Frame Top
User

การจัดการภาวะแทรกซ้อนยาต้านรีโทรไวรัส ตอน 3

โดย ภก.วิชญ์ภัทร ธรานนท์
27 สิงหาคม 2018
การจัดการภาวะแทรกซ้อนจากยาต้านรีโทรไวรัส-3

      

การจัดการภาวะแทรกซ้อนยาต้านรีโทรไวรัส

ตอนที่ 3 ยารักษาการติดเชื้อเอชไอวีในปัจจุบัน

      แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2560 แนะนำให้เริ่มการรักษาด้วยยาต้านรีโทรไวรัสในผู้ติดเชื้อเอชไอวีทุกรายในทุกระดับ CD4 โดยผู้ป่วยที่มี CD4 มากกว่า 500 เซลล์/ลูกบาศ์กมิลลิเมตร และได้รับการรักษาด้วยยาต้านรีโทรไวรัสจะยิ่งได้รับประโยชน์จากอัตราการเกิดความเจ็บป่วยที่รุนแรงที่มีความสัมพันธ์และไม่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อเอชไอวีที่ลดน้อยลง ได้แก่ การติดเชื้อวัณโรค มะเร็งชนิดคาโปซิซาร์โคมา (Kaposi sarcoma) และมะเร็งต่อมน้ำเหลือง (malignant lymphoma) กล่าวโดยรวมแล้ว การให้ยาต้านรีโทรไวรัสเร็วมีแนวโน้มที่จะลดอัตราการเสียชีวิตลงได้ ซึ่งคำแนะนำดังกล่าวของประเทศไทยสอดคล้องกับผลลัพธ์จากการศึกษาขนาดใหญ่ 2 การศึกษาที่ศึกษาในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีในต่างประเทศ (ปี พ.ศ. 2558) คือ การศึกษาที่มีชื่อว่า START study และ TEMPRANO study ซึ่งรายงานประโยชน์ในการเริ่มต้นการรักษาด้วยยาต้านรีโทรไวรัสอย่างรวดเร็วในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีในทุกระดับ CD4 ที่ตรวจพบ ประโยชน์ที่พบจากการเริ่มยาต้านรีโทรไวรัสเร็วนั้นจะช่วยลดโอกาสการถ่ายทอดหรือแพร่กระจายเชื้อเอชไอวีได้ไปยังผู้อื่นได้ ดังนั้นจึงแนะนำให้เริ่มยาต้านเอชไอวีในผู้ติดเชื้อเอชไอวีทุกรายที่มีความพร้อมและเข้าใจของการกินยาต้านรีโทรไวรัสในระยะยาว โดยก่อนเริ่มการรักษาด้วยยาต้านรีโทรไวรัส ผู้ป่วยติดเชื้อที่จะเริ่มยาต้านไวรัสต้องเข้าใจถึงประโยชน์และผลข้างเคียงของการรักษา เข้าใจประเด็นความสำคัญของการให้ความร่วมมือในการรักษาและรับประทานยา (Adherence) โดยยินดีที่จะเริ่มยาต้านไวรัสและมีความมุ่งมั่นตั้งใจรับยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอ

      ภาวะแทรกซ้อนที่สัมพันธ์กับการใช้ยาต้านรีโทรไวรัสมีโอกาสเกิดขึ้นได้กับผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวีทุกรายที่กำลังได้รับยาต้านรีโทรไวรัสอยู่ โดยสามารถเกิดขึ้นกับผู้ป่วยทั้งในช่วงระยะเวลาสั้น และระยะยาวภายหลังที่ได้รับยา ยาที่อยู่ในกลุ่มที่มีการทำงาน หรือการออกฤทธิ์แบบเดียวกันก็มักจะก่อให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ รวมถึงภาวะแทรกซ้อนจากยาในทำนองเดียวกัน ดังนั้น การเลือกใช้ยาภายหลังเกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือแทรกซ้อน แพทย์อาจจำเป็นต้องเปลี่ยนกลุ่มยา และพิจารณาถึงความเหมาะสมอื่นๆอีกหลายประการร่วมด้วยเช่นกัน

