอจมูกทราบผลได้ทันทีภายหลังแพทย์ตรวจเสร็จเรียบร้อย ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้แจ้งผู้ป่วยเองว่า การตรวจปกติหรือพบอะไรผิดปกติ ร่วมกับให้คำแนะนำและการนัดหมายการตรวจครั้งต่อไปเมื่อจำเป็นต้องมีการติดตาโรคและการรักษา แต่ถ้าไม่จำเป็นแพทย์ก็จะไม่นัดตรวจ

สรุป

การตรวจทั่วไปทางหูคอจมูกเป็นการตรวจที่ง่ายไม่ซับซ้อน ไม่มีการใช้ยาสลบ หรือยาแก้ปวด สามารถตรวจได้ที่ห้องตรวจผู้ป่วยนอก และผู้ป่วยใช้ชีวิตได้ตามปกติหลังตรวจเสร็จ

บรรณานุกรม

1. HEENT http://en.wikipedia.org/wiki/HEENT_examination [2014,Nov29]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน akadate22527 gupgift2538 zalapao jida.95 Kengkzz1 Chotika1109
Frame Bottom