Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อหดตัว 

บทนำ

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ (Neuromuscular-blocking drugs หรือ Neuromuscular-blocking Agents หรือ Neuromuscular-blockers) เป็นยาที่ออกฤทธิ์ปิดกั้นการนำคำสั่งหรือกระแสประสาทจากระบบประสาทมายังบริเวณกล้ามเนื้อต่างๆของร่างกาย และเป็นที่ทราบกันดีว่า Acetylcholine (Ach) เป็นสารอินทรีย์ที่พบมากในสมองมีหน้าที่นำคำสั่งจากเซลล์ประสาทสั่งการ โดยที่ ACh จะต้องเข้าจับกับตัวรับ(Receptor)ชนิด Acetylcholine receptor(Ach receptor) ที่กล้ามเนื้อ จึงจะทำให้กล้ามเนื้อทำงานได้ กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ จะมีอิทธิพลต่อกลไกดังกล่าว ซึ่งสามารถแบ่งลักษณะการออกฤทธิ์ของยากลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อได้ดังนี้

ทางการแพทย์แบ่งกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อตามกลไกการออกฤทธิ์เป็น 2 ประเภท คือ

1. Non-depolarizing blocking agent หรือ Non-depolarizing- neuromuscular blocker หรือ Non-depolarizing drug เป็นยาหย่อนกล้ามเนื้อที่ปิดกั้นหรือยับยั้งมิให้ Ach เข้าจับกับ ACh receptor ทำให้กล้ามเนื้อตอบสนองต่อคำสั่งเซลล์ประสาทน้อยลงจนเกิดอาการคลายตัว ยากลุ่มนี้มักจะถูกนำไปใช้ในการผ่าตัดและสนับสนุนหัตถการการใส่ท่อช่วยหายใจ โดยเราอาจแบ่งและจำแนกยาในหมวดนี้ออกเป็นรายการยาย่อย ดังนี้ เช่นยา Rapacuronium, Mivacurium, Atracurium, Doxacurium, Cisatracurium, Vecuronium, Rocuronium, Pancuronium, Tubocurarine, Gallamine, และ Pipecuronium โดยรูปแบบยาแผนปัจจุบันของยา กลุ่มนี้ในแทบทุกรายการยาที่กล่าวมา จะเป็นยาฉีดที่มีขนาดการใช้ที่แตกต่างกันออกไป

2. Depolarizing blocking agent หรือ Depolarizing blocking drug หรือ Depolarizing blocker ยาหย่อนกล้ามเนื้อประเภทนี้จะออกฤทธิ์แข่งขันกับ Ach โดยการเข้าจับกับตัวรับที่เรียกว่า Acetylcholine receptor และส่งผลต่อเซลล์กล้ามเนื้อโดยแบ่งเป็น 2 ระยะ โดยช่วงระยะแรก ยากลุ่มนี้จะทำให้กล้ามเนื้อเกิดอาการกระตุกหรือเกิดการหดตัวเป็นหย่อมๆ จากผลดังกล่าวส่งผลต่อกล้ามเนื้อหยุดตอบสนองกับคำสั่งของAch หรือไม่ตอบสนองกับคำสั่งจากเซลล์ประสาทสั่งการ ซึ่งเรียกว่าเป็นการออกฤทธิ์ในระยะที่ 2 นั่นเอง ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ที่มีใช้มายาวนานได้แก่ยา Succinylcholine โดยนำมาใช้ สนับสนุนหัตถการใส่ท่อช่วยหายใจกับผู้ป่วย

สำหรับข้อแตกต่างของยาหย่อนกล้ามเนื้อทั้ง 2 กลุ่มอาจสรุปได้ดังนี้

  • Non-depolarizing blockers จะหมดฤทธิ์ได้จากการให้ยาประเภท Acetylcholinesterase inhibitor ทำให้ Ach ในสมองกลับมาสู่ระดับปกติ และเป็นผลให้กล้ามเนื้อฟื้นสภาพกลับมาทำงานได้เหมือนเดิม
  • Depolarizing blockers มีกลไกที่แตกต่างจาก Non-depolarizing blockers ตรงที่ยากลุ่มนี้ใช้เวลานานในการตอบสนองต่อยา Acetylcholinesterase inhibitor จึงเป็นผลให้กล้ามเนื้อต้องใช้เวลาในการฟื้นสภาพที่ยาวนานขึ้น ประกอบกับตัวยา ทำให้กล้ามเนื้อกระตุกก่อนที่จะเกิดฤทธิ์เป็นอัมพาต มีผลให้ผู้ป่วยจะยังคงมีร่องรอยของอาการปวดกล้ามเนื้อหลังการใช้ยากลุ่มนี้ตามมาอีกด้วย

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อแต่ละตัวยังมีระยะเวลาการออกฤทธิ์และผลข้างเคียงที่แตกต่างกัน จึงทำให้เกิดความนิยมในการเลือกใช้ยาแต่ละตัวที่ไม่เหมือนกัน ในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทยมีกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อที่ถูกบรรจุไว้หลายตัว เช่นยา Atracurium, Cisatracurium, Rocuronium, Succinylcholine เป็นต้น และการจะเลือกใช้ยาตัวใดในกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ ต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์แต่เพียงผู้เดียว

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

  • ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวระหว่างการผ่าตัด
  • ช่วยให้การสอดท่อช่วยหายใจเข้าท่อลมทำได้ง่ายและสะดวกขึ้น

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีกลไกการออกฤทธิ์โดย

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็น รูปแบบยาฉีดที่มีขนาดความแรงแตกต่างกันในแต่ละตัวยาย่อย

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยยาในกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ มีหลายรายการ ขนาดการใช้จึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ว่า จะใช้ยารายการใดที่เหมาะสมและปลอดภัยต่อผู้ป่วยมากที่สุด

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาในกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ได้ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้ออย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษากลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้ออย่างไร

ควรเก็บยาในกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยา ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

กลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาชื่อการค้าของยาในกลุ่มยาหย่อนกล้ามเนื้อ มีบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Esmeron (เอสมีรอน)NV Organon
ZEMURON (ซีมูรอน)Organon (Ireland) Ltd.
Pancuronium Lisapharma (แพนคูโรเนียม ลิซาฟาร์มา)Lisapharma
Notrixum (โนทริซัม)Novell Pharma
Tracrium (ทราเครียม)Glaxo Smith Kline
Nimbex (นิมเบกซ์)Glaxo Smith Kline
Anectine (อะเน็คทีน) Glaxo Smith Kline
Succinyl (ซักซินิล) Sidefarma
Quelicin (ควอลิซิน) Hospira

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Neuromuscular-blocking_drug#Mechanism_of_action [2017,Oct21]
  2. https://academic.oup.com/bjaed/article/4/1/2/356873/Pharmacology-of-neuromuscular-blocking-drugs [2017,Oct21]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Suxamethonium_chloride [2017,Oct21]
  4. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/194#item-9075%20 [2017,Oct21]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน Sertthaphong Daw283 Bobby1 eurokungza hackerza1231 nmaliwan2537
Frame Bottom