      ปัจจุบันยาต้านรีโทรไวรัสที่ได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยาประเทศสหรัฐอเมริกา และนำมาใช้ทางคลินิกทั้งหมดมากกว่า 30 ชนิดขึ้นไป รูปแบบที่มีจำหน่ายมีทั้งรูปแบบยาเม็ด แคปซูล ยาน้ำสำหรับรับประทาน โดยมีทั้งยาต้านรีโทรไวรัสชนิดยาเดี่ยวและยาสูตรผสมที่ประกอบด้วยยา 2 – 3 ชนิดใน 1 เม็ด ทั้งนี้การแบ่งประเภทของยาต้านรีโทรไวรัส สามารถแบ่งตามกลไกการออกฤทธิ์หลักของยาต้านรีโทรไวรัสได้ 4 กลุ่ม ดังนี้

      1. ยาที่มีกลไกยับยั้งการเกาะจับและเข้าสู่เซลล์เป้าหมาย (Entry and Fusion Inhibitors) เช่น Enfavirtide, Maraviroc, Cenicriviroc

      2. ยาที่มีกลไกยับยั้งกระบวนการ Reverse Transcription (Reverse Transcriptase Inhibitors) ซึ่ง

แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ

      2.1 Nucleoside/ Nucleotide Reverse Transcriptase Inhibitors (NRTIs) เช่น Zidovudine, Didanosine, Zalcitabine, Stavudine, Lamivudine, Abacavir, Tenofovir, Emtricitabine

      2.2 Non- Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitor (NNRTIs) เช่น Nevirapine, Delavudine, Efavirenz, Etravirine, Rilpivirine

      3. ยาที่มีกลไกยับยั้งกระบวนการ Integration (Integrase inhibitor, INSTs) เช่น Raltegravir, Dolutegravir, Elvitegravir

      4. ยาที่มีกลไกยับยั้งเอนไซม์ Protease (Protease Inhibitors, PIs) เช่น Sequinavir, Ritonavir, Indinavir, Nelfinavir, Amprenavir, Fosamprenavir, Lopinavir, Atazanavir, Tipranavir, Darunavir

บรรณานุกรม:

  1. Department of disease control, Thailand National Guidelines on HIV/AIDS Treatment and Prevention 2017. availavle from http://www.thaiaidssociety.org/images/PDF/ hiv_thai_guideline _2560.pdf.
  2. Cohen DE, Mayer KH. Primary care issues for HIV-infected patients. Infect Dis Clin N Am 21 (2007): 49–70.
  3. วีรวัฒน์ มโนสุทธิ. Current management of complication of antiretroviral therapy. ใน: ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์, ณัฏฐดา อารีเปี่ยม, แสง อุษยาพร, บรรณาธิการ. Pharmacotherapy in infectious disease VII. กรุงเทพมหานคร. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2558, หน้า 198-201.
  4. Group TISS. Initiation of Antiretroviral Therapy in Early Asymptomatic HIV Infection. New England Journal of Medicine. 2015;373(9):795-807.
  5. Group TTAS. A Trial of Early Antiretrovirals and Isoniazid Preventive Therapy in Africa. New England Journal of Medicine. 2015;373(9):808-22.
  6. Ayoko R. Bossou SC, Karen K. O’Brien, Catherine A. Opere, Christopher J. Destache. Preventive HIV Vaccines: Progress and Challenges. US Pharmacist. 2015 OCTOBER 16, 2015:46-50.
  7. รัชนู เจริญพักตร์ และ ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์. Current update on HIV/AIDs treatment guideline in 2017. ใน: ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์, โชติรัตน์ นครานุรักษ์, และ แสง อุษยาพร, บรรณาธิการ. Pharmacotherapy in infectious disease IX. กรุงเทพมหานคร. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2560, หน้า 342-364.
  8. Wada N JL, Cohen M, French A, Phair J, Munoz A. Cause-specific life expectancies after 35 years of age for human immunodeficiency syndrome-infected and human immunodeficiency syndrome-negative individuals followed simultaneously in long-term cohort studies, 1984-2008. Am J Epidermol. 2013; 177: 116-125.
  9. Department of Health and Human Services. Guidelines for the Use of Antiretroviral Agents in Adults and Adolescents Living with HIV Available from: https://aidsinfo.nih.gov/guidelines.
  10. O'Brien ME, Clark RA, Besch CL, Myers L, Kissinger P. Patterns and correlates of discontinuation of the initial HAART regimen in an urban outpatient cohort. Journal of acquired immune deficiency syndromes (1999). 2003;34(4):407-14.
  11. Kiertiburanakul S, Luengroongroj P, Sungkanuparph S. Clinical characteristics of HIV-infected patients who survive after the diagnosis of HIV infection for more than 10 years in a resource-limited setting. Journal of the International Association of Physicians in AIDS Care (Chicago, Ill : 2002). 2012;11(6):361-5.
  12. Wiboonchutikul S, Sungkanuparph S, Kiertiburanakul S, Chailurkit LO, Charoenyingwattana A, Wangsomboonsiri W, et al. Vitamin D insufficiency and deficiency among HIV-1-infected patients in a tropical setting. Journal of the International Association of Physicians in AIDS Care (Chicago, Ill : 2002). 2012;11(5):305-10.
  13. Wilde JT, Lee CA, Collins P, Giangrande PL, Winter M, Shiach CR. Increased bleeding associated with protease inhibitor therapy in HIV-positive patients with bleeding disorders. British journal of haematology. 1999;107(3):556-9.
  14. European AIDS Clinical Society. EACS Guidelines version 8.1-October 2016. Available from http://www.eacsociety.org/files/guidelines_8.1-english.pdf.
  15. ศศิโสภิณ เกียรติบูรณกุล. การดูแลรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวีแบบผู้ป่วยนอก.กรุงเทพฯ : ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล, 2557
  16. Morse CG, Mican JM, Jones EC, Joe GO, Rick ME, Formentini E, et al. The incidence and natural history of osteonecrosis in HIV-infected adults. Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America. 2007;44(5):739-48.
  17. Woodward CL, Hall AM, Williams IG, Madge S, Copas A, Nair D, et al. Tenofovir-associated renal and bone toxicity. HIV medicine. 2009;10(8):482-7.
  18. Wang H, Lu X, Yang X, Xu N. The efficacy and safety of tenofovir alafenamide versus tenofovir disoproxil fumarate in antiretroviral regimens for HIV-1 therapy: Meta-analysis. Medicine. 2016;95(41):e5146.
  19. Redig AJ, Berliner N. Pathogenesis and clinical implications of HIV-related anemia in 2013. Hematology American Society of Hematology Education Program. 2013;2013:377-81.
  20. Assefa M, Abegaz WE, Shewamare A, Medhin G, Belay M. Prevalence and correlates of anemia among HIV infected patients on highly active anti-retroviral therapy at Zewditu Memorial Hospital, Ethiopia. BMC Hematology. 2015;15:6.
  21. de Gaetano Donati K, Cauda R, Iacoviello L. HIV Infection, Antiretroviral Therapy and Cardiovascular Risk. Mediterranean Journal of Hematology and Infectious Diseases. 2010;2(3):e2010034.
  22. Group TDS. Class of Antiretroviral Drugs and the Risk of Myocardial Infarction. New England Journal of Medicine. 2007;356(17):1723-35.
  23. Tsiodras S, Mantzoros C, Hammer S, Samore M. Effects of protease inhibitors on hyperglycemia, hyperlipidemia, and lipodystrophy: a 5-year cohort study. Archives of internal medicine. 2000;160(13):2050-6.
  24. วราภณ วงศ์ถาวราวัฒน์. Diagnosis and classification of Diabetes Mellitus. ใน: ธิติ สนับบุญ, บรรณาธิการ. แนวทางเวชปฏิบัติทางต่อมไร้ท่อ. กรุงเทพมหานคร.โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2560, หน้า 1-9.
  25. ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์. Clinical management for dyslipidemia in HIV-infected patients. ใน: ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์ และ ณัฏฐดา อารีเปี่ยม, บรรณาธิการ. Pharmacotherapy in infectious disease VI. กรุงเทพมหานคร. คอนเซ็พท์พริ้นท์. 2557, หน้า 198-201.
  26. Dube MP, Stein JH, Aberg JA, Fichtenbaum CJ, Gerber JG, Tashima KT, et al. Guidelines for the evaluation and management of dyslipidemia in human immunodeficiency virus (HIV)-infected adults receiving antiretroviral therapy: recommendations of the HIV Medical Association of the Infectious Disease Society of America and the Adult AIDS Clinical Trials Group. Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America. 2003;37(5):613-27.
  27. Hoffman RM, Currier JS. Management of antiretroviral treatment-related complications. Infectious disease clinics of North America. 2007;21(1):103-32, ix.
  28. Husain NEOS, Ahmed MH. Managing dyslipidemia in HIV/AIDS patients: challenges and solutions. HIV/AIDS (Auckland, NZ). 2015;7:1-10.
  29. Kiertiburanakul S, Sungkanuparph S, Charoenyingwattana A, Mahasirimongkol S, Sura T, Chantratita W. Risk factors for nevirapine-associated rash among HIV-infected patients with low CD4 cell counts in resource-limited settings. Current HIV research. 2008;6(1):65-9.
  30. Murphy RL. Defining the toxicity profile of nevirapine and other antiretroviral drugs. Journal of acquired immune deficiency syndromes (1999). 2003;34 Suppl 1:S15-20.
  31. Department of Health and Human Services. HIV and Lactic Acidosis. Available from: https://aidsinfo.nih.gov/understanding-hiv-aids/fact-sheets/22/68/hiv-and-lactic-acidosis.
  32. Grinspoon S, Carr A. Cardiovascular Risk and Body-Fat Abnormalities in HIV-Infected Adults. New England Journal of Medicine. 2005;352(1):48-62.
  33. Simpson D, Estanislao L, Evans S , McArthur J, Marcusd K, Truffa M et,al. HIV-associated neuromuscular weakness syndrome. AIDS (London, England). 2004;18(10):1403-12.
  34. Hall AM, Hendry BM, Nitsch D, Connolly JO. Tenofovir-associated kidney toxicity in HIV-infected patients: a review of the evidence. American journal of kidney diseases : the official journal of the National Kidney Foundation. 2011;57(5):773-80.
  35. Chaisiri K, Bowonwatanuwong C, Kasettratat N, Kiertiburanakul S. Incidence and risk factors for tenofovir-associated renal function decline among Thai HIV-infected patients with low-body weight. Current HIV research. 2010;8(7):504-9.
  36. Schwarzwald H, Gillespie S. Management of Antiretroviral-Associated Complications. Available from: https://bipai.org/sites/bipai/files/5-Mgt-assoc-complications.pdf
  37. ศศิโสภิณ เกียรติบูรณกุล. Practical management of complication-associated with ARVใน: นารัต เกษตรทัต, ชาญกิจ พุฒิเลอพงศ์ และ ณัฏฐดา อารีเปี่ยม, บรรณาธิการ. Pharmacotherapy in infectious disease VI. กรุงเทพมหานคร. คอนเซ็พท์พริ้นท์. 2554, หน้า 317-346.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